Жадраңка Стоякович: Өмірі мен өнерінің тарихы

Кіріспе

Жадранка Стоякович (24 шілде 1950 – 3 мамыр 2016) – бұрынғы Югославияда танымал болған босниялық әнші-әндер авторы, өзінің ерекше дауысымен көзге түскен. Оның ең танымал хиттері – "Sve smo mogli mi", "Što te nema" және "Bistre vode Bosnom teku".

Өмірбаян

Стойакович Сараевода мектеп мұғалімдерінің отбасында дүниеге келді. Оның балалық шағы Босански Нови маңындағы шағын ауылда өтті, онда оның ата-анасы мұғалім болып жұмысқа тағайындалды. Біраз уақыттан соң ата-анасы ажырасып, ол анасымен бірге Сараевоға оралды. Келесі бірнеше жыл бойы анасы мен қызы Югославияның түрлі қалалары мен елді мекендерін аралап, бастауыш сынып мұғалімдерінің жетіспеушілігінен туған жағдайларда жұмыс іздеді – Дубровник, Градак на Мору, Вареш және т.б. Соңында анасы мен қызы Сараево маңындағы бірнеше ауылға қоныстанды, және жас Ядранка балалық шағының маңызды бөлігін сонда өткізді. 16 жасында Стойакович өзінің ағасы Вукашин Радуловичтің джаз тобына қосылып, ел ішінде және Еуропаның басқа да аймақтарында (көбінесе Германияда) концерттер берді. 1981 жылы Ирландияда өткен «Евровидение» ән байқауында Югославия өкілі Вайтамен бірге Исмета Дервозбен бірге қосымша әнші ретінде өнер көрсетті. 1984 жылғы қысқы Олимпиада ойындары, оның туған Сараево қаласында өтті, онда ол Ойындардың ресми әнін орындады. Сол кезде оған Югославияның үздік әртісі сыйлығы табысталды. 1988 жылдан 2011 жылға дейін ол Жапонияда тұрды. 2009 жылы концерт кезінде кабельге сүрініп, сахнада жарақат алды. Оған миотрофиялық бүйірлік склероз (АБС) – моторлық нейрон ауруының диагнозы қойылды. Жарақаты үшін шағын өтемақы алғаннан кейін Стойакович Боснияға оралып, аурумен күресін жалғастырды. Сонымен қатар, ол шетелде болған кезінде Сараеводағы пәтерінен айырылған мүлкін қайтару үшін босниялық шенеуніктермен дауласты. Бәріне қарамастан, ол жаңа музыка жазуға бейілді болды. Жапониядан оралғаннан кейін Стойакович 2011 жылы жоспарланған бірнеше концерт берді және Баня-Лукаға көшіп, Слатинадағы доктор Мирослав Зотович атындағы физикалық медицина және оңалту орталығында емделуді бастады. Сонымен қатар, ол Баня-Лукадағы Radio Televizija Republike Srpske (RTRS) музыка өндірісінде атқарушы қызметкер болып жұмысқа орналасты. 2012 жылдың желтоқсан айында «Спортска дворана Борик» сарайында оның емделуіне арналған қайырымдылық концерті өтті, онда оның көптеген әріптестері мен достары қатысты: Кики Лесендрич, Биля Крстич, Сергей Ћетковић, Мая Оджаклиевска, Кемаль Монтено, Регина, Вайта, Романа, Тифа, Владо Подани, Мая Татич, Мария Шестич, Игорь Вукоевич, Мая Николић, Боян Марович, Жак Худек, Милан Станковић және т.б. 2016 жылдың 16 сәуірінде «Народно позориште Републике Српске» театрында актер Петар Божович «Микрокосмос сәулесі», «Рече ми један човек», «Ћераћемо се још» және «Кад будем млађи» спектакльдерінен монодрамалық қойылымдарды орындады, ал қойылымнан түскен түсім Стойаковичке берілді. Стойакович 2016 жылдың 3 мамырында қарттар үйінде қайтыс болды. Ол 2016 жылдың 9 мамырында Баня-Лука маңындағы Врбанья қаласында жерленді.

Stojaković was born in Sarajevo to a family of school teachers. Her infancy was spent in a small village near Bosanski Novi where her parents got assigned to teach. Her parents soon divorced and she moved with her mother back to Sarajevo. Over the subsequent few years, the two were continually on the move — throughout Yugoslav towns and communities experiencing shortages of primary school teachers where her mother would get work — Dubrovnik, Gradac na Moru, Vareš, etc. Mother and daughter eventually settled in various villages around Sarajevo, which is where young Jadranka spent a notable part of her childhood. At the age of 16, Stojaković joined her uncle Vukašin Radulović's jazz group and performed with them throughout the country as well other parts of Europe (mostly Germany). In 1981 she sang backing vocals with Ismeta Dervoz for Yugoslav representative Vajta at the 1981 Eurovision Song Contest in Ireland. At the 1984 Winter Olympics, held in her native Sarajevo, she sang the official theme song of the Games. Around that time, she was awarded the prize for SFR Yugoslavia's best artist. She resided in Japan from 1988 until 2011. In 2009, she suffered an accident on stage, tripping over a cable during a concert. She was diagnosed with an amyotrophic lateral sclerosis (ALS), a motor neuron disease. After receiving a small compensation for her injury, Stojaković moved back to Bosnia and continued to battle the disability. In addition, Stojaković was in dispute with Bosnian officials to regain her property, an apartment in Sarajevo that was taken away from her while she was abroad. Nonetheless, she was determined to compose and write more music. After her return from Japan, Stojaković performed several pre scheduled concerts in 2011 and moved to Banja Luka where she commenced treatments at the Dr Miroslav Zotović physical medicine and rehabilitation facility in Slatina. Simultaneously, she found employment as an executive at the Radio Televizija Republike Srpske (RTRS) music production in Banja Luka. A benefit concert for her medical treatments was held at Спортска дворана Борик in December 2012 with many of her peers and colleagues taking part, sr, Kiki Lesendrić, Bilja Krstić, Sergej Ćetković, Maja Odžaklijevska, sr, Kemal Monteno, Regina, Vajta, Romana, Tifa, Vlado Podany, Maja Tatić, Marija Šestić, Igor Vukojević, sr, sr, sr, Maja Nikolić, Bojan Marović, Jacques Houdek, Milan Stanković, and sr. On 22 February 2016, at the Banski Dvor cultural centre in Banja Luka, a concert to raise funds for Stojaković's medical and living expenses was held, with Željko Joksimović, Haris Džinović, Jelena Tomašević, Romana, Iva Ćurić, Maja Tatić, Zdenka Kovačiček, and Marko Bošnjak performing. On 16 April 2016, at the Народно позориште Републике Српске, actor Petar Božović put on a medley of monodrama perfromances from prior theatrical stagings of The Ray of the Microcosm, Reče mi jedan čoek, Ćeraćemo se još, and Kad budem mlađi; the proceeds of the performance went to Stojaković. Stojaković died in the nursing home on 3 May 2016. She was buried on 9 May 2016 in Vrbanja, a suburb of Banja Luka.

Альбомдар

Свитанье (Таң), LP 8018, Дискотон Сараево, 1981 жыл. Da odmoriš malo dušu (Жаныңды біршама демалдыр), LP 8052, Дискотон, Сараево, 1982 жыл. Sve te više volim (Мен сені күннен-күнге көбірек жақсы көремін), LP 3149, Сараево дискісі, Сараево, 1985 жыл. Vjerujem (Мен сенемін), LP 2122677, PGP RTB Белград, 1987 жыл. Сараево баладасы CD SC4106, Омагатоки рекордс, 1994 жыл. Baby Universe, Омагатоки рекордс, 1996 жыл. 音色 = Otoiro Adriatic Muse On The Cruise, Omagatoki Records, 2007 жыл. Daleko (Алысқа), Croatia Records, 2011 жыл.