Кіріспе

Колумбиялық фольклорлық фестиваль

Барранкилья карнавалы (lang es) – Колумбияның ең маңызды фольклорлық тойларының бірі және әлемдегі ең ірі карнавалдардың бірі. Карнавалдың дәстүрлері 19 ғасырға дейін жетеді. Күлдіршәмбеге дейін қалған төрт күн бұрын Барранкилья қаласы ұлттық және шетелдік туристерді қабылдауға дайындалады, олар қала тұрғындарымен бірге төрт күн бойы қарқынды мерекелерге қосылады. Карнавал кезінде Барранкильяның күнделікті өмірі тоқтатылып, қала көше билерімен, музыкалық және маскарадтық шерулермен айналысады. Барранкилья карнавалында испандық палео, африкалық Конго және жергілікті мис и мика сияқты билер орындалады. Колумбиялық музыканың көптеген стильдері таныстырылады, ең танымалдары – кумбия, ал аспаптардың ішінде барабандар мен үрмелі аспаптар ансамблі бар. Барранкилья карнавалы 2002 жылы Колумбияның Ұлттық конгресі тарапынан Ұлттың мәдени мұрасы деп жарияланды. Сондай-ақ, ЮНЕСКО 2003 жылдың 7 қарашасында Парижде оны Адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврлерінің бірі деп мойындады, бұл Ольга Люсия Родригес Карнавал королевасы болған жылда болды. Карнавал Күлдіршәмбеге дейінгі сенбі күні Гүлдер шайқасымен (La Batalla de Flores) басталады, ол басты шаралардың бірі саналады. Жексенбі және дүйсенбі күндері "Ұлы шеру" (La Gran Parada) Кариб теңізі мен Латын Америкасының музыкалық топтарының оркестр фестивалімен аталады. Сейсенбіде карнавал аяқталады, осымен бірге барлығының қайғысына қалған Жозелито Карнавал жерленеді. Барранкилья карнавалының ұраны: "Оны басынан өткерген – оны ұнатады" (Quien lo vive, es quien lo goza).

Тарих

Бұл карнавалдың қалай және неліктен басталғаны туралы өте аз мәлімет белгілі. Көптеген теориялар бар; ең көп таралған түсінік бойынша, карнавал көктемді қарсы алу және туу мен жаңаруды тойлау болып табылады. Карнавал – ежелгі діни рәсімдердің, католик сенімдерінің және этникалық алуандықтың қосылуынан туған, Еуропа, Африка және Үндістан мәдениеттерінің, билері мен музыкасының біріктірілген жиынтығы. Алғашқыда бұл құлдардың мерекесі болған, бірақ кейіннен аймақтың маңызды тойына айналды. Жергілікті сенімдер бұл дәстүрдің жеті ғасырға дейін барып жететінін көрсетеді, және испан мен португалдықтардың Америкаға көптеген дәстүрлерді әкелгені белгілі. Карнавал тарихындағы тұңғыш маңызды оқиға – 1888 жыл, осы жылы Карнавалдың жазба тарихында Король Момо есімді тұлға пайда болды. 1903 жылы алғашқы гүлдер шайқасы тіркелді, бұл ұзақ уақыттан бері жоғалған карнавал дәстүрін қайта жаңарту мақсатымен жасалған, ал он бес жыл өткен соң Барранкилья карнавалының алғашқы патшайымы карнавалдың тойларын басқару үшін таңдалды, және бұл 1923 жылы ресми мәртебе алды. Соңынан карнавал өрістеп дамыды, дәстүрлер де молая түсті, оның ішінде әсем шерулер де енгізілді.

Карнавалға дейінгі мерекелер

Мерекелер, өткен жылы сайланған карнавал патшайымы мен Момо Королі басшылығымен өтеді, Жаңа жыл түнінен кейін бейресми түрде басталады. Карнавалға дейінгі шаралар ресми түрде Lectura del Bando (Карнавал жарлығын оқу) арқылы басталады, одан кейін la toma de la ciudad (Қаланы басып алу), Карнавал патшайымын және Момо Королін таж кигізу, балалар шеруі, гей-парад және соңында La Guacherna – карнавалға дейінгі ең маңызды шара саналатын түнгі шеру өтеді.

Карнавал жариялауын оқу

Карнавал жариялауы оқылуы – карнавалға дейінгі ең маңызды шаралардың бірі, себебі ол карнавалға дейінгі кезеңнің ресми басталуын белгілейді. Бұл шара дәстүрлі түрде Ла-Пас алаңында өтеді. Барранкилья қаласының қазіргі әкімі символдық түрде қаланың кілттерін карнавал королевасына табыс етеді, осылайша карнавал маусымы бойына оған өкілеттік беруге шарт жасайды. Бұл жариялауды мереке кезінде рұхсат етілген және тыйым салынған нәрселерді түсіндіретін бөлімдерге бөлінген "декрет" деп қарастыруға болады. Әр бөлімде қаладағы жаңа және қызықты оқиғалар келтіріледі, олар тойға қатысушыларды көтеріңкі көңіл күйге жетелейді. Королева оны Момо патшасы, балалар патшалары және фольклорлық би ұйымдарының өнерін көрсетуімен бірге көпшілік алдында оқиды.

Карнавал патшайымының тажы

Жаңа карнавал королевасын таққа отырғызу шарасы гүлдер шайқасы шеруінен бір күн бұрын, бейсенбіде өтеді. Бұл шоу барысында бұрынғы карнавал королевасы би мен музыкаға толы тойдың ортасында қазіргі карнавал королевасын тәж кигізеді. Қазіргі уақытта бұл шара Ромелио Мартинес стадионында өткізіледі. Дегенмен, таққа отырғызу рәсімі 1918 жылға дейін барады, сол кезде алғашқы карнавал королевасы Алисия Лафури Ронкальо жойылған Барранкилья клубында таж киген болатын. Содан бері қаланың жоғарғы сыныбынан шыққан жас әйелдердің арасынан карнавал королевасын сайлау дәстүрі сақталып келеді, олар мерекеге төрағалық етеді. Осының нәтижесінде тәждің Герлейн, Донадо, Венгочеа, Лафури немесе Абучайбе сияқты бірнеше отбасы арасында ауысып-түйісетінін көру, оқу және есту жиі кездеседі. Бұл дәстүрдің басты себебі – королеваның таққа отырғызу кезінде киетін киімге байланысты шығындардың көп бөлігін, мысалы, королеваның отбасы төлейді. Бұл, әрине, сынға ұшырайды, себебі жоғары топқа жатпайтын жас әйелдер карнавал королевасы болу үшін қажетті астрономиялық сомадағы қаржыны жинау мүмкін болмағандықтан, королева титулына ие болуға үміттенбейді. Алайда, ресми хабарламаға сәйкес, карнавал королевасы болып сайланатын кандидат – карнавал кеңесінің 11 мүшесінің алдында өте жақсы би дағдыларын, харизмасын және карнавал рухын көрсете білген адам. Кеңес мүшелері жылына бір рет жеке кездесіп, карнавалдың басталуына алты ай бұрын королеваны сайлайды. Шоу – би стилінің марафоны, және ол уақыт өте келе карнавал королевасы үшін ең қиын сынаққа айналды, себебі оның барысында королева кумбия, сальса, меренге, шампета, мапале сияқты көптеген музыкалық жанрларды көркем билеп, өз би дағдыларын көрсетуі керек. Бұл шараға карнавалға қатысатын ең маңызды би топтарының мүшелері, сондай-ақ ұлттық және халықаралық әншілер қатысады, мысалы, 2014 жылғы карнавалға қатысқан доминикандық Хуан Луис Гера. Сонымен қатар, осы шарада карнавал королевасының ресми әні таныстырылады. Айтқандай, карнавал королевасы әдетте қазан айында таңдалады, осылайша ол карнавалға дайындалуға жеткілікті уақыт алады.

Балалар парадтары

Дефиле дель Карнавал де Лос Нинос - балаларға арналған шеру, онда мектептер мен қоғамдық би тобының қатысуымен, сондай-ақ балалар патшалары да болады. Осы шеруде балалардың бойына сай келген шағын платформалар көрсетіледі.

Карнавалдың сенбісі

Сенбі күні, Күл тілеуіне дейін, Карнавал іс-шараларының толыққанды күні басталады. Мереке Гүлдер шайқасымен күшпен басталады, бұл ең маңызды және ең күтілетін оқиға. Бұл Карнавал королевасы бастаған, одан кейін фольклорлық топтар, түрлі киімдер, кумбия топтары және басқа да би тобы, өткен карнавалдың жеңімпаздары қатысатын әсем шеру. Бұл АҚШ-тағы Пасадена қаласындағы Гүлдер шеруінің жергілікті нұсқасы. Гүлдер шайқасы – Барранкилья карнавалында өткізілетін ең көне шеру, ол алғаш рет 1903 жылы генерал Эриберто Артуро Венгоечаның бастамасымен ұйымдастырылды. Мың күндік соғыстың аяқталуын тойлаудың жолын іздеген генерал, бұл соғыс мыңдаған адамның өмірін қиған еді. Осы оқиғамен карнавал қайта жанданды, өйткені ол 1900 жылдан бері тоқтатылған болатын. Бастапқыда Гүлдер шайқасы ескі "Камелон Абельо" бойындағы серуендеу болды, қазір Пасео де Боливар деп аталады, гүлдермен безендірілген атты көліктерде бай отбасының мүшелерінен құралған екі топ ашылды. Тарихшы және жазбагер Альфредо де ла Эспиелла алғашқы Гүлдер шайқасын ойын ретінде сипаттады, онда екі топ бірнеше шақырымға созылған жол бойында гүлдер, пластик ленталар және конфеттилерді лақтырып, бір-бірімен жарысты. Бұл шайқас екі топтың келісімімен аяқталды, олар Эмилиано Венгоеахеа театрында мерекелеуге барды. Оның сәттілігі соншалық, келесі жылы да осы шайқас қайталанды. 1991 жылдан бері ол 40 тас жолында өтеді, бұрын Олая Эррера даңғылы, 43-ші көше және Боливар бульвары бойында өткен. Шеруге қатысатын көліктерде қазір дыбыс күшейткіштер орнатылған, ал көліктерге халықаралық және ұлттық әншілер мінгізіліп, көрермендерді мерекелеуге және билеуге шақырады. Көрермендер қазір "палколарда" (жабық орындықтарда) орналасса, бұрын олар аяқтап тұрып тамашалаған.

Карнавалдың жексенбісі

Бұл күні өткізілетін ең маңызды оқиға: Үлкен дәстүр және фольклорлық шеру (Gran parada de tradición y folclore). Бұл шеру, көбінесе үлкен шеру деп аталады, Карнавалдың екінші күні өткізіледі және 1967 жылы енгізілді. Оған тек дәстүрлі фольклорлық топтар, кумбия топтары және би тобы қатысады. Бұл шеру Vía 40 даңғылы бойымен өтеді, бірақ онда платформалар болмайды. Бұл шеру би мен музыканың ең дәстүрлі қырларын көрсетеді, себебі онда платформалар да, күшті дыбыс жүйелері де жоқ. 2013 жылы шамамен 300 би тобы қатысушы ретінде тіркелді. Бұл шеруге қатысатын би топтары – Caimán Cienaguero, Negritas Puloy және шайтан гарлекиндері сияқты халық би тобы болып саналады. Сондықтан музыка да өзінің ең консервативті жағын көрсетеді, Garabato би тобымен байланысты кумбия, шандэ және Marimondas би тобымен байланысты фанданго ең көп естілетін музыкалық жанрлар болып табылады.

Сейсенбі

Бүгін карнавалдың төртінші және соңғы күні. Ол Жозелито Карнавалдың қайтысымен белгіленеді және мерекелердің аяқталуын көрсетеді. Іс-шаралардың соңғы құлпынасы ретінде, Жозелито Карнавалдың жерлеу рәсімі қаланың барлық жерінде өткізіледі – бұл Испанияда карнавалды аяқтау үшін орындалатын әйгілі испандық сардинаны жерлеу дәстүрінің жергілікті нұсқасы. Осы күні қала бойынша көптеген әзілді Литотты жерлеу рәсімдері өткізіледі. Бұл кейіпкер карнавалдың қуанышын символдайды. Айтуынша, бұл кейіпкер карнавалдық сенбіде "тіріледі" және соңғы күні шаршап, мас күйінде "өледі", ал келесі карнавалға қайтадан жанданады. Осылайша, мыңдаған Барранкилья тұрғындары ойын-құлықпен көшеге шығып, қайтыс болғандарды жоқтап, көңіл көтереді. Жозелито Карнавалды нақты адам немесе қуыршақ ретінде пайдалануға болады, оны гүлдермен безендірілген табыттың ішінде немесе созылған, жылап тұрған жесірлермен қоршалған күйде тасымалдайды – бұл жылап тұрған жесірлер әйелдер кейпіндегі ерлер болуы мүмкін. Жесірлерден басқа, дін қызметкерлері мен жетімдер де кездеседі. Бұл кейіпкердің тегі белгісіз. 1999 жылдан бері Барранкилья карнавал қоры "Joselito se va con las cenizas" байқауын өткізіп, осы мерекеге көбірек топтарды қатысуға шақырады, онда күннің ең жақсы бейнесі және жеңімпаз командасы ұзақ іс-шаралардан кейін марапатталады. Қайғы жегендердің ресми тобына қазіргі Карнавал королевасы және оның ханшайымдары кіреді, олар судьялар алдында ұсынылатын қауымдық аза тұтушылардың қойылымдарынан бұрын жүріп өтеді. Түнде Абахо ауданында немесе Ла-Паз алаңында әзіл-қалжыңға толы жиын өткізіледі, онда қарапайым өлеңдер мен ерекше интонациясы бар литаниялар оқылады, олардың мақсаты – ағымдағы оқиғаларға түсініктеме беру немесе сын айту.

Орындар

Карнавалдың басты орны – Vía 40, бұл өнеркәсіптік даңғыл, онда Гүлдер шайқасы (сенбі күні), Үлкен парад (жексенбі күні) және Ұлы фантазиялық парад (дүйсенбі күні) өтеді. Басқа да орындар: 17-ші жол (Король Момо парады), 44-ші жол (Гуачерна), Ромелио Мартинес стадионы (Оркестрлер фестивалі, Патшайымның таж кигізілуі), Ла-Паз алаңы (Жарлық оқылысы), сондай-ақ тікелей музыкамен вербеналар және билет алу қажетті жабық би залдары. Көптеген парадтарды тегін тамашалауға болады, бірақ жақсы көрініс үшін трибунаға билет алу ұсынылады.

Жазулар

Олар ашық, еркін қолжетімді кеңістіктер, онда адамдар билей, тамақтана және түрлі іс-шаралармен көңіл көтере алады. Вербеналардың 20 ғасырдың басында пайда болғандығы айтылады, сол кезде достардың үйге күтпеген жерден келуі жиі кездесетін жағдай болатын. Үй иесі мұндай күтпеген келуді кез келген ойланбастан, той жасауға арналған кездесу орны ретінде қабылдауы керек еді. Мұндай карнавалдық би кештері орта және жоғары топтағы адамдар арасында кең таралған, түнгі клубтар мен қонақүйлерде би залдары ресми түрде ашылғанға дейін. Ең танымал вербеналар: Олая ауданындағы Эль-Бамбу, Сан-Хосе ауданындағы Полворин, Ла-Унион ауданындағы А Плено Сол, Лас-Ньевс ауданындағы Ла Густадера, Лос Пинос ауданындағы Ла Пуя Лока.

Есек бөлмелері

Бұл жартылай ашық, еркін кіруге болатын бөлмелер болатын, онда адамдар жиналып билеп, көңіл көтеретін. Осы ерекше, қызығушылық тудыратын атаудың себебі, адамдар бөлмеге кірер алдында есектерін сырттағы тіреуге байлап қоятын еді.

Музыка мен би

Музыка кумбия, порро, мапале, гаита, шанде, пуя, фанданго және керемет мерекумбелердің қоспасынан тұрады. Бұл колумбиялық музыканың көптеген стильдерінің мысалдары. Бұл – колумбия халқының шығармашылығына негізделген дәстүрді біріктіретін, бидің, музыканың сан алуан түрлерін және әртүрлі костюмдерді көрсететін той. Осы әртүрлілік оған бірегей, теңдесі жоқ мерекелік сипат береді, онда халық – басты қаһарман. Әр би, әр фольклорлық топ және әр костюм оны әлемдегі ең керемет шоуға айналдыру үшін әртүрлі рөл атқарады. Барранкилья карнавалы – көпмәдениетті, алуан түрлі және әртүрлі мәдени өрнектерге бай. Дәстүрлі билер, хореографиялық билер бар; Компараса (тікелей музыканың бір түрі), оның арқасында билердің хореографиясы мен шығармашылығы көрініс табады; Комедиялар, мысалы, литания – дәстүрлі және фольклорлық халық театры, бұл топта ән салатын дәстүрлі ұжымдар; Олар жеке немесе ұжымдық, құрылымдық және драмалық болуы мүмкін.

Киімдер мен билер

Маримондалар – ұзын мұрын, иілгіш құлақтары және жарқыраған шалбар мен жилет киген ең танымал костюмдер. Бұл кейіпкер – ашық түстерге боялған маймыл мен пілдің қосылысы сияқты. Басқа дәстүрлі костюмдер: Эль Гарабато, Эль Африкано, Дракула, Эль Торито, Эль Конго, Эль Монокуко, Лос-Кабесонес, Лас Муньеконас және Эль Тигрильо. Әр костюмнің өзіндік мағынасы бар, олар түпнұсқалықпен туған, кейбіреулері әлемдегі басқа костюмдерге негізделген, бірақ көбінесе олардың түбі Колумбияға жетеді және барранквиллер халқы үшін ерекше мәнге ие. Карнавал билері: Ла Кумбия, Эль Гарабато, Эль Сон де Негро, Эль Конго, Эль Мапале, Эль Кайман, Эль Палотео, Эль Гусано, Лас Фаротас, Де Реласион және Лас Пиландерас. "Кумбия – үнді, қара және ақ мәдениеттердің бірігіп, сүйіскен жұбайларды бейнелейтін керемет мысалы. Ол барабан, аккордеон, маракас және флейтаның ырғағымен әйелдің жамбасының әдемі және нәзік қозғалыстарымен сипатталады". Тағы бір маңызды би – Гарбато, ол өмір мен өлім арасындағы мистикалық шайқасты көрсетеді. Конго өз қозғалысында Африка дәстүрін және Америкадағы құлдық есін сақтайды.