1081 жылғы Минедд Карн шайқасы: Уэльс тарихындағы шешуші кезең
Battle of Mynydd Carn
1081 ж. Уэльсте болған Mynydd Carn шайқасы – Gwynedd және Deheubarth патшалықтары үшін күрес. Груффід ап Кюнанның тарихы, даниялықтар мен ирландтардың қатысуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльстің тарихи әскери қақтығысы
Historic Welsh military engagement
Минидд Карн шайқасы 1081 жылы Гвинедд пен Дехьюбарт Уэльс патшалықтарын бақылау үшін болған династиялық күрес аясында өтті. Шайқастың нәтижесі Уэльстің тарихына радикалды әсер етті. Шайқас қатысушыларының бірінің дерлік замандас өмірбаянында, Груффидд ап Синан тарихында жазылған. Груффуд ап Синан Гвинеддтің дәстүрлі билеуші үйінің ұрпағы болды және бұрын 1075 жылы патшалыққа талап етуге тырысқан, бірақ Трахаерн ап Карадогтан жеңіліп, Ирландияға қашуға мәжбүр болды. 1081 жылы Груффуд өзінің талабын қолдау үшін даниялықтар мен ирландтардан әскер жинап, Ирландиядағы Уотерфордтан шабуыл жасады. Ол Гвинедтке емес, оңтүстікке қарай Сент-Дэвидке (кейіннен Пемброкширдің Паладині болар жерге) қонды. Сент-Дэвид шіркеуінде ол Дехьюбарт патшасы Рис ап Тевдврмен кездесті, ол жақында Гламорганның Карадог ап Груффидтің және Гвенттің көмегімен, Поуистің Меилир ап Риваллонның және Груффудтың ескі қарсыласы Гвинедттің Трахаерн ап Карадогтың күшімен биліктен қуылған болатын. Груффуд пен Рис келісімге келіп, шайқасқа шықты.
The Battle of Mynydd Carn took place in 1081, as part of a dynastic struggle for control of the Welsh kingdoms of Gwynedd and Deheubarth. The result of the battle had a radical effect on the history of Wales. The battle is recorded in the near contemporary biography of one of the participants, The History of Gruffydd ap Cynan. Gruffudd ap Cynan was a descendant of the traditional ruling house of Gwynedd, and had previously made an attempt to claim the kingdom in 1075, but had been defeated by Trahaearn ap Caradog and forced to take refuge in Ireland. In 1081, Gruffudd launched an invasion from Waterford in Ireland, having gathered a force of Danes and Irishmen to support his claim. He landed not in Gwynedd but further south near St David's (in what would become the Paladin of Pembrokeshire). At the church of St David's he met with Rhys ap Tewdwr, king of Deheubarth who had shortly before been driven from power by Caradog ap Gruffydd of Glamorgan and Gwent helped by Meilir ap Rhiwallon of Powys and Gruffudd's old nemesis Trahaearn ap Caradog of Gwynedd. Gruffudd and Rhys made a pact and set forth to give battle.
Шайқас
Бұл шайқас Сент-Дэвидтен солтүстікке қарай шамамен бір күндік жол қашықтықта болды. Кешке Грюффуд пен Рис Трахаерн мен Карадог ап Грюффуд басқарған әскерлерге қосылды, олардың әскерінде нормандық садақшылар болғандығы айтылады. Груффуд ап Цинанның өмірбаянында айтылғандай, ол дереу шабуыл жасауды талап етті, Рис ертеңге дейін күтуді қалаған болатын, бірақ оның пікірі ескерілмеді. Нәтижесінде Груффуд ап Цинан мен Рис ап Тевдвр толық жеңіске жетті, ал Трахаерн ап Карадог, Карадог ап Грюффуд және Меилир ап Риваллон қаза тапты.
The battle took place about a day's march north of St David's. In the evening Gruffudd and Rhys came up with the forces led by Trahaearn and Caradog ap Gruffydd, who are reported to have had Norman arbalisters in their army. According to his biography, Gruffudd ap Cynan insisted on an immediate attack, overruling Rhys who wished to wait until the following morning. The result was a complete victory for Gruffudd ap Cynan and Rhys ap Tewdwr, with Trahaearn ap Caradog, Caradog ap Gruffydd and Meilir ap Rhiwallon all being killed.
Салдары
Гриффуд ап Синан Гвинедті бақылауға алды, кейін Нормандар оны тұтқындап, бірнеше жыл түрмеге қамады, бірақ ол қашып, 1137 жылға дейін билік етті, Гвинедтің ең табысты басшыларының бірі атанды. Рис ап Тьюдвор Дехьюбартты қайта басып алып, 1093 жылға дейін билік жүргізді. Бұл екеуі кейін Уэльстің Нормандарға қарсы күресінде маңызды рөл атқарды. Шабуылдың тікелей салдары Нормандарға көмектесті, олар бұл ішкі Уэльс дау-жанжалынан тез пайдаланып, барлық ірі Уэльс патшалықтарын әлсіретті және үш басшысын өлтірді. Сол жылы Вильгельм Жеңімпаз Уэльске кірген алғашқы Норман патшасы болды және қазіргі Оңтүстік Уэльс арқылы Сент-Дэвидке дейін жорық жасап, өзінің күшін көрсетті. Ол жерде ол Вильгельмнің үстемдігін мойындаған Рис ап Тьюдвордан құрмет алды. Карадгоп ап Грюффидтің өлімі оның патшалығын бөліп, оны шатастырып, Гвент пен Гламорганның жазықтарында Нормандардың үстемдігін орнатуға көмектесті, бұл бұрынғы ең қуатты Уэльс патшалықтарының бірінің құлауына әкелді.
Gruffudd ap Cynan gained control of Gwynedd, and despite later being captured and imprisoned by the Normans for some years, escaped and reigned until 1137 becoming one of the most successful leaders of Gwynedd. Rhys ap Tewdwr regained Deheubarth and reigned until 1093. These two were later to play a prominent part in Welsh resistance to the Normans. The immediate aftermath of the battle helped the Normans who took advantage quickly of this internal Welsh struggle which weakened all the major Welsh kingdoms and killed three of their leaders. Later that year William the Conqueror became the first Norman King to enter Wales and signalled his power by marching straight through modern day South Wales along to St David's. There he received homage from Rhys ap Tewdwr who accepted William's overlordship. The death of Caradog ap Gruffydd split his kingdom leaving it in disarray and helped ensure Norman dominance of the lowlands of Gwent and Glamorgan leading to the effective collapse of what had formerly been one of the most powerful Welsh kingdoms.