Кіріспе

Құлдық және оңтүстіктің американдық тарихшысы (1877-1934) Ульрих Боннелл Филлипс (4 қараша 1877 - 21 қаңтар 1934) - америкалық тарихшы, ол соғыстан бұрынғы оңтүстіктің және АҚШ-тағы құлдықтың тарихының әлеуметтік және экономикалық зерттеулерін кеңінен анықтады. Филлипс оңтүстіктің экономикасына үстемдік еткен үлкен плантациялар мен аз құл ұстаған көптеген шағын фермерлерді зерттемеді. Ол плантация құлдығы үлкен байлық әкелген, бірақ экономикалық тұрғыдан тұйық жол болған, солтүстіктегі өнеркәсіптік революция оңтүстікті айналып өтті деген қорытындыға келді. Филипс плантация құлдығы өте пайдалы емес, 1860 жылы географиялық шектеріне жетті және ол қажетсіз қақтығыс деп санаған Америка Азамат соғысы болмаса, жоғалып кетер еді деген қорытындыға келді. Ол плантация иелерінің кәсіпкерлігін мақтап, олардың қатыгездік жасағанын жоққа шығарды. Филипс олардың жеткілікті азық-түлік, киім, баспана, медициналық көмек және заманауи технология бойынша оқытуды қамтамасыз еткенін, құлдарды "әлеуметтік етуге" көмектесетін "мектеп" құрғанын айтты. Ол бұл мектепті ешкім бітірмегенін мойындады. Филипс плантациялардың жазбаларын және пайдаланылмаған қолжазбаларды жүйелі түрде іздестіріп, ашып көрсетті. Салыстырмалы жұмыстың алғашқы үлгісі "Ямайка құл плантациясы" (1914). Оның әдістері мен дереккөздерді қолдануы кейінгі ғалымдардың зерттеу күн тәртібін қалыптастырды, тіпті оның шеберлерге оң көзқараспен қарауына келіспегендер де. 1960 жылдардағы азаматтық құқық қозғалысынан кейін тарихшылар оның құлдардың материалдық әл-ауқатына баса назар аудармай, құлдардың өздерінің мәдени құрылымдары мен бостандыққа қол жеткізуге деген күш-жігеріне назар аударды. Солтүстік пен Оңтүстікке бөлінген құлдық туралы саяси пікірталастардан бас тартып, Филипс құлдықтың экономикалық және әлеуметтік құрылымын 20 ғасырдағы ғылымның басты тақырыбы етті. Оның жаңа әдісі, оның өте көркем жазу стилімен бірге, оны соғысқа дейінгі оңтүстіктің ең ықпалды тарихшысына айналдырды.

Өмір және мансап

Ол 1877 жылы 4 қарашада Джорджия штатының ЛаГранж қаласында туған; оның ата-анасы Алонзо Р. және Джесси Янг Филлипс болды. Ол 1897 жылы Джорджия университетінің бакалавриат дәрежесін алды. Өзінің жеке құқығында, Женовезе Филипстің жұмысында, көптеген әріптестері елемеуді таңдағандай, қожайын құл қарым-қатынастары күрделі, көп қырлы, көбінесе жағымсыз, қанаушылық және адамгершіліксіз екенін мойындады, бірақ кейбір бондмендерге ақша табу, плантация жағдайынан тыс жерде саяхаттау және олардың жеке құндылықтарын арттыру үшін өте шектеулі мүмкіндіктер берді. Филипп мектебінде: құлдық құлдарға не берді? Тарихшы Герберт Гутман атап өткендей, филиппийлердің жауабы құлдық құлдарды Африканың қас жауынан азат етті, оларды христиан етті, қорғады және жалпы алғанда, оларға пайда әкелді. Филипс христиан дінін жоғары бағалаған, ал Батыс Африка мәдениетінің жетілуін бағаламаған, жалпы алғанда Африка тарихы туралы білімі шектеулі болған. 1950 жылдары ғалымдар құлдықтың құлдарға не тигізгенін анықтап, оның қатал және пайдалы жүйе екендігіне тоқталды. Жақында Геновизе мен Гутман сияқты ғалымдар: "Құлдар өздері үшін не істеді?" деп сұрады. Олар былай деп қорытындылады: "Құлдар үй-бүлө, қауым және дін арқылы құлдық аймақтарында белгілі бір тәуелсіздік пен қадір-қасиет үшін күресті.

Плантациялардағы құлдықтың тиімсіздігі

Филипс кең көлемді плантация құлдығының тиімсіз және прогрессивті емес екенін дәлелдеді. Ол 1860 жылы географиялық шектеріне жетті және ақырында (Бразилияда болғандай) жоғалып кетуі керек болды. 1910 жылы ол "Плантациялық жүйенің құлдырауы" атты еңбегінде құлдықтың пайдасыз реликт екенін, өйткені ол әлеуметтік мәртебе, құрмет пен саяси билікті, яғни құл билігін туғызды деп дәлелдеді. Филипстің құлдықтың тиімсіздігі туралы экономикалық тұжырымдарын 1950-1960 жылдары Альфред Х. Конрад пен Джон Р. Мейер және Роберт Фогель сынға алды. Олар құлдықтың мақта бағасы жеткілікті жоғары болған кезде тиімді де, пайдалы да болды деп мәлімдеді. Өз кезегінде Фогель басқа ғалымдардың өткір шабуылдарына ұшырады. Тарихшылар Джордж М. Фредриксон мен Кристофер Лаштың (1967) эссесі Филипстің де, оның сыншыларының да шектеулілігін талдады. Олар құлдықтың афроамерикалықтарға әлеуметтік және психологиялық әсерін зерттеуде құл "емдеуіне" тым көп көңіл бөлінгенін айтты. Олар Филипс емдеу мәселесін анықтады және оның ең қатал сыншылары оны қайта анықтамады: Қожайындарының мейірімділігі мен ізгілігі туралы мысалдарды жинап, Филипс құлдықтың жұмсақ және рұқсат етілген институт екенін дәлелдеді, оның негізгі қызметі нарықтағы артықшылықты өндіру емес, төменгі расаның жоғары мәдениетке кіруін жеңілдету болды. Филипстің сыншылары оны өз жерінде қарсы алуға тырысты. Ол күнәлардан арылу мен игіліктердің тізімін құрастырған кезде, олар зұлымдықтардың тізімін құрастырды. Екі әдіс де бірдей кемшілікке ұшырайды: олар тұжырымдамалық мәселені шешуге тырысады - құлдық құлға не істеді? - сандық дәлелдерді жинақтау арқылы. Осы пікірталастан шығаратын жалғыз қорытынды - плантациядан плантацияға қарай емдеудің үлкен айырмашылығы болды.