Кіріспе

Экономикада жалпы кіріс сынағы – сұраныстың серпімді екенін немесе серпімсіз екенін анықтауға арналған құрал. Егер бағаның өсуі жалпы кірістің өсуіне әкелсе, онда сұраныс серпімсіз деп айтуға болады, себебі бағаның өсуі сұраныс көлеміне елеулі әсер етпейді. Егер бағаның өсуі жалпы кірістің төмендеуіне әкелсе, онда сұраныс серпімді деп айтуға болады, себебі бағаның өсуі сұраныс көлеміне үлкен әсер етеді. Әртүрлі тауарлардың серпімділігі әр түрлі болуы мүмкін, бұл адамдардың оларға қажеттілігіне (қажеттіктер) немесе оларды қалауына (қосымша заттар) байланысты. Мысалдар:

A тауары қазіргі уақытта 10 долларға сатылады. Сатушы бағаны 15 долларға көтеруге шешім қабылдайды, бірақ соңында аз ақша табады. Бұл өнімнің бағасының өсуіне байланысты одан аз сатылуының нәтижесінде, оның жалпы кірісі төмендеді. Осы тауарға деген сұраныс серпімді болуы керек. A тауары қазіргі уақытта 10 долларға сатылады. Сатушы бағаны 15 долларға көтеруге шешім қабылдайды және оның кірісі артатынын байқайды. Осы тауарға деген сұраныс серпімсіз болуы керек.

Графикалық түсіндірме

Жалпы кіріс, өнім бағасын сұраныстағы өнімнің санына көбейту арқылы есептеледі, және бастапқы нүктеде сұраныс графигіндегі келесі төрт нүктеде бұрыштары бар тікбұрыш түрінде бейнеленеді: баға (P1), сұранылған саны (Q1), сұраныс қисығының А нүктесі және бастау нүктесі (баға осьі мен саны осьінің қиылысы). А нүктесіне тіреуі бар тікбұрыштың ауданы жалпы кірістің өлшемі болып табылады. Баға өзгергенде тікбұрыш та өзгереді. Бағаның өзгеруінен туындаған кірістің өзгеруі баға әсері деп аталады, ал одан туындаған санының өзгеруінен туындаған кірістің өзгеруі саны әсері деп аталады. Баға өзгергенде баға әсерінің шамасы тікбұрышпен, ал саны әсерінің шамасы тікбұрышпен көрсетіледі. Баға әсері – бастапқы санды төмен бағаға сатудан түскен кірістің жоғалуы; саны әсері – жаңа бағамен жаңадан сатылған бірліктерден алынған қосымша кіріс. Егер баға әсерін көрсететін тікбұрыштың ауданы саны әсерін көрсететін тікбұрыштың ауданынан үлкен болса, сұраныс серпімді емес: керісінше болса, сұраныс серпімді: егер аудандар тең болса, сұраныс бірлік серпімді (немесе толық серпімді) болып табылады.