Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Одақ шарттарының қолданысқа түсу жағдайы.
Situation where the terms of an alliance come into play
Касус фёдерис (немесе касус фœдерис) латын тілінен "одаққа қатысты жағдай" деген мағынада аудармаланған. Дипломатиялық тұрғыдан алғанда, бұл одақ шарттарының күшке енетін жағдайды, мысалы, бір мемлекетке екінші мемлекеттің шабуыл жасауы сияқты жағдайды білдіреді.
Casus foederis (or casus fœderis) is derived from the Latin for "case for the alliance". In diplomatic terms, it describes a situation in which the terms of an alliance come into play, such as one nation being attacked by another.
Тынық мұхит соғысы
Тынық мұхиты соғысында Чили Боливияның жағалауын қайта басып алғаннан кейін Боливия Перуді соғысқа қатыстыру үшін *casus foederis* шарттарын қолданды. 1879 жылы Чили қарулы күштері Боливия Чилидің Антофагаста нитраты компаниясының мүлкін тәркілеуі мүмкін деген қорқытудан кейін Антофагаста портын басып алды. Перу тарапты жарастыруға тырысты, бірақ Боливия соғыс жағдайын жариялағанда жағдай нашарлады. Боливия Перуден олардың құпия өзара қорғаныс шартын күшке енгізуді сұрады, ал Чили Перуден дереу бейтараптығын жариялауын талап етті. 5 сәуірде Чили екі елге де соғыс жариялады. Келесі күні Перу *casus foederis* шарттарын мойындап, жауап берді.
In the War of the Pacific, Bolivia invoked casus foederis to bring Peru into the war after Chile reinvaded Bolivia's coast. In 1879, Chilean armed forces occupied the port city of Antofagasta after Bolivia threatened to confiscate the Chilean Antofagasta Nitrate Company's property. Peru attempted to mediate, but when Bolivia announced that a state of war existed, the situation deteriorated. Bolivia called on Peru to activate their secret mutual defense pact, and Chile demanded for Peru to declare its neutrality immediately. On April 5, Chile declared war on both nations. The following day, Peru responded by acknowledging the casus foederis.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыста Италия мен Австрия-Венгрия, сондай-ақ Румыния арасындағы шарттар, Австрияға басқа мемлекет шабуыл жасаған жағдайда Италия мен Румынияның Австрияға көмекке келуін көздеген болатын. Алайда, Уинстон Черчилль жазғандай, Италия мен Румыния бұл шарттарды орындамады, себебі Австрияға жасалған шабуылдар "бастамасыз" болғандықтан "casus fœderis" туындамаған еді.
In World War I, the treaties between Italy and Austria Hungary, and Romania, which purportedly required Italy and Romania to come to Austria's aid if Austria was attacked by another nation, were ignored by both Italy and Romania because, as Winston Churchill wrote, "the casus fœderis had not arisen" since the attacks on Austria had not been "unprovoked."
НАТО
Солтүстік Атлантика шартының 5-бабы мүше мемлекетке шабуыл жасалған жағдайда өзара қорғанысты реттейді. Ол тек бір рет, 2001 жылдың 12 қыркүйегінде, АҚШ-та болған 11 қыркүйек шабуылдарына жауап ретінде іске қосылды.
Article 5 of the North Atlantic Treaty governs mutual defense in the event of an attack on a member nation. It has been invoked only once, on September 12, 2001, in response to the September 11 attacks in the United States.
Ерекшеліктер
Саяси-әскери одақ шарты болмаған жағдайда, көмек сұраған тарапқа әскери араласуға міндеттеме жоқ, себебі шешім тікелей сұраныс түскен мемлекеттің сыртқы саясатының еркіндік шешімдеріне байланысты болады.
Where a political military alliance pact is lacking, there is no obligation to intervene militarily alongside those asking for help, as the decision depends exclusively on the discretionary choices of foreign policy of the requested State.