Кіріспе

Әдеби жанр

Кампустық роман, сондай-ақ академиялық роман деп те аталады, – университет кампусы мен оның төңірегіндегі оқиғалар негізгі оқиғасы болып өтетін роман. Бұл жанрдың қазіргі түрі 1950 жылдардың басына дейін жетеді. Мэри Маккартидің 1952 жылы жарық көрген «Академияның бақшалары» романы көбінесе ең алғашқы мысал ретінде келтіріледі, бірақ Элейн Шоуолтер «Факультет мұнаралары: Академиялық роман және оның наразылықтары» еңбегінде C.P. Сноудың өткен жылғы «Мастерлер» романын талқылайды. Сонымен қатар, бірнеше бұрынғы романның да академиялық ортасы мен ұқсас ерекшеліктері бар, мысалы Вилла Кэтердің 1925 жылғы «Профессордың үйі», Регис Мессактың 1928-1931 жылдар аралығында жарық көрген «Смит жұмбағы» және Дороти Л. Сейерстің 1935 жылғы «Гауди түн» романдары (қараңыз төмен). Кингсли Амистің «Бақытты Джим» және Дэвид Лодж романдары сияқты көптеген танымал кампустық романдар көбінесе күлкілі немесе сатирикалық болып келеді, көбінесе интеллектуалдық мақтан тұту мен адамның кемшіліктерін қарама-қарсы қояды. Дегенмен, кейбіреулері университет өмірін терең зерттеуге тырысады; мысалдарға C.P. Сноудың «Мастерлер», Дж.М. Коэцзидің «Ұят», Филип Роттың «Адамдық дақ» және Норена Москальскидің «Ноктюрн, Опус 1: Теңіз көбігі» кіретін болады. Роман әдетте профессорлық-оқытушылық құрамның мүшесінің (мысалы, «Бақытты Джим») немесе студенттің (мысалы, Том Вольфтың «Мен Шарлотта Симмонспын») көзқарасынан баяндалады. Эвлин Уоның «Брайдсхед қайтадан» романы сияқты, факультет емес, студенттерге баса назар аударатын романдар көбінесе жеке жанрға жатады, кейде оларды университет романдары деп атайды. Бұл жанрдың бір саласы – кампустағы кісі өлтіру құпиясы, онда жабық университет ортасы Алтын ғасыр детектив романдарының ауылдық үйін алмастырады; мысалдарға Дороти Л. Сейерстің «Гауди түн», Эдмунд Криспиннің «Герваз Фен» құпиялары, Каролин Голд Хейлбрунның «Кейт Фэнслер» құпиялары және Колин Декстердің «Николас Квиннің үнсіз әлемі» кіреді.

Тақырыптар

Кампус романдары университеттің жабық ортасының тудырған көркемдік мүмкіндіктерін пайдаланады, ал ерекше мінезді тұлғалар нақты иерархияларда өмір сүреді. Олар бекітілген әлеуметтік-мәдени көзқарасқа (академиялық қызметкерлерге) жаңа әлеуметтік көзқарастардың (жаңа студенттердің келуінің) қандай әсер ететінін көрсете алады.