Кіріспе
1979 жылғы фильм
«Америкатон» (сонымен қатар «Америкатон 1998» деп те аталады) – 1979 жылы түсірілген американдық комедиялық фильм. Оны Нил Израиль режиссерлік еткен, ал Джон Риттер, Фред Уиллард, Питер Ригерт, Харви Корман және Нэнси Морган басты рөлдерде ойнаған. Фильмнің повествователі – Джордж Карлин. Бұл фильм «Firesign Theatre» тобының мүшелері Фил Проктор мен Питер Бергманның пьесасы негізінде түсірілген. «Америкатон» фильмде Джей Лено, Мит Лоф, Томми Ласорда және Шеф Дэн Джордж сияқты актерлер қатысып, Элвис Костелло музыкалық өнер көрсетеді.
Сюжет
1998 жылы (сол кездегі жақын болашақта) АҚШ-та мұнай қорлары таусылды. Көптеген американдықтар енді қозғалмай тұрған көліктерінде тұрып жатыр және жүгіру, велосипед тебу, роликтермен сырғанау сияқты күш қолданбайтын көлік түрлерін пайдалануда. Спорттук костюмдер кең таралған киімге айналды, ал қағаз ақшаның құны жоғалды. Барлық мәмілелер енді алтынмен жасалады, тіпті монетамен жұмыс істейтін лифттерде де «тек алтын монеталар» деп жазылған. Көшбасшылықты іздеуде американдықтар Чет Рузвельтті АҚШ президенті етіп сайлайды. Калифорнияның бұрынғы губернаторы, «ғарыштық шабыттанған» Рузвельт, Калифорния губернаторы Джерри Браунның бейнесімен жасалған. Үш бөліктен тұратын костюм мен жилет кигеніне қарамастан, Рузвельт Теодор Рузвельт немесе Франклин Д. Рузвельт сияқты тарихи тұлғалармен тек атындас болған, басқа ортақ ештеңесі жоқ. Рузвельт, үнемі оң көзқараспен сөйлейтін, оптимистік адам, көптеген жария оқиғаларда қаржы жинауға тырысады, бірақ барлығы сәтсіз аяқталады. Оның назары вьетнамдық-американдық поп жұлдызы Мулинг Джексонмен қарым-қатынас орнатуға ауысады. Нақты қаржылық көмек Nike компаниясын басқаратын миллиардер Сэм Бердвотер басқаратын түпкілікті американдықтардың картелінен кредит түрінде келеді (фильм түсірілген кезде олар әлі де компания ретінде қалыптасып келе жатқандықтан, «National Indian Knitting Enterprises» деп аталды). Федералдық үкімет, енді «Батыс Ақ үйі» деп аталатын, Калифорниядағы Марина-дель-Рейдегі жалға алынған пәтерде орналасқан, ұлттық банкроттыққа тап болады. Бердвотер ұлттық теледидарда Америкаға миллиардтаған доллар қарыз бергенін және оны қайтаруды талап еткенін жариялағанда елдің ипотекаға алынып, қайтадан иесіне қайтарылу қаупі туады. Басқаша айтқанда, ел бастапқы иесіне қайтарылады. Бердвотер өз ұстанымын былай түсіндіреді: «Эй, мен де жеуім керек қой. Осы мені жаман адам етеді ме?» Көңілі құсаған Рузвельт ұлттық лотерея ұйымдастыруға көмектесу үшін жас теледидар кеңесшісі Эрик Макмеркинды жалдайды. Бірақ, Американы құтқару үшін жеткілікті ақша жинаудың жалғыз жолы – ұлттық телемарафон өткізу екенін олар шешеді. Олар осы марафонды жүргізу үшін мәнсіз тележұлдыз Монти Рашморды шақырады. Осы уақытта президенттің кеңесшісі Винсент Вандерхофф телемарафонның сәтсіз аяқталуын қамтамасыз ету үшін құпия жоспар құрады. Оның мақсаты – Израиль мен араб мемлекеттерінің бірігуінен құрылған Біріккен Хебра Республикасының өкілдеріне Бердвотер ипотекаға алғаннан кейін елдің қалдықтарын сатып алуға мүмкіндік беру.
Музыка
1979 жылы 18 тамызда жарық көрген саундтрек альбомында The Beach Boys тобының "It's a Beautiful Day", Элвис Костеллоның "Crawling to the USA" және Эдди Мэннидің "Get a Move On" әндері орын алған. Вьетнамдық әнші Мулинг Джексонның (Зэйн Бузби, көбінесе теледиректор және қайырымдылық шараларын қолдаушы ретінде танымал) әні бар сахнада актер Берт Квуктың үлкен плакатын көруге болады. Сурет 1968 жылы түсірілген "Балықшының аяқ киімі" фильмінен алынған, онда Квук Қытай басшысы Пең рөлін ойнаған.
Актерлік құрам
Дороти Страттен, «Playboy» қоян стиліндегі киіммен, Мит Лофтың кейіпкері қан тапсырған сахнада, атты аспапсыз, қысқа ғана рөлде пайда болады. Дель Рубио үштігі бірнеше бодибилдерлердің артында «Америка әдемі» әнін орындап тұр. Джон Каррадин бұл фильмде «Америкалық аға» рөлін ойнауға тиіс болған, бірақ оның түсірілген сахналары соңғы нұсқаға енбеді. Режиссер Нил Израиль «Президент – юц» (идиш тілінде «ақылсыз, түк білмейтін адам») деп жазылған плакат ұстап тұрған наразылық білдіретін раввин рөлінде эпизодтық түсірілімге қатысты.
Драматургтар
Эрик Макмеркин "Үкімет бекіткен" орындаушылардың тізімін оқып отырған сахнада, "Проктор мен Бергман" (түпнұсқа пьесаның авторлары) есімдері тізімде бесінші болып, "Комиктер" деп көрсетілген. Питер Бергман мен Фил Проктор – Firesign Theatre сатирикалық комедиялық тобының мүшелері болған.
Жылжыту
Фильмді насихаттау мақсатымен Тед Кумбс Америка Құрама Штаттарын кесіп өтіп, қайта оралды және Гиннестің рекордтар кітабына енді. 1979 жылы фильмнің фотороманы жарық көрді, ал Lorimar Records музыкалық саундтректі винилдік пластинка және аудиокассета түрінде шығарды.
Қабылдау
Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың жартысын берді және оны "98 минут бойы өте ұзын, өте жұқа әзілдің балалықша пайдалануы" деп атады. Гин Сискелмен бірге "Sneak Previews" бағдарламасында Эберт: "Кейде ол интеллектке жасалған қатыгез шабуыл" және "Бұл күлкілі емес. Бұл менің кино тарихымдағы ең төменгі нүктелерінің бірі" деді. The New York Times газетінің журналисі Джанет Маслин: "Америкатонның идеясы 15 минуттық скетчтің өміршеңдігіне жетеді, бірақ фильмтің бақытсыздығы – оның бір жарым сағатқа созылуы" деп жазды. Variety журналының Дейл Поллок: "Америкатонның 85 минуттық созылымын көруге шыдасаңыз, кино көрермендері осындай фильмдердің түсірілуін тоқтату үшін қаржы жинауға көмектесуі мүмкін" деді. "Чикаго Трибьюн" газетінің Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың бір жарым жұлдызын берді және былай деп жазды: "'Америкатон' 1998 жылғы оқиғаларға дайындық жасайтын алғашқы 20 минутында қызықты, бірақ содан кейін 60 минут телемарафон болады, және шындығында, тіпті сіз Джерри Льюисті ұнатпасаңыз да, Корманның пародиасы тым әлсіз" деді. Лос-Анджелес Таймс газетінің тілшісі Линда Гросс: "Фильмде ақылды идея, бірнеше күлкілі көріністер және жақсы шуақтар бар, бірақ әзіл тым созылған және фильмді көру – аяқталмайтын телешоуды тамашалау сияқты" деп жазды. The Washington Post басылымының Джудит Мартин киноны "Президент Картердің тістері, губернатор Браунның психокультурасы және кез келген адам көзін байлап соққы бере алатын басқа да ұлттық беделді тұлғаларға негізделген жаман комедия" деп атады. Көбінесе фильм жай ғана дөңгелектеп соққы береді, бірақ кейде нысананы күшті әсермен дәл тигізеді".
Үй медиасы
Фильм 1980 жылдары Lorimar Home Video компаниясы арқылы VHS және лазерлік дискілерде жарық көрді, екеуі де қазір басылымнан түсірілген. Үй бейнелеу құқықтары 1980-ші жылдардың соңында Lorimar компаниясын Warner Bros. сатып алған кезде Warner Bros. компаниясына өтті. Warner Home Video фильмді 2011 жылдың қаңтарында кең экранды (1.85:1) форматтағы DVD-де, Warner Archive Manufacture on demand жинағының бір бөлігі ретінде қолжетімді етті.
Мұра
1984 жылы Нью-Йорк қаласының қоғамдық радиостанциясы WNYC "Америкатон '84" деп аталған американ музыкасы марафонына демеушілік жасады.