Кіріспе
Пали мәтін қоғамы – 1881 жылы Томас Уильям Рис Дэвидс пали мәтіндерін зерттеуді дамыту және насихаттау мақсатымен құрған мәтіндік жарияланым қоғамы. Пали – Буддизмнің Тхеравада мектебінің мәтіндері сақталған тіл. Пали мәтіндері – Буддизмнің ең ежелгі жазбаларда сақталған қасиетті кітаптарының ең көне жинағы. Қоғам алғашқыда пали әдебиетінің үлкен корпусының латын әрпімен жазылған нұсқаларын жинап, өңдеп, жариялады, оның ішінде Пали каноны, түсіндірмелер, герменевтикалық мәтіндер және тарихтар кірді. Ол көптеген пали мәтіндерінің аудармаларын жариялайды. Сонымен қатар, сөздіктер, конкорданстар, пали тілін оқығандарға арналған оқулықтар және Пали мәтін қоғамының журналы сияқты қосымша материалдарды да жариялайды.
The Pāli Text Society is a text publication society founded in 1881 by Thomas William Rhys Davids "to foster and promote the study of Pāli texts." Pāli is the language in which the texts of the Theravada school of Buddhism are preserved. The Pāli texts are the oldest collection of Buddhist scriptures preserved in the language in which they were written down. The society first compiled, edited, and published Latin script versions of a large corpus of Pāli literature, including the Pāli Canon, as well as commentarial, exegetical texts, and histories. It publishes translations of many Pāli texts. It also publishes ancillary works including dictionaries, concordances, books for students of Pāli and the Journal of the Pali Text Society.
XIX ғасырдың басы
Томас Уильям Рис Дэвидс – 19 ғасырда Шри-Ланкаға жіберілген үш британдық мемлекеттік қызметкердің бірі, ал қалғандары Джордж Тернур және Роберт Цезарь Чайлдерс (1838–1876) болды. Осы кезде Шри-Ланкадағы (сол кездегі Цейлон) буддизм шетелдік үстемдік пен христиан миссионерлерінің күшті қызметінің салдарынан қиын жағдайға түсіп, күресіп жатты. Әкімшілік талап бойынша барлық мемлекеттік қызметкерлер өздері орналасқан елдің тілін, әдебиетін және мәдениетін білуі тиіс болды, сондықтан үш адам бірнеше ғалым монахтармен оқыды, олар Сихала мәдениеті мен тілімен таныстырып қана қоймай, буддизмге де қызығушылық танытты. Пали мәтін қоғамы ерте ағылшын мәтін қоғамының үлгісінде құрылды, ал Рис Дэвидс көптеген еуропалық ғалымдар мен Шри-Ланкалық ғалым монахтардың қолдауына сенеді. Пали канонының латын әрпімен жазылған басылымдарын шығару жұмысы қаржылық тұрғыдан тиімді болмаса да, Шри-Ланкадағы будда дінбасыларының қолдауымен іске асырылды, олар басып шығару шығындарын қаржылады. Чайлдерс 1874 жылы пали-ағылшын сөздігінің алғашқы нұсқасын жариялады.
20 ғасыр
1925 жылы бұл сөздіктің орнына жаңа сөздік келді, оны негізінен Т. В. Рис Дэвидс 40 жылдан астам уақыт бойы жинақтаған, бірақ оны оның шәкірті Уильям Стэйд аяқтады. Қазіргі уақытта Маргарет Коун тағы бір сөздік дайындап жатыр, оның үш томдық бірінші бөлімі (А – Х) 2001 жылы жарық көрді. 1922 жылы Т. В. Рис Дэвидс қайтыс болған кезде Пали мәтін қоғамы 26 000 беттен астам 94 томдық 64 жеке мәтін шығарды, сондай-ақ ағылшын және еуропалық ғалымдардың көптеген мақалаларын жариялады. Пали мәтін қоғамы 1996 жылы Таиландтағы Дхаммакая қорымен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойып, Пали канонының толық PTS басылымын CD-ROM форматында шығарды.
Құрма жапырақтарынан жасалған қолжазбаларды сақтау
1994 жылы Пали мәтін қоғамы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы буддалық пальма жапырақтарынан жасалған қолжазбаларды каталогтау және сақтау мақсатында «Жынық пальма жапырақтары» жобасын іске қосты. Баспа машиналары мен батыстық қағаз жасау технологиясы енгізілгенге дейін Оңтүстік-Шығыс Азиядағы мәтіндер – оның ішінде Пали жазбалары – пальма ағаштарының арнайы сақталған жапырақтарына жазылып сақталған. Кейін жапырақтар бір-біріне байланып, толыққанды қолжазба құрылған. Пальма жапырақтарынан жасалған қолжазбалар б.з. 5 ғасырына дейін қолданылған болуы мүмкін, бірақ қазіргі кездегі мысалдар 18 ғасырдан бастап және одан кейін жасалған, ал ең көп саны 19 ғасырда құрылған. Қолданылған материалдар мен тропикалық климаттың салдарынан, ертерек дәуірлерге жататын қолжазбалар көбінесе пальма жапырақтары түрінде толық күйінде табылмайды және көптеген қолжазбалар зардап шеккен. Отаршылдық кезеңде көптеген пальма жапырақтарынан жасалған қолжазбалар бөлшектелген және жойылған, ал мәтіндердің жеке беттері батыс коллекционерлеріне сәндік бұйым ретінде сатылған. Пали мәтін қоғамы осы артефакттарды жинау, каталогтау және сақтау үшін, сондай-ақ оларды электрондық форматта сканерлеу арқылы зерттеушілерге қолжетімді ету үшін, олардың сақталуына қауіп келтірмей, «Жынық пальма жапырақтары» жобасын құрды. 2001 жылы жоба Таиландта коммерциялық емес ұйым ретінде «Жынық пальма жапырақтары» қоры болып тіркелді. 2013 жылдың ақпан айында Пали мәтін қоғамы, Сендай университеті және Торонто университеті, жергілікті серіктестермен бірлесіп, Мьянманың пальма жапырақтарынан жасалған қолжазбаларын цифрландыру және каталогтау жөніндегі үздіксіз жобаны бастады, оның ішінде Татон қаласындағы У-Фо-Ти кітапханасы мен Инва қаласындағы Багая монастырының коллекциялары да қамтылды. Цифрландырылған қолжазбалар ашық қолжетімді Мьянма қолжазбаларының цифрлық кітапханасында қолжетімді.
Миссия
Пали мәтін қоғамы буддизмнің академиялық құндылықтарын Еуропаға тарату мақсатымен құрылды. Бұл – Пали канонын аударумен ғана емес, сонымен қатар будда әдебиетінің алуан түрлерін жариялау, пали тілін оқыту және олардың басылымдарын Еуропа кітапханаларына таратуға бағытталған білімді қоғам. Пали мәтін қоғамы, әсіресе оның негізін қалаушысы Томас Уильям Рис Дэвидс және оның әйелі Каролина Аугуста Фойли Рис Дэвидс буддатану ғылымын қалыптастырған деп есептеледі. Ғалым Джордж Д. Бонд Дэвидстер отбасының және қоғамның жұмысының тарихи маңызы Үндістан мен Цейлон (Шри-Ланка) елдеріндегі британдық үстемдік туралы жаңа түсініктерге үлкен үлес қосқанын жазды. Бұдан бөлек, Дэвидстер Шри-Ланкадағы буддизмнің бай діни тарихымен қатар, пали тілінің өзінің Шығыс Азия діни мәтіндері жазылған екінші ең көне тіл екенін түсінді, ал біріншісі – ведалық дәстүр. Пали тілінің лингвистикалық құндылығы мәдени тұрғыдан маңызды болды, себебі Фойлидің сөзімен айтқанда, бұл тіл «латын тілідей өлі болғанымен, ескі үнді диалектілерінен құралғандықтан, канонның құралы ретінде тірі» еді.
Пали мәтін қоғамына президенттердің үлесі:
Томас Уильям Рис Дэвидс буддалық әдебиетті басқаларға қолжетімді ету мақсатымен Пали мәтін қоғамын құрды. Пали мәтін қоғамы және доктор Уильям Стедпен бірлесіп, Рис Дэвидс алғашқы пали сөздігін сәтті аяқтады. Каролина Аугуста Фоли Рис Дэвидс күйеуі Томас Уильям Рис Дэвидстің жұмысын аяқтауға жақын болды. Уильям Стед Т. В. Рис Дэвидспен бірге пали-ағылшын сөздігін жазды. ПТС-ның жаңа президенті болып сайлануына орай, Изалин Блю Хорнер Рис Дэвидстің бұрынғы аудармасын алмастыру үшін Милиндапаньяның жаңа аудармасын жасады. Кеннет Рой Норман Пали мәтін қоғамы кеңесіндегілердің ішінде ең ұзақ қызмет етті.