Кіріспе

Ашық ақпарат беру және қауіпсіздікті қамтамасыз ету қызметі (DBS) – Ұлыбританияның Ішкі істер министрлігінің ведомстволық емес мемлекеттік органы. DBS мемлекеттік, жеке және коммерциялық емес сектордағы ұйымдарға, әсіресе балалармен немесе осал ересектермен жұмыс істеуге жарамсыз кандидаттарды анықтау арқылы, қауіпсіз жұмысқа алу шешімдерін қабылдауға көмектеседі және Англия мен Уэльс үшін ақпарат беру қызметі арқылы қылмыстық деректерге кең қол жеткізуді қамтамасыз етеді.

Құқықтық контекст

Ұлыбританияда реттелген қызметпен айналысатын жұмыс берушілер үшін заң бойынша, егер қызметкер біреуге зиян келтіргені үшін жұмысынан кетсе немесе қызметін ауыстырса, оны DBS-ке хабарлау міндетті. DBS-тің тыйым салған адамының жұмыс істеуі немесе реттелген қызметте (ақылы немесе ерікті) жұмыс істеуге өтініш беруі – қылмыс болып есептеледі, осы тыйым салынған топқа (балалар немесе ересектер) қатысты. Жұмыс берушінің DBS-тің тыйым салған адамын, оған тыйым салынған топпен реттелген қызметке жұмысқа алуы да қылмыс. Қылмыстық істерді қайта қарау туралы 1974 жылғы заңға сәйкес, ерекше сұрақтар қоюға құқығы бар ұйым, өтініш берушіге DBS тексеруін жүргізу үшін алдымен DBS-ке немесе DBS-тің тіркелген «шатыр» ұйымына тіркелуі керек. Өтініш беруші DBS-ке өтінішін DBS-ке тіркелген ұйым немесе «шатыр» ұйымы қол қойған растау қағазымен бірге ұсынады. Содан кейін өтініш берушінің қылмыстық тіркелгісі Полицияның Ұлттық Компьютерінен (PNC) тексеріледі, сондай-ақ, қажет болған жағдайда, балалармен және осал адамдармен жұмыс істеуге жарамсыз деп саналатын адамдардың DBS-те сақталатын тізімдерімен салыстырылады (бұрынғысы – тәуелсіз қорғау органы). Толықтырылған сертификаттың көшірмесі өтініш берушінің мекенжайына жіберіледі. Егер жеке тұлға немесе ұйым қызметкерге қатысты қауіпсіздік мәселесін көтерсе, олар DBS-ке қауіпсіздік туралы хабарлама жіберуі мүмкін, ол бірнеше мекемелермен бірлесіп, осы адамның балалармен және/немесе осал топтармен реттелген қызметте жұмыс істеуіне тыйым салу қажеттігін бағалайды. Қылмыстық істер жөніндегі бюро 1997 жылғы Полиция заңының V бөліміне сәйкес құрылды және 2002 жылдың наурыз айында балалардың, жастардың және осал ересектердің қауіпсіздігіне байланысты қоғамдық алаңдаушылықтардан кейін жұмысын бастады. Британ полиция күштерінің үлкен көлемдегі қылмыстық деректерді тексеруді жүйелі түрде және уақтылы түрде өңдеуге және орындауға жеткілікті мүмкіндіктері мен ресурстары жоқ екені анықталды, сондықтан осы функцияны басқару үшін арнайы агенттік құрылды. Жұмыс берушілер мен уақытша жұмыс агенттіктері DBS-тен қызметкерді тексеруге кеткен уақытқа наразылық білдірді және күту мерзімін қысқарту мақсатында үкімет «Ересектерге бірінші кезекте» бағдарламасын құруға рұқсат берді.

Тарих

2002 жылдың мамыр айында Білім департаменті балалармен жұмыс істеуге жарамсыз адамдардың тізімін жүргізе бастады. Бұл тізім бастапқыда 99 тізімі деп аталды, кейіннен ISA балалар тізімі (Тәуелсіз сақтау органы жүргізеді) және ақырында DBS балалар тізімі (Ақпарат беру және бақылау қызметі жүргізеді) деп аталды. Қамқорлық стандарттары туралы заңға (2000) сәйкес Денсаулық сақтау департаменті 2004 жылғы 26 шілдеде "POVA first" деп аталатын 99 тізімінің ересектер нұсқасын енгізді, кейіннен ол "ISA Ересектер бірінші" және ақырында "DBS Ересектер бірінші" деп аталды. "Ересектер бірінші" және "99 тізім" қызметтері тіркелген мекемелерге (оларға қатысты болған жағдайда) өтініш берушінің DBS ересектер немесе балалар тізімінде бар-жоғын онлайн тексеру жүйесі арқылы тексеруге мүмкіндік береді, бұл шамамен екі жұмыс күнін алады. Тексеру нәтижесі таза болса, ұйым өтініш берушіні уақытша жұмысқа қабылдай алады, бірақ толық ақпарат пошта арқылы келгенге дейін күшейтілген бақылаумен қамтамасыз ету керек. DBS 2012 жылы Қылмыстық істер жөніндегі бюроның (CRB) және Тәуелсіз сақтау органының (ISA) функцияларын біріктіру арқылы құрылды. DBS 2012 жылдың 1 желтоқсанында жұмыс істей бастады. Оның бас кеңсесі Ливерпульде орналасқан. Оған теңдес агенттіктер Шотландиядағы Disclosure Scotland және Солтүстік Ирландиядағы Access Northern Ireland, бірақ Ұлыбританияның барлық аймақтарынан алынған айыптаулар DBS тексеруінде көрінеді. 2013 жылдың 17 маусымында қылмыстық деректерді тексеруді жеңілдету және айтарлықтай үнемдеу мақсатында DBS жаңарту қызметі іске қосылды. 2018 жылдың 1 ақпанында Ұлттық аудит кеңсесі DBS-ты қатты сынға алған тергеу есебін жариялады. 2009 жылы Ішкі істер министрлігі сақтау қызметтерінің тиімділігін арттыру бағдарламасын іске қосты. Бағдарламаның негізгі мақсаты – жаңа және арзан жаңарту қызметін пайдалану арқылы ақпарат беру қызметін жүргізу шығындарын азайту, клиенттердің қолданыстағы ақпарат беру куәліктерін пайдалануын тоқтату. Ішкі істер министрлігі 2017–2018 жылдарға қарай жаңа жаңарту қызметін 2,8 миллион пайдаланушы қолданады деп күткен, бірақ ол нарықта сынақтан өтпеді және пайдаланушылардың нақты саны шамамен бір миллионды құрайды. Ұлттық аудит кеңсесінің тергеуіне сәйкес, жаңғырту бағдарламасы үш жарым жылға кешіктірілді және күтілетін шығындар 229 миллион фунт стерлингке өсті. DBS қазіргі уақытта кешігулерге байланысты мердігері Tata Consultancy Services компаниясымен келіссөздер жүргізуде. Жаңғырту бағдарламасы мен жаңарту қызметі адамдарды тексерудің оңайлығы мен жиілігін арттырып, сақтауды жақсартуға бағытталған. Бірақ Ішкі істер министрлігі мен DBS бұл ақпаратты пайдалану арқылы балалармен немесе осал ересектермен жұмыс істеуге қанша адамның тыйым салынғанын білмейді.

ДБС-ті қолдану процесі

Қылмыстық деректерді ұсыну процесі DBS сертификаты немесе DBS тексеруі (бұрын CRB тексеруі) деп аталады. DBS тексерулерінің төрт деңгейі бар: қарапайым, стандартты, күшейтілген және тыйым салынған тізімдерді тексерумен күшейтілген (қарапайым ақпараттарды ашу үшін Шотландия ақпараттарын қараңыз). DBS қарапайым тексерулерін жалпы халық ала алады, бірақ күшейтілген тексерулер тек ұйымдарға және 1974 жылғы «Құқық бұзушыларды оңалту туралы» заңға 2012 жылғы «Еркіндікті қорғау туралы» заңмен қосылған өзгерістерге сәйкес, 1975 жылғы Ерекшеліктер туралы жарлықта тізілген кәсіптер, лауазымдар, жұмыс, қызмет және мамандықтар үшін ғана қолжетімді. 2018 жылдың қаңтар айында «қарапайым» DBS тексерулері енгізілді, олар 1974 жылғы «Құқық бұзушыларды оңалту туралы» заң бойынша толық өтелмеген ескертулер мен соттылықтар туралы мәліметтерді ашады.

DBS негізгі тексеру

Негізгі ДБС тексеруі 1974 жылғы Қылмыскерлерді оңалту туралы заңға сәйкес толық өтелмеген деп танылған кез келген соттылық немесе шартты ескертуді көрсетеді. Бұл қызметтің мақсаты – қажетсіз және талаптарға сай келмейтін стандартты немесе күшейтілген тексерулерге деген қажеттілікті азайту. Жеке тұлға ДБС веб-сайты арқылы немесе "Жауапты ұйым" деп аталатын тіркелген үшінші тарап арқылы онлайн режимінде негізгі ДБС тексеруін ала алады.

Стандартты DBS тексеру

Стандартты DBS тексеруі негізінен жоғары жауапкершілікке ие лауазымдар үшін (мысалы, есеп және қауіпсіздік) жасалады. Стандартты анықтамалар өтініш беруші алған, сүзгіленбеген қылмыстық істер, ескертулер, жарысалаулар және ескертулер туралы мәліметтерді көрсетеді. Стандартты тексеруді жүргізу тек қана өтініш берушінің лауазымы 1974 жылғы "Қылмыскерлерді оңалту туралы" заңының (Ерекшеліктер) 1975 жылғы бұйрығында, оған енгізілген өзгерістермен бірге көрсетілген болса ғана мүмкін.

Қатаң ДБС тексеру

Жетілдірілген DBS тексерулері балаларды оқыту немесе ересектерге медициналық көмек көрсету сияқты белгілі бір қызметтерді қамтитын лауазымдар үшін жасалады, сондай-ақ кейбір басқа да мамандықтар үшін алуға болады (мысалы, сот тағайындамалары, RSPCA қызметкерлері). Жетілдірілген тексеруге тек өтініш берушінің лауазымы 1974 жылғы Құқық бұзушыларды оңалту актісінің (Ерекше жағдайлар) 1975 жылғы бұйрығында және 1997 жылғы Полиция актісінде белгіленген болса ғана жүгінуге болады. Жергілікті полиция күштерінің қатысуы жетілдірілген тексерудің стандартты тексеруден әлдеқайда көп уақыт алуына себеп болуы мүмкін.

Тыйым салынған тізімдерді тексеру арқылы жетілдірілген

Бұл кеңейтілген сертификаттың қамтитын барлық мүмкіндіктерін қоса, тиісті DBS тыйым салынған тізімін тексеруді де қамтиды. DBS-тің екі түрлі тыйым салынған тізімі бар: ересектерге арналған және балаларға арналған. Бұл тізімдерде үміткерге екі топтың бірімен жұмыс істеуге тыйым салынған-салынбағаны туралы ақпарат болады.

Жаңарту қызметі

2013 жылдың 17 маусымында қылмыстық деректерді тексеруді жеңілдету және айтарлықтай үнемдеу мақсатында ДББ жаңарту қызметі іске қосылды. Жылына 13 фунт стерлинг төлем (немесе еріктілер үшін тегін) жасау арқылы үміткерлер сертификатты бір саланың шеңберінде бірнеше рет пайдалана алады, егер ашу деңгейі, жұмыс күшінің ерекшеліктері, қара тізім тексерулері және ерікті мәртебесі бірдей болса; ДБС жаңарту тексеруін жүргізуге рұқсат етілген жұмыс беруші және тексеруге қатысушының келісімімен тегін жүргізіледі. Социолог Франк Фуреди CRB тексерулері "балалардың нақты бір ересек адаммен қауіпсіздігіне толық кепілдік бере алмайды" деп мәлімдеді, сондай-ақ олардың қолданылуы күдік атмосферасын қалыптастырды және ұрпақтар арасындағы қарым-қатынастарды "улайды", көптеген қарапайым ата-аналар өздерін "әлеуетті бала зорлаушылар" ретінде қарастырады. 2006 жылдың мамыр айында Ішкі істер министрлігі тексерулер кезінде шамамен 2700 адамның қате түрде қылмыскер ретінде тіркелгенін хабарлады. 2009 жылы CRB-ның кеңейтілген ақпаратында адамның полициямен болған кез келген ұсақ байланысы туралы мәліметтер енгізілгені сынға ілікті, тіпті оған қатысты ешқандай ресми шара қолданылмаған жағдайларда да.