Кіріспе
Словакияда туған Израиль ақыны, редактор, профессор және әдеби аудармашы Тувия Рубнер (1924 жылы 30 қаңтар - 2019 жылы 29 шілде) еврей және неміс тілдерінде жазған Израиль ақыны, сонымен қатар еврей тілінен неміс тіліне және неміс тілінен еврей тіліне өлеңдер аударды. Сонымен қатар, ол көптеген әдеби кітаптардың редакторы, ғалым, мұғалім және фотограф болды. Рубнер Хайфа университеті мен Ораним колледжінде неміс және салыстырмалы әдебиет профессоры болды. Израиль, Германия және Австрияда көптеген әдеби сыйлықтардың иегері, 2008 жылы Израильдің ең жоғары сыйлығы - поэзия үшін Израиль сыйлығын алды. Бұл сыйлықты берген қазылар алқасы Рубнерді "Еврейдің ең маңызды ақындары" деп атады, ал оның поэзиясы "Еврей поэзиясының ежелгі қабаттарынан және Орталық Еуропа поэзиясының дәстүрінен ең жақсы нәр алған, тыныш, жылтыр және интеллектуалды" деп сипаттады.
Tuvya Ruebner (30 January 1924 29 July 2019) was an Israeli poet who wrote in Hebrew and German, and he also translated poems from Hebrew into German and from German into Hebrew. In addition, he was the editor of numerous literary books, a scholar, a teacher, and a photographer. Ruebner was Emeritus Professor of German and Comparative Literature at Haifa University and Oranim College. The recipient of many literary awards in Israel, Germany and Austria, he was awarded the Israel Prize for Poetry in 2008 the highest accolade the State of Israel bestows. The jury awarding that prize described Ruebner as "among the most important Hebrew poets", and his poetry as "restrained, polished and intellectual nourished by the ancient strata of Hebrew poetry and the best of the tradition of Central European poetry."
Өмірбаян
Курт Тобиас Рубнер (кейін Туйва Рубнер) Словакияның Пресбург қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы неміс тілінде сөйлейтін яһудилер еді. 1939 жылға дейін жергілікті мектепте оқыды, содан кейін Словакия нацистік Германияның қуыршақ мемлекетіне айналды, еврей оқушыларын мектептерден қуып жіберді. Нәтижесінде, Рубнер 15 жасында мектепті тастап, осылайша тоғызыншы сыныпта ресми білімін аяқтады. 1941 жылы Рубнер Словакиядан кетуге рұқсат қағаздарын ала алады. Ол жастардың бір тобымен бірге ата-анасы мен әпкесін тастап, Палестинаға жол тартты. Ол Солтүстік Израильдегі Мерхавия кибуцінде қоныстанды, ол өмірінің қалған бөлігінде сонда тұрды. Оның ата-анасы, әпкесі және басқа туыстары 1942 жылы Аушвиц-Биркенау концлагерінде өлтірілді. 1944 жылы Рубнер Словакиядан келген Ада Клейнге үйленді, олардың бір қызы болды. 1950 жылы Ада жол апатынан қаза тауып, Рубнер де ауыр жарақат алды. Ауыл шаруашылығындағы жұмыс істемегендіктен, Рубнер кибуц кітапханашысы болып тағайындалды. Кейіннен ол Израильдің пианині Галила Исераилимен танысып, олар 1953 жылы үйленді. Олардың екі ұлы болды. 1983 жылы олардың кіші ұлы Моран Эквадорға саяхаттағанда жоғалып кетті. Оны табуға тырысқандардың барлығы сәтсіз аяқталды. 1963-1966 жылдар аралығында отбасы Швейцарияда тұрды, онда Рубнер Еврей агенттігінің Швейцария филиалының Бас хатшысы болып қызмет етті. 1966 жылы оралғаннан кейін Рубнер алдымен Ораним колледжінде, кейін Тель-Авив университетінде және Хайфа университетінде сабақ бере бастады. 1974 жылы Хайфа университеті мен Ораним колледжінде неміс және салыстырмалы әдебиет профессоры болып тағайындалды. Рубнер 1993 жылы Хайфа университетінің профессорлық мәртебесіне ие болды. Шынында да, 1950 жылы "Давар" газетінде жарық көрген оның алғашқы еврейше өлеңін жариялауға оның үлесі зор болды. Рубнердің еврейше өлеңдер кітабы 1957 жылы, ал неміс тілінде 1990 жылы жарық көрді. 1955 жылы ол Анна Франк сыйлығын жеңіп алды. Көптеген басқа сыйлықтар, мысалы, Австриядағы Теодор Крамер сыйлығы және Израиль премьер-министрінің шығармашылық жұмысы үшін сыйлығы. 2008 жылы Израильдің поэзия сыйлығын алумен аяқталды. Израильдік редактор және сыншы Израиль Пинкас: "Тувия Рубнер еврей поэзиясының қазіргі кезеңінде ерекше орын алады. "Рубнердің поэзиясы жаңа энергия мен түсініктілікті, көркемдік пен күрделілікті береді".
Сыншылардың қолдауы
2008 жылы Рубнерге Израильдің поэзия сыйлығын берген қазылар алқасы оның шығармаларына тек Израильде ғана емес, сонымен қатар шетелде де қызығушылық танытқанын атап өтті. Қауымдас ақын және әдебиет профессоры Рафи Вайхерт Рубнердің поэзиясы қарама-қайшылықтармен өмір сүру тәжірибесін қамтиды деп жазады: "Рубнердің бүкіл шығармашылығы - бұл оның" түпсіз тұңғиықта, оның өмірбаянының түпсіз тұңғиығында тепе-теңдікті сақтау" тәсілі. "Рубнердің өлеңдерін 2014 жылы аударған кітабының кіріспесінде Рубнердің жазуына әсер еткен мәдени әсерлердің мысалдары келтірілген. Рубнердің өлеңдерін ағылшын тіліне де аударған соңғы басылымының кіріспесінде Рейчел Цвия Бэк Рубнердің ұзақ әдеби өмірінің шолуын ұсынады. Ол өлімінен бірнеше ай бұрын осы өлеңдерді аударуда Рубнермен бірге жұмыс істегендіктен, оның есебі былай деп аяқталады: "Псалтырлар дәстүрінде Рубнердің соңғы өлеңдері кеңінен берілген, ұсынылған күні және парақтан айтылған сөздің кереметіне таңғалады". Қазылар алқасы қорытындылай отырып: "Елу жылдан астам шығармашылыққа қарап, Тува Рубнердің өлеңдерін өзін үнемі жаңартып, мағынасын өзгертіп отыратын, мазмұны мен формасын өзгертпей, өзгеріске ұшыратып, күшін және тұрақты серпінін көрсететін өлеңдер деп атауға болады. Рейчел Цвия Бэктің 2014 жылғы томы (төмендегі бетті қараңыз) ең көп таралған, бірақ төменде көрсетілген үш кітап та тек XXI ғасырдың басында жарық көрді. Олар мыналар: Қазір табалдырықта: Тувия Рубнердің кейінгі өлеңдері. Еврей тілінен Рэйчел Цвия Бэктің кіріспесі мен аудармасы. Еврей одағы колледжінің баспасы. 2020 жыл. Екі тілдегі басылым. Өткен сұлулық: Тувия Рубнер. Лиза Кац пен Шахар Брамның еврей тілінен аударған кітабы. Зефир баспасы. 2017 жыл. "Айқын қараңғыда" - Тувия Рубнердің таңдамалы өлеңдері. Кіріспе, еврей тілінен аударған және Рэйчел Цвия Бэк түсіндірген. Еврей одағы колледжінің баспасы. 2014 жыл. Екі тілдегі басылым.
Now at the Threshold: The Later Poems of Tuvia Ruebner. Introduced and translated from Hebrew by Rachel Tzvia Back. Hebrew Union College Press. 2020. Bilingual edition. Late Beauty: Tuvia Ruebner. Introduced and translated from Hebrew by Lisa Katz and Shahar Bram. Zephyr Press. 2017. In the Illuminated Dark: Selected Poems of Tuvia Ruebner. Introduced, translated from Hebrew and annotated by Rachel Tzvia Back. Hebrew Union College Press. 2014. Bilingual edition.
Мони Америлионың өлеңдерін әртүрлі орындаушылармен музыкаға түсірген
Жасыл күн. Акум КАНТИ1. 2007 жыл.