Кіріспе

АҚШ-та африкалық американдықтарға тиесілі және басқарылған алғашқы газет (1827–1829)

Freedom's Journal – Америка Құрама Штаттарында жарияланған алғашқы африкалық американдықтарға тиесілі және басқарылған газет. Оны пастор Джон Уилк және Нью-Йорк қаласындағы басқа да бос қара нәсілді ерлер құрған. Газет 1827 жылдың 16 наурызынан бастап апта сайын жарық көрді. 1829 жылы Freedom's Journal газетінің орнына Сэмюэл Корниш, бұрынғы газеттің бас редакторы шығарған The Rights of All газеті жарық көрді (1829–1830). The View телешоуы 2021 жылы Қара тарих айлығы аясында осы газет туралы баяндады.

Өмірбаян

Газетті Джон Уилк, Питер Уильямс-младший және Нью-Йорктегі басқа да жетекші еркін афроамерикандықтар, соның ішінде шешен және аболиционист Уильям Гамильтон құрды. 1827 жылдың 16 наурызында жарық көрген алғашқы нөмірінде Freedom's Journal журналының жылдық жарнасы 3 доллар (~ $ in) екені хабарланды, ол әр жұма сайын Нью-Йорк қаласы, 5 Варик көшесінде таратылды. Осы кезеңде журналдар афроамерикандық наразылық дәстүрінің маңызды бөлігіне айналып, қоғамдағы әлеуметтік-саяси жақсарту үшін күресті. Нью-Йорк штатында 1799 жылы 1799 жылдың 4 шілдесінен кейін туған құл балаларын 20 жасқа дейінгі мерзімге шартты босату туралы заң қабылданды. 1817 жылы жаңа заң қабылданды, ол құлдықта қалған барлық адамдарды дерлік азат ету процесін жеделдетті. Соңғы құл 1827 жылы босатылды. Осы уақытқа дейін АҚШ және Ұлыбритания 1808 жылы африкалық құл саудасын тоқтатқан болатын. Алайда, жаңа мақта плантацияларын дамыту үшін жұмыс күшіне деген сұранысқа байланысты құлдық терең Оңтүстікте қарқынды түрде кеңейді; ішкі құл саудасының салдарынан, құлдар сатылып, Жоғарғы Оңтүстіктен жаңа аймақтарға құрлықпен немесе теңіз арқылы күштеп көшірілді.

Тарих

Газеттің негізін қалаушылар Сэмюэл Корниш пен Джон Браун Руссвурмды аға және кіші редакторлар ретінде таңдады. Екеуі де қоғамдық белсенділер болды: Корниш алғашқы афроамерикандық пресвитериандық шіркеуді құрды, ал Руссвурм Гаити көші-қон қоғамының мүшесі еді. Бұл қоғам 1804 жылы құлдар тәуелсіздік алғаннан кейін Гаитиге көшіп баруға ниетті еркін афроамерикандықтарды іздеп тауып, ұйымдастырды. Бұл Батыс жарты шарындағы екінші республика және қара нәсілділер билік ететін алғашқы еркін мемлекет болды. XIX ғасырдың афроамерикандық журналисі Ирвин Гарланд Пенннің айтуынша, Корниш пен Руссвурмның «Freedom’s Journal» журналының мақсаты – афроамерикандықтарға шабуыл жасап, құлдықты қолдаған Нью-Йорк газеттеріне қарсы тұру болды. Мысалы, Мордехай Ноа афроамерикандықтарды кемсітетін мақалалар жазды, ал басқа редакторлар да қара нәсілділерді қысымға алып, құлдықты жақтаған жазбалар жасады. Нью-Йорк экономикасы Оңтүстік және құлдықпен тығыз байланысты болды; 1822 жылы экспорттың жартысы мақта жөнелтілімдерінен тұрды. Оның солтүстік штатындағы тоқыма фабрикалары оңтүстік мақтасын өңдеді. Аболиционистік баспасөз құлдықтың патерналистік қорғанысына және Оңтүстік мәдениетінің нәсілшіл стереотиптерге сүйенуіне қарсы күреске баса назар аударды. Бұл стереотиптерде құлдар ақтардың көмегіне мұқтаж немесе құл ретінде білімсіз және бақытты балалар ретінде бейнеленді. Стереотиптер қара нәсілділерді ақ нәсілділерге қарағанда төмен тұрған және еркін болған жағдайда қоғамға қауіпті деп көрсетті. Корниш пен Руссвурм алғашқы санында: «Біз үшін тым ұзақ уақыт бойы басқалар сөйледі, тым ұзақ уақыт бойы жұртшылық бұрмаланған мәлімдемелерге алданды», – деп мәлімдеді. «Жалпы шолу» және «Ішкі жаңалықтар» бөлімдерінде «Freedom’s Journal» газеті көбінесе ақ нәсілділер жасаған қылмыстарды жариялады, қара нәсілділерді қылмыспен байланыстыруға қарсы күрестің бір бөлігі ретінде. Газет қылмысты ақ нәсілділікпен байланыстырып, бүкіл елде бұрын жарияланған қылмыстар туралы хабарлау үшін газет бетінің толық бөлігін пайдаланды. «Freedom’s Journal» сол кездегі көрнекті афроамерикандық көшбасшылардың жазған екі хатын басып шығарды. Бірі – Африкалық Методист Епископтық шіркеуінің (AME) басшысы Ричард Аллен, оның хаты 1827 жылдың қараша айында жарияланды, ал екіншісі – AME-мен байланысты Льюис Вудсон, оның хаты 1829 жылдың қаңтарында жарияланды. Алленнің хаты кейін Дэвид Уокердің үндеуінің бір бөлігі ретінде қайта басылды. Журналда белгілі афроамерикандықтардың өмірбаяндары, сондай-ақ Нью-Йорктегі афроамерикандық қауымдастықтағы туған, қайтыс болған және некелескен адамдардың тізімдері жарияланып, олардың жетістіктерін атап өтуге көмектесті. Ол 11 штат, Колумбия округі, Гаити, Еуропа және Канадада таратылды. Газетте 14-ден 44-ке дейін абоненттік агенттер жұмыс істеді, мысалы Бостондағы аболиционист Дэвид Уокер. Ол Филадельфиядағы еркін африкалық мектебінде оқыды және пресвитериандық пастор болудың қиын процесін аяқтаған алғашқы афроамерикандық болды. «Терезаның Гаити ертегісі» – афроамерикандық автордың алғашқы жарық көрген қысқа әңгімелерінің бірі. Автор тек «С» әрпімен танысты, бұл ғалымдарға жазушының кім екенін анықтауға мүмкіндік берді. «Тереза» 1828 жылдың 18 қаңтары мен 15 ақпаны аралығында жарық көрді. «Тереза» оқиғасы 1791 және 1803 жылдар аралығында болған Гаити революциясы кезінде өтеді. Бұл оқиға үш әйелдің тағдырына негізделген: анасы мадам Паулина және оның екі қызы Аманда мен Тереза. Терезаның әкесі мен ағасы соғыста қаза тапқанда, мадам Паулина француз офицерінің киімдерін киіп, қыздарын тұтқын ретінде көрсетіп, қауіпсіз жерге саяхатқа шығады. Жолда Тереза Гаити революциясының сәттілігін қамтамасыз ететін, Туссен Л’Овертюр мен оның адамдарының өмірін сақтап қалуға мүмкіндік беретін ақпаратты естіп алады. Африкалық текті әйел басты кейіпкер ретінде бұл әңгіме батылдық, қаһармандық және сол кездегі көркем әдебиетте сирек кездесетін қара әйелдің идеалданған бейнесін көрсетеді. 1827 жылдың 6 сәуірінде, 20 сәуірінде және 6 мамырында жарық көрген басылымдарда Гаити тарихы мен Гаити революциясы туралы мәліметтер келтірілген. «Freedom’s Journal» американдық революция мен Гаити революциясының афроамерикандықтардың ұлттық ерекшелігі үшін бірдей маңызды екенін көрсетті.