Кіріспе
Еламдық патшайым Напир Асу (шамамен б.з.д. 14 ғасыр) – Елам патшасы Унташ Напиришаның әйелі болған. Суза қолөнершілері жасаған оның қоладан құйылған мүсіні – қола өңдеу өнерінің тамаша үлгілерінің бірі саналады.
Napir Asu (fl. 14th century BCE) was an Elamite queen, who was the wife of King Untash Napirisha. A statue of her by the bronzeworkers of Susa is one of the finest examples of bronze metal working to be discovered.
Өмірбаян
Напир Асу, шамасы, Вавилондық Бурнабуриаштің (мүмкін, Бурна Бураиш II патша) қызымен, Унташ Напиришаға үйленген. Напир Асудың күйеуі Унташ Напириша Чогха Занбидегі Иммирия құдайының мүсінін әкесі Бурнабуриашқа арнаған. Унташ Напиришаның Бурна Бураиштің қызына үйленгені туралы сақталған бір хат бар. Алайда, хаттағы Бурна Бураиш патша ма, әлде кейінгі ұрпағы ма деген пікірталас туындайды. Дегенмен, Напир Асу күйеуімен бірге әк тастан жасалған стелаға бейнеленген алғашқы эламдық патша әйел болған сияқты. Ол сонымен қатар, есімі мүсін түрінде денесіне жазылған алғашқы эламдық патшайым да болуы мүмкін. Стелада Напир Асу, Унташ Напириша және оның анасы, дін қызметкері Утик суреттелген.
Мүсін
1903 жылы археолог Жак де Морган, француз-парсы ғылыми делегациясының құрамында жұмыс істеп, 130 см биіктіктегі мүсінді тапты. Ол қоладан жасалған, мыс қабатымен жабылған, құйылып, содан кейін өрнектелген әшекейлермен безендірілген, салмағы 1750 кг. Мүсін Суза қаласындағы Нинхурсаг ғибадатханасының жоғарғы бөлмелерінен табылды. Бастапқыда мүсін жасау үшін оның ішкі бөлігін құюға және бетін қалыптастыруға мүмкіндік беретін бірнеше кезеңнен тұратын технология қолданылды. Мыс қабығын жасау үшін алдымен саз бен кірпіштен ішкі бөлік құрастырылып, одан кейін балауыз жағылды, оған суреттер салынды, сосын тағы бір саз қабатымен қапталды. Қалыпты қыздырып, балауыз ерітілгеннен кейін, мыс құйылды. Мыс салқындағаннан кейін, саз ішкі бөлік алынып тасталды, ал дене ішіне қола қабаттары құйылды. Мүсіннің әшекейлері ежелгі Эламның тоқыма және киім-кешектерін зерттеу үшін маңызды дерек көзі болып табылады. Осы мүсіннің шетімен әшекейленген юбкасына Суза патшайымы мен ұлы құдайлардың есімдері Элам клинописьімен жазылған. Патшайымның сол қолындағы сақина, әдетте, оның үйлену сақинасы болып саналады. 1993 жылы мүсін, Луврден алынған басқа туындылармен бірге, көрмеге қою үшін Метрополитен өнер мұражайына берілді. Ол Элам өнерінің шедеврі ретінде танылды.