Кіріспе

Дака қаласындағы мешіт, Бангладеш. Бинат Биби мешіті – 1454 жылы Мархаматтың қызы Бахт Бинат салған Дакадағы ең ерте сақталған мешіт. Ол Бенгалия сұлтаны Насируддин Махмуд Шахтың (1435–1459) билігі тұсында салынған. Мешіт Наринда ауданындағы Хаят Бепари көпірінің жанында орналасқан. Мешіт ішкі жағы 12 фут (3,7 м) шаршы болатын, бір күмбезді, шаршы бөлменің үстінде жарты шар пішіндес күмбез салынған. Кіреберістері шығыс, солтүстік және оңтүстік жақтарынан. Моғолдарға дейінгі элементтеріне иілген кәрнездер, тік бұрышты мұнаралар, сондай-ақ оңтүстік, солтүстік және шығыс жақтардағы аркалар жатады. Мешіттің әшекейлеуі шамалы, және ғимарат сылақпен жабылып салынған. Мешіттің бір бөлігі, 70 фут (21 м) биіктіктегі минарет салу және қазіргі ғимаратты үш қабаттан жеті қабатқа дейін кеңейтуді көздейтін жөндеу жоспары аясында бұзылуда.

Құрылымы

Мешіт – төртбұрышты, бір күмбезді ғимарат, ішкі өлшемі 12 фут (4 метр) шаршы, төртбұрышты бөлменің үстінде жарты шар пішіндес бір күмбез орналасқан. Кіреберістері шығыс, солтүстік және оңтүстік жақтан. Моғолдарға дейінгі ерекшеліктеріне иілген кәрнездер мен тік бұрыштар, бұрыштық сегізбұрышты мұнаралар, оңтүстік, солтүстік және шығыс жақтағы аркалар кіреді. Өрнегі қарапайым, ғимараттың сыртын гипспен қаптаған. Мешіттің солтүстігінде, Бинат Бахт жерленген жерде, парсы тілінде (фарси) жазылған тас жазу орналасқан. Қабырғаның қалыңдығы шамамен 1,82 метр. Михрабтың артында батыс қабырғаға шығыңқы бөлік орналасқан. Уақыт өте келе, бір күмбезді мешіт оңтүстік қабырғасын бұзып, оңтүстікке қарай кеңейтіліп, тіктөртбұрышты пішінге келді. 1932 жылы қосымша күмбез салынды. 1962 жылы батыс жағына жаңа михраб орнатылды. Уақыттың өтуімен, моғолдарға дейінгі бастапқы ерекшеліктер өзгеріске ұшырады, батыс верандасының сыртқы қасбеті, солтүстік қабырға, күмбез және су қоймасының бүйір қабырғалары дәстүрлі жергілікті чинитукри (керамикалық немесе шыны сынықтарынан жасалған мозаика) өнерімен безендірілді. Жаңартқаннан кейін қабырғалардың бастапқы қалыңдығы сақталмағандықтан, қазіргі құрылысты анықтауға болады. Қазіргі таңда Бобуридтерге дейінгі қалдықтары – жазу, шығыс қабырға, солтүстік қабырға, бастапқы күмбез және иілген кәрнездер ғана.

Қазіргі жағдай

Мешіттің бір бөлігі, 70 фут (21 метр) биіктіктегі минарет салу және қазіргі ғимаратты үш қабаттан жеті қабатқа дейін кеңейтуді көздейтін қайта жаңарту жоспары аясында бұзылып жатыр.