Кіріспе

Ұлыбританиядағы тәуелсіз мектептерде қолданылатын емтихандар

Жалпыға ортақ кіру емтихандары (әдетте CE деп аталады) Ұлыбританиядағы тәуелсіз мектеп оқушылары 13 жасында іріктеу қабылдау процесінің бір бөлігі ретінде тапсырады, алайда он тәуелсіз мектеп 11 жасында әртүрлі емтихан қағаздарын пайдаланып іріктейді. Оларды Тәуелсіз мектептер емтихан кеңесі (Independent Schools Examinations Board) әзірлейді. Жалпыға ортақ кіру емтиханын қабылдау үшін пайдаланатын орта мектептердің көпшілігі "жария мектептер"; ал оқушыларын жалпыға ортақ кіруге әдетте дайындайтын мектептердің көпшілігі – дайындық мектептері. Екі типтегі мектептер де көбінесе ақы төлейтін, яғни жеке меншік мектептердің ерекше түрлері болып табылады. Емтихан қағаздарын кеңес дайындайды, бірақ жауап парақтарын тиісті мектептер тексереді; ал қабылдау процесінің қалған барлық аспектілерін әр мектеп дербес жүзеге асырады.

Тәуелсіз мектептер емтихандар жөніндегі комиссиясы

Тәуелсіз мектептер емтихандық кеңесі (ISEB) Ұлыбританиядағы бастауыш мектептен тәуелсіз жоғары мектепке 11+ және 13+ жастағы оқушыларды қабылдау үшін емтихандар ұсынады. Басты емтихан – 1904 жылы құрылған Бірыңғай кіру емтиханы.

Емтихан тапсыру

Жылына үш рет емтихан тапсырылады. Қаңтар, маусым (ең көп таралған ай) немесе қараша. Емтихан сейсенбіден жұмаға дейін өтеді. Үміткерлер әдетте өз дайындық мектептерінде белгіленген күні, бірақ белгілі бір уақытында емес, CE емтиханын тапсырады; емтихан жұмыстарын таңдалған жоғары мектеп тексереді, олар оларды дереу бағалайды және қажет болған жағдайда, егер үміткердің нәтижесі бірінші таңдау мектебінің қабылдау деңгейінен төмен болса, дайындық мектебімен келісіп, жұмыстарды екінші таңдау мектебіне жіберуді ұйымдастырады. Көптеген мектептер CE емтиханын стипендия мен шәкіртақы беру үшін негіз ретінде пайдаланады, бірақ одан әрі сұхбаттар, тесттер немесе емтихандарды да қолданады. Сондай-ақ, өнер, музыка немесе спорттағы жетістіктер Common Entrance емтиханында тексерілмейді, бірақ есептер немесе басқа да жолдармен ескерілуі мүмкін.

Қабылдаулар

Балалар көбінесе таңдаған орта мектептерінде емтиханмен қатар, сұхбатқа қатысуға міндетті. Мұғалімдердің баяндамалары да ескеріледі. Іс жүзінде, жалпыға ортақ емтихан әдетте толыққанды қабылдауды анықтамайды және сәтсіздік сирек кездеседі. Дайындық мектептері оқушыларды бағалап, ата-аналармен бірлесіп, оқушыға академиялық жағынан сәйкес келетін мектепті анықтайды, яғни оқушының үлгеріміне күмән келтірмейтін мектепті. Дайындық мектептері өз үміткерлерінің болашағын дәл бағалай алады, әсіресе болашақ жоғары мектептермен таныс болған жағдайда. Дайындық мектептері ата-аналарға оқушыны тек «қолайлы» мектепке тіркеуге кеңес беруі керек. Кейбір орта мектептер, әсіресе ең бәсекелестік мектептер, қабылдау туралы шешімді негізінен 11+ алдын ала емтиханының нәтижелеріне сүйенеді. Бұл емтихандардың форматы әртүрлі, бірақ көбінесе IQ-тесттері сияқты тесттерден, сондай-ақ математика мен ағылшын тілінен бағалаудан тұрады. Сәтті тапсырылған 11+ алдын ала емтиханы – жалпыға ортақ емтихандағы үлгерімге байланысты шартты келісім. Алайда, алдын ала емтихан жалпыға ортақ емтиханда сәтті болатын балаларды анықтау үшін жасалған, және әдетте алдын ала емтиханнан кейін орын берілген балалар 13 жасқа толғанда жаман үлгерім көрсетпесе, қабылдаудан бас тартылмайды. 11+ алдын ала емтиханына қатысты алаңдаушылықтар: жас оқушыларға стресс тудыру; оқушыларды дамудың тез өзгеретін кезеңінде бағалау және GCSE немесе A Level емтихандарында табысқа жету үшін қажетті дағдылар мен білімді бағаламайтын құралдарды пайдалану. Тиісті дағдылар мен білімді тексеруден өтпеудің салдарынан көптеген дарынды үміткерлер қабылдаудан шетте қалуы мүмкін. Бұл емтихан реттелген аттестат емес, және бірнеше жылдан кейін тапсырылатын GCSE немесе A Level емтихандарынан айырмашылығы, нәтижелер сертификат түрінде берілмейді. Емтихан жоғары мектепке қабылдауға, сондай-ақ оқушыларды топтауға және пәндерді таңдауға көмектеседі. Жалпыға ортақ емтихан дайындық мектептеріне барлық оқушыларды бірдей оқу жоспары бойынша оқытуға мүмкіндік береді және мемлекеттік мектептерге әртүрлі дайындық мектептерінен келген үміткерлерді салыстыруға ортақ негіз ұсынады. Бағалауда стандарттау жоқ, әр жоғары мектептің өз бағалау жүйесі және «өткізу» шегі бар. Бұл мектептер арасында айқын айырмашылықтар бар, сондықтан әртүрлі мектептерде алынған нәтижелерді салыстыру қиын.