Кіріспе

Австралиялық кәсіпкер, өнер жинаушы және қайырымды Альфред Фелтон (8 қараша 1831 – 8 қаңтар 1904) – Австралиялық кәсіпкер, өнер жинаушы және қайырымдылық жасаушы.

Өмірбаян

Альфред Фелтон Англияның Эссекс графтығындағы Малдон қаласында туған. Ол алты ұл мен үш қыздың бесінші баласы еді. 1853 жылы Фелтон алтын іздеу ниетімен «Калифорния» кемесімен Викторияға сапар шекті. 1857 жылы ол Мельбурн қаласындағы Коллинз көшесінде комиссиялық агент және тауар сатушы болып жұмыс істеді, ал 1859 жылы импорттаушы және жалпы саудагер атанды. 1861 жылы ол Свонстон көшесінде оптомдық дәріханашы ретінде қызмет етті. 1867 жылы Фелтон Фредерик Шепард Гримвадемен серіктестікке келіп, «оптомдық дәріханалар мен химиялық заттарды өндіруші» Фелтон Гримваде және Компаниясын құрды. Бизнес жылдар өткелімен өсіп дамыған сайын, серіктестер Melbourne Glass Bottle Works және тыңайтқыш өндіретін Cuming Smith & Company сияқты байланысты салалардағы үлестерді иеленді. Фелтон сондай-ақ Мюррей Даунс және Ланги Кал Кал деген екі ірі меншікті, Cuming Smith & Company-ның негізін қалаушы серіктесі, саудагер және мал өсіруші Чарльз Гордон Кэмпбеллмен серіктестікте сатып алды. Фелтонның қазасынан кейін оның үлесі Кэмпбеллге сатылды. Фелтонның көп қалаулары болған жоқ және ол ешқашан үйленбеді. Ол қайырымдылыққа көп сома ақша сыйлады және суреттер мен кітаптардан құрылған үлкен коллекция жинады, бұл кейде Мельбурнның Сент-Килда қаласындағы Эспланада қонақ үйіндегі бөлмелерінен оны шығарып тастауға дейін барды. Ол 1904 жылдың 8 қаңтарында сол жерде қайтыс болды және Сент-Килда зиратына жерленді. 2005 жылы Мельбурн грамматикалық мектебінің Гримваде үйі Фелтонның құрметіне «Альфред Фелтон залы»н ашты.

Фелтон мұрасы

Альфред Фелтонның тікелей ұрпақтары болған жоқ. Ол өсиетімен «Фелтон мұрасы» деп аталатын қайырымдылық қор құрды. Мұраның мақсаты – мәдениет пен қоғамды қолдау, оның қаржысының жартысы Виктория штатының қайырымдылық ұйымдарына (әсіресе әйелдер мен балаларды қолдайтындарға) жұмсалды, ал қалған жартысы Виктория Ұлттық галереясына өнер туындыларын сатып алу және сыйға беру үшін бағытталды. Мұралық және мұрагерлік салықтар төленгеннен кейін, мұраның қалдығы 378 033 фунт стерлингті құрады, бұл 2000 жылғы шамамен 35 миллион австралиялық долларына тең болатын үлкен сома еді. Галерея Фелтонның жеке коллекциясынан бірнеше туындыны өзінде қалдырды, ал қалғаны аукционда сатылды, түскен қаражат мұраға қосылды. Өмір бойында «Фелтон мұрасы» Викториядағы көптеген қайырымдылық мақсаттар мен жобаларды қаржыландырды және көптеген өнер туындыларын сатып алып, Виктория Ұлттық галереясына сыйға тартты. Мұра арқылы галереяға қолжетімді сатып алу қаражаты Лондонның Ұлттық және Тейт галереяларының біріктірілген қаражатын асып түседі. «Фелтон мұрасы» құрылғаннан кейін көп ұзамай Ресейде Қазан революциясы болды. Сол жерде билікке келген большевик үкіметі Эрмитаж, Пушкин мұражайы сияқты мұражайлардың коллекцияларының бір бөлігін сатты, оның бір бөлігі «Фелтон мұрасы» арқылы Виктория Ұлттық галереясы үшін сатып алынды. «Фелтон мұрасы» австралиялық өнердің көптеген шедеврлерін сатып алуға да жұмсалды. Мұра құрылғаннан бері 15 000-нан астам өнер туындысы «Фелтон мұрасы» арқылы сатып алынды, олардың қазіргі жалпы құны 2 миллиардтан астам австралиялық долларына бағаланды. Бұл туындылар бүгінгі Виктория Ұлттық галереясы коллекциясының негізін құрайды және галереяның жинақтарын әлемдік деңгейде танымал етті.