Кіріспе

Процессиялық алыптар – Еуропа фольклорындағы мерекелік киім киген тұлғалар, әсіресе Бельгия, Франция, Португалия, Испания және Англия фольклорлық шерулерінде кездеседі. Бұл тұлғалардың ерекшелігі – әдетте ағаштан, папье-машеден немесе соңғы кезде синтетикалық шайырдан жасалған бас бөлігі, ал денелері костюм тақырыбына сай киіммен жабылған. 2008 жылдан бері Бельгия мен Францияның процессиялық алыптары ЮНЕСКО-ның «Бельгия мен Францияның процессиялық алыптары мен аждахалары» атты екіұлттық тізімінің құрамында адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврі деп танылды.

Өмірбаян

Процессиялық алып – ойдан шығарылған немесе нақты тұлғаны бейнелейтін костюмді алып фигура. Орта ғасырлық ғұрыптардан мұра болып келген бұл дәстүр бойынша, оны көтеріп жүреді және шерулер мен мерекелер кезінде көшеде билейді. Оның сыртқы келбеті мен мөлшері әртүрлі, ал атауы аймақтарға қарай өзгеріп отырады; фламандтар арасында ол "рёз" деп, пикардиялықтар арасында "гаянт" деп аталады. Бұл шерулердегі библиялық алып кейіпкерлер көбінесе жазба білмейтін халықты оқытуға қызмет еткен. "Гигантон е кабечудо" туралы алғашқы жазба 1265 жылы Португалияның Эвора қаласында өткен Корпус Кристи мерекесінде тіркелген. Онда жылан, шайтан және аждаһа Иса Мәсіх жеңуге тиіс болған қиындықтарды бейнелеген. Испанияда бұл туралы алғашқы жазбаша сілтемелер 1276 жылы Памплонада (Наварра) пайда болды, онда Памплонадан үш адамды бейнелейтін үш алып болған: Перо Сусиалес (ағаш кесуші), Мари Сусиалес (ауыл тұрғыны) және Джусеф Лакурари (жүйе).

Гиганттар

Үлкендер әдетте бірнеше метр биіктіктегі қуыс фигуралар, боялған қағаз-маше басы мен қолдары бар, ал дененің қалған бөлігі матамен және басқа киімдермен жабылған. Олардың қаңқасы көбінесе ағаштан немесе алюминийден жасалады, ал бас пен қолдарды жасау үшін пиер картоны – қағаз-маше мен париж гипсінің қоспасы қолданылады. Дене қаңқасы матамен жасырылады, ал қолдардың әдетте, гигантты айналдырған кезде ауада еркін қозғалуына мүмкіндік беретін құрылымдық элементтері жоқ. Фигураның ішінде алыпты басқаратын адам болады. Ол иығында ішкі құрылыммен байланыстырылған қауырсынды тағып жүреді және би кезінде, көбінесе жергілікті марш оркестрінің сүйемелдеуімен, алыпты қозғап, сілкіп қояды. Әдетте, мұндай билерде кем дегенде екі алып болады: еркек гигант және әйел гигант, олар гиганта немесе гигантона деп аталады, бірақ кейбір қалаларда бірнеше жұп кездеседі. Фигуралар көбінесе қаланың архетиптік бейнелерін көрсетеді, мысалы, буржуа және шаруа әйелі, немесе жергілікті маңызы бар тарихи тұлғаларды, мысалы, қаланың негізін қалаушы патша мен патшайымын, немесе морилер мен христиан ақсүйектерінің жұптарын бейнелейді.

Бас сүйек

Кабезудостар – әдетте адам бойына дейінгі кішкентай тұлғалар, олардың үлкен, картон-пиерден жасалған басы болады. Бас киімдері костюммен үйлесімді болып келеді. Кабезудо кейіпіндегі адам бір қолымен басын ұстап, екінші қолымен шошқаның көк қуығын немесе сауатты ұстап, балаларды немесе жас қыздарды қорқытады. Ол басқа "аузынан" қарап, осы адамдарды қуалайды, бірақ қорқыған баланы тыныштандыру үшін тоқтауы мүмкін. Ғұндар сияқты, кабезудостар да өз қалаларының архетиптерін бейнелейді.

Сарсуела

Gigantes y cabezudos – бұл сонымен қатар 1898 жылғы сарсуэланың атауы, музыкасын Мануэль Фернандес Кабальеро жазған, оқиғасы Сарагосада өтеді және заманауи оқиғаны қамтиды: испан армиясының Куба Тәуелсіздік соғысындағы апатты жеңілістен қайтуы. Оқиға Fiestas del Pilar фестивалі барысында жүзеге асады және арагондықтардың стереотиптік түрде күшті, қайратты мінез-қалпына назар аудара отырып, оларды үнемі шайқасқан "Gigantes" және "Cabezudos" сияқты салыстыратын, көтеріңкі жотамен аяқталады.

Англия

Англияның ең танымал алыптар дәстүрі, әлдебір Жасыл жақтағы Джек екендігін айтуға болады, алайда елде континенттік Еуропадағыдай көрінетін алыптар да бар. Бұл алыптар халық ауыз әңгімелері мен тарихи емес аңыз кейіпкерлерін бейнелей алады, немесе жалпылама тұлғаландырылған образдар болуы мүмкін. Англиядағы процессиялық алыптар туралы ең ерте жазба 1570 жылға қарайды, ол Сент-Джон Креститель күні немесе жазғы күн қарсаңында шеруге шыққан Салисбери алпауытына сілтеме жасайды. Киелі Кристофердің бейнесі саналатын Салисбери алпауытының кейбіреулер пікірінше, 1400 жылдарға дейін сонатындығы айтылады, ал 1873 жылы Салисбери мұражайы сатып алғанға дейін Тегіншілер гильдиясына тиесілі болған. Сент-Агнес, Корнуолл қаласында мифтік алып Больстерді бейнелейтін процессиялық алыпты ұсынатын Больстер күні май мерекесі тойланады. Басқа ағылшын алыптарының ішінде Натандриел, Морриган, Соғыс және Бейбітшілік, Ханна Кларк, Гог және Магог, және Мистер Фиши бар. Сонымен қатар, Ninnie деп аталатын алыптың бір түрі де бар, ол тек үлкен қуыс маскадан тұрады, ол бүкіл басты жауып, киюшінің денесін ашық қалдырады, бұл американдық спорт командаларының маскоттарының үлкен бас киімдеріне ұқсас. Ағылшын процессиялық алыптарын көтеріп жүретіндерді портёрлар немесе бишілер деп атайды.

Филиппин

Хигантес фестивалі 19-ғасырдың соңынан бері, 22-23 қараша күндері аралығында Ризаль провинциясының Ангоно қаласында өткізіліп келеді.