Кэролайн Фоли Рис Дэвидс: Британ ғалымы және буддалық мәтіндерді зерттеуші

Кіріспе

Британдық ғалым Каролина Аугуста Фоли Рис Дэвидс (1857–1942) – британдық жазушы және аудармашы. Ол экономика саласына үлес қосып, кейіннен пали тіліндегі буддалық мәтіндерді редакциялаумен, аударумен және түсіндірумен кеңінен танылды. 1907 жылдан бастап Пали мәтін қоғамының құрметті хатшысы, ал 1923 жылдан 1942 жылға дейін президенті болды.

Ерте өмір және білім

Каролина Огаста Фоли 1857 жылғы 27 қыркүйекте Англияның Шығыс Суссекс графтығындағы Уадхерст қаласында Джон Фоли мен Каролина Элизабет Фоли (қызметтес аты Виндэм) отбасында дүниеге келді. Ол ұзақ шіркеу тарихы бар отбасында өсті: оның әкесі Джон Фоли 1847 жылдан 1888 жылға дейін Уадхерст викарийі болды; оның әкесі мен атасы тиісінше Уорчестерширдегі Холт шіркеуінің пасторы және Херефордширдегі Мордифорд шіркеуінің викарийі қызметін атқарды. Оның туғанына екі жыл бұрын, 1855 жылғы желтоқсаннан 1856 жылғы қаңтарға дейін бес бауыры бір ай ішінде дифтериядан қайтыс болды және олар Вадхерсттегі Әулие Петр және Әулие Павел шіркеуінде еске алынды. Бір ағасы Джон Уиндэм Фоли (1848–1926) Үндістанда миссионер болды, ал тағы біреуі Чарльз Уиндэм Фоли (1856–1933) «Олд Этонс» клубы үшін үш рет ФА кубогының финалына қатысты, ол 1852 жылы жеңіске жетті; кейіннен ол заңгер болып жұмыс істеді. Рис Дэвидс әкесінен үйден оқыды, содан кейін Лондон университетінің колледжінде философия, психология және экономика (ФЭЭ) пәндерін оқыды. 1886 жылы бакалавр, ал 1889 жылы философия магистрі дәрежесін алды. Университет колледжінде оқыған кезінде ол Джон Стюарт Милл және Джозеф Юм стипендияларын жеңіп алды. Оның психология пәнінің жетекшісі Джордж Крум Робертсон оны болашақ күйеуі, профессор Рис Дэвидске, үнді философиясына деген қызығушылығын арттыру үшін жіберді. Ол сондай-ақ Рейнхольд Росттан санскрит және үнді философиясын оқыды. Томас Рис Дэвидс 1896 жылы Университет колледжінің мүшесі болып сайланды. Каролина Рис Дэвидс 1919 жылы Манчестердегі Виктория университетінен (қазіргі Манчестер университеті) құрметті докторлық диссертациясымен марапатталды.

Мансап

Студент кезінде ол өнімді жазушы болған және кедейлікті жеңілдету, балалардың құқықтары мен әйелдердің сайлау құқығы үшін күрестерде белсенді түрде қатысқан. Буддизмді зерттеуге көшпес бұрын, Рис Дэвидс экономика ғылымына үлес қосты. Ол «Палгрейвтің саяси экономика сөздігіне» (1894–1899/1910) он жеті мақала жазды, олардың ішінде «Қабілеттің рентасы», «Экономика ғылымы, өнерден ерекшеленгенде», «Әлеуметтік статика және әлеуметтік динамика», сондай-ақ он екі өмірбаяндық мақала бар. Оның «Моданың экономикалық әсері» деген мақаласы 1893 жылғы «Economic Journal» журналындағы «Мода» атты мақаласымен байланысты және ерекше экономикалық қызығушылықты көрсетеді (қараңыз Fullbrook 1998). Ол сонымен қатар «Economic Journal» журналы үшін неміс, француз және итальян тілдерінен мақалаларды аударды, оның ішінде Карл Менгердің 1892 жылғы ықпалды «Ақшаның пайда болуы туралы» мақаласы да бар. 1896 жылы Рис Дэвидс бұрынғы ұстазы және кеңесшісі Джордж Крум Робертсонның екі дәріс жинағын жариялады: біреуі психология, екіншісі философия тақырыбында. Рис Дэвидс 1891 жылдан 1895 жылға дейін «Economic Journal» журналының редакциялық алқасында болды. Т. В. Рис Дэвидс сол кездегі шәкірті Кэролайнды буддизмді зерттеуді жалғастыруға және буддалық психология мен буддизмдегі әйелдердің орны туралы зерттеулер жүргізуге ынталандырды. Осылайша, оның алғашқы еңбектерінің бірі – «Дхамма Санганидің» аудармасы болды, ол Тхеравада Абхидхамма Питаккадан алынған мәтін. Ол оны «Психологиялық этиканың буддалық нұсқаулығы: Түпнұсқа пали тілінен алғаш рет жасалған аударма, Абхидхамма Питакканың бірінші кітабы, «Дхамма сангани» (Күйделер немесе құбылыстар жинағы)» деген атпен жариялады (1900); тағы бір ерте аударма – «Тхеригата», дәстүрлі түрде ерте буддалық монахтарға жатқызылатын өлеңдер жинағы («Қыз бауырлардың псалмдары» деген атпен, 1909). Рис Дэвидс екі академиялық лауазымды иеленді: Манчестердегі Виктория университетінің (қазіргі Манчестер университеті) Үнді философиясы оқытушысы (1910–1913); және Шығыс зерттеулер мектебінің, кейін Шығыс және Африка зерттеулер мектебі (1918–1933) деп аталған Буддизм тарихы оқытушысы. Оқытумен қатар ол 1881 жылы Т. В. Рис Дэвидс құрған Пали мәтіндер қоғамының құрметті хатшысы болып қызмет етті, оның мақсаты пали тіліндегі буддалық мәтіндерді көшіру және аудару болды. Ол 1907 жылдан күйеуінің 1922 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымды атқарды; келесі жылы ол қоғамның президенті болып күйеуінің орнын басты. Оның пали тіліндегі мәтіндерді аударуы кейде ерекше болды, бірақ буддалық мәтіндерді редакциялау, аудару және түсіндірудегі үлесі зор болды. Ол Абхидхамма мәтіндерін аударған алғашқы ғалымдардың бірі болды, олар күрделілігімен және техникалық тілді қолдануымен белгілі. Ол сонымен қатар Сутта Питакканың үлкен бөлігін аударды немесе басқа PTS ғалымдарының аудармаларын редакциялады және бақылады. Бұдан өзге, ол буддизм туралы көптеген мақалалар мен танымал кітаптар жазды; оның осы нұсқаулықтары мен журналдық мақалаларында Тхеравада доктринасының бірнеше негізгі тұжырымдарына қатысты оның қайшылықты өзгерісін алғаш рет көруге болады. 1917 жылы ұлы мен 1922 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін, Рис Дэвидс спиритизмге бет бұрды. Ол өлгендермен психикалық байланыс құрудың әртүрлі формаларына белсенді түрде қатысты, алдымен сеанстар арқылы, содан кейін автоматты жазу арқылы қайтыс болған ұлына жете алмады. Кейін ол өзінің анық есту қабілетін дамытқанын және арманында келесі әлемге өте алатынын мәлімдеді. Ол автоматты жазудың кең көлемді дәптерлерін, сондай-ақ өмірден кейінгі өмір туралы жазбаларын және өзінің тәжірибелерін егжей-тегжейлі баяндаған күнделіктерін сақтады. Бұл жазбалар Кембридж және Лондон университеттерінің бірлескен мұрағатының бір бөлігін құрайды. Мансабының басында ол буддалық ілімдер туралы қалыпты көзқарастарды қабылдаса да, өмірінің соңында анатта ұғымын буддалық «түпнұсқа» ілім ретінде қабылдамады. Ол осы бағытта А. К. Кумарасвами, Ф. Л. Вудворд және И. Б. Хорнер сияқты бірнеше шәкірттеріне әсер еткен сияқты.

As a student, she was already a prolific writer and a vocal campaigner in the movements for poverty relief, children's rights, and women's suffrage. Before moving into Buddhist studies, Rhys Davids made a contribution to Economics. She wrote seventeen entries for Palgrave Dictionary of Political Economy (1894 99/1910), including "Rent of ability," "Science, Economic, as distinguished from art," "Statics, Social, and social dynamics," as well as twelve biographical entries. Her entry, "Fashion, economic influence of," was related to her 1893 Economic Journal article, "Fashion," and reflects an unusual economic interest (see Fullbrook 1998). She also translated articles for the Economic journal from the German, French and Italian, including Carl Menger's influential 1892 article "On the Origin of Money". In 1896 Rhys Davids published two sets of lecture notes by her former teacher and mentor George Croom Robertson: one on psychology and one on philosophy. Rhys Davids was on the editorial board of the Economic Journal from 1891 to 1895. T. W. Rhys Davids encouraged his then pupil Caroline to pursue Buddhist studies and do research about Buddhist psychology and the place of women in Buddhism. Thus, among her first works were a translation of the Dhamma Sangani, a text from the Theravāda Abhidhamma Piṭaka, which she published under the title A Buddhist manual of psychological ethics: Being a translation, now made for the first time, from the original Pāli, of the first book in the Abhidhamma Piṭaka, entitled: Dhamma sangaṇi (Compendium of States or Phenomena) (1900); a second early translation was that of the Therīgāthā, a canonical work of verses traditionally ascribed to early Buddhist nuns (under the title Psalms of the Sisters [1909]). Rhys Davids held two academic positions: Lecturer in Indian Philosophy at Victoria University of Manchester (today University of Manchester) (1910–1913); and Lecturer in the History of Buddhism at the School of Oriental Studies, later renamed the School of Oriental and African Studies (1918–1933). While teaching, she simultaneously acted as the Honorary Secretary of the Pāli Text Society which had been started by T. W. Rhys Davids to transcribe and translate Pāli Buddhist texts in 1881. She held that position from 1907 until her husband's death in 1922; the following year, she took his place as President of the Society. Her translations of Pāli texts were at times idiosyncratic, but her contribution as editor, translator, and interpreter of Buddhist texts was considerable. She was one of the first scholars to translate Abhidhamma texts, known for their complexity and difficult use of technical language. She also translated large portions of the Sutta Piṭaka, or edited and supervised the translations of other PTS scholars. Beyond this, she also wrote numerous articles and popular books on Buddhism; it is in these manuals and journal articles where her controversial volte face towards several key points of Theravāda doctrine can first be seen. After the death of her son in 1917 and her husband in 1922, Rhys Davids turned to Spiritualism. She became particularly involved in various forms of psychic communication with the dead, first attempting to reach her dead son through seances and then through automatic writing. She later claimed to have developed clairaudience, as well as the ability to pass into the next world when dreaming. She kept extensive notebooks of automatic writing, along with notes on the afterlife and diaries detailing her experiences. These notes form part of her archive jointly held by the University of Cambridge and the University of London. Although earlier in her career she accepted more mainstream beliefs about Buddhist teachings, later in life she rejected the concept of anatta as an "original" Buddhist teaching. She appears to have influenced several of her students in this direction, including A. K. Coomaraswamy, F. L. Woodward, and I. B. Horner.

Отбасы

Каролина Аугуста Фоли 1894 жылы Томас Уильям Райс Дэвидске үйленді. Олардың үш баласы болды: Вивиен Бринхильд Кэролайн Фоли Рис Дэвидс (1895–1978), Артур Рис Дэвидс (1897–1917) және Неста Энид (1900–1973). Вивиен 1915 жылы Оксфордтың Сент-Хью колледжінде Клара Эвелин Мордан стипендиясын жеңіп алды, кейін Суррей округінің кеңесшісі болып қызмет етті және 1973 жылы MBE орденімен марапатталды. Артур дарынды ғалым және Бірінші дүниежүзілік соғыста көзге түскен батыр ұшқыш болған, бірақ 1917 жылы қаза тапты. Вивиен мен Неста екеуі де үйленбеді, балалары болмады. Рис Дэвидс 1942 жылғы 26 маусымда Суррейдегі Чипстед қаласында кенеттен қайтыс болды. Ол 84 жасқа толыпты.

Мақалалар

Буддизмдегі ерік туралы К. А. Ф. Рис Дэвидс. Ұлыбритания және Ирландия Корольдік Азия қоғамының журналы. (1898) 47–59 беттер
Солтүстік Үндістанның алғашқы экономикалық жағдайы туралы жазбалар К. А. Ф. Рис Дэвидс. Ұлыбритания және Ирландия Корольдік Азия қоғамының журналы. (1901) 859–888 беттер
Буддизмдегі жан теориясы К. А. Ф. Рис Дэвидс. Ұлыбритания және Ирландия Корольдік Азия қоғамының журналы (1903) 587–591 беттер
Буддизм және этика К. А. Ф. Рис Дэвидс. Буддистік шолу, 1 том, 1 нөмір. (1909) 13–23 беттер
Интеллект және Ханда доктринасы К. А. Ф. Рис Дэвидс. Буддистік шолу журналы, 2 том, 1 нөмір. (1910) 99–115 беттер
Пали мәтін қоғамы Шве Зан Аунг және К. А. Ф. Рис Дэвидс. Корольдік Азия қоғамының журналы. (1917) 403–406 беттер
Патна конгресі және "Адам" К. А. Ф. Рис Дэвидс. Ұлыбритания және Ирландия Корольдік Азия қоғамының журналы. (1929) 27–36 беттер
Бастапқы буддизм және Амрита К. А. Ф. Рис Дэвидс. Қытай және буддистік жинақтар. 1939 жылғы шілде, 371–382 беттер.