1928 жылғы Келлог-Бриан келісімі: Соғысты қолданудан бас тарту туралы халықаралық шарт
Kellogg–Briand Pact
1928 ж. Келлогг-Бриа́н пактісі: соғысты құрал ретінде қолданудан бас тарту туралы халықаралық келісім. Германия, Франция, АҚШ қатысты. ТБС негізі болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1928 жылғы халықаралық келісім
1928 international agreement
Келогг–Брайанд пактісі немесе Париж пактісі – ресми түрде Ұлттық саясат құралы ретінде соғыстан бас тарту туралы жалпы шарт – 1928 жылғы бейбітшілік туралы халықаралық келісім. Оған қол қойған мемлекеттер өздері арасында туындауы мүмкін кез келген сипаттағы немесе кез келген тегі бар дауларды және қақтығыстарды шешу үшін соғыс қолданбауға міндеттелді. Келісімге 1928 жылдың 27 тамызында Германия, Франция және АҚШ қол қойды, ал көп ұзамай көптеген басқа мемлекеттер де қосылды. Франция мен АҚШ демеушілік еткен Пакт оның авторлары – АҚШ Мемлекеттік хатшысы Франк Б. Келлог және Францияның сыртқы істер министрі Аристид Брианның есімдерімен аталады. Келісім Ұлттар Лигасының шеңберінен тыс жасалды және күшінде қалуда. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстың алдын ала алмады, бірақ 1946 жылы соғыс кезеңіндегі неміс басшыларын соттауға және жазалауға негіз болды. Сонымен қатар, 1945 жылдан кейін жарияланған соғыстар сирек болды. Пакт өзінің морализмі, заңшылдығы және сыртқы саясатқа тигізбеген әсері үшін сынға ұшырады. Келісімді күшіне енгізу механизмі болмағандықтан, көптеген тарихшылар мен саясаттанушылар оны көбінесе маңызсыз және тиімсіз деп санайды. Дегенмен, Пакт бейбітшілікке қарсы қылмыс тұжырымдамасының құқықтық негізі болды, осыған байланысты Нюрнберг және Токио трибуналдары Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына жауапты жоғары лауазымды басшыларды соттап, жазалады. Келогг–Брайанд пактісіндегі ұқсас қағидалар кейіннен Біріккен Ұлттар Ұйымының Хартиясына және басқа да келісімдерге енгізілді, бұл Пактқа қол қоюдан бастау алған, АҚШ-тың белсенді сыртқы саясатына жол ашты.
The Kellogg–Briand Pact or Pact of Paris – officially the General Treaty for Renunciation of War as an Instrument of National Policy – is a 1928 international agreement on peace in which signatory states promised not to use war to resolve "disputes or conflicts of whatever nature or of whatever origin they may be, which may arise among them". The pact was signed by Germany, France, and the United States on 27 August 1928, and by most other states soon after. Sponsored by France and the U. S., the Pact is named after its authors, United States Secretary of State Frank B. Kellogg and French foreign minister Aristide Briand. The pact was concluded outside the League of Nations and remains in effect. It was unable to prevent the Second World War but was the basis for trial and execution of wartime German leaders in 1946. Furthermore, declared wars became very rare after 1945. It has been ridiculed for its moralism, legalism, and lack of influence on foreign policy. The pact had no mechanism for enforcement, and many historians and political scientists see it as mostly irrelevant and ineffective. Nevertheless, the pact served as the legal basis for the concept of a crime against peace, for which the Nuremberg Tribunal and Tokyo Tribunal tried and executed the top leaders responsible for starting World War II. Similar provisions to those in the Kellogg–Briand Pact were later incorporated into the Charter of the United Nations and other treaties, which gave rise to a more activist American foreign policy which began with the signing of the pact.
Тиімділігі мен мұрасы
1928 жылғы Келлог–Бриан пактісі Ұлттар Лигасынан тыс қабылданды және күшінде қалуда. Келісімге қол қойылғаннан кейін бір ай өткен соң, Женевада халықаралық дауларды бейбіт жолмен шешу жөніндегі жалпы акт қабылданды, ол қол қойған тараптарды кез келген дау туған жағдайда татуласу комиссияларын құруға міндеттеді. 1929 жылдың 9 ақпанында Мәскеуде Литвинов протоколына қол қойылды, оған сәйкес Кеңес Одағы және оның батыс көршілері, соның ішінде Румыния, басқа батыс қол қоюшылары ратификациялағанша күшінде болуына келісті. Бессарабия мәселесі Румыния мен Кеңес Одағы арасындағы келісімге келуді қиындатты және екі ел арасындағы Бессарабия дауы жалғасты. Пакттың соғысты қолданудан бас тарту, дауларды бейбіт жолмен шешуді және агрессияны болдырмау үшін ұжымдық күш қолдануды көздейтін негізгі қағидалары Біріккен Ұлттар Ұйымының Хартасына және басқа да шарттарға енгізілді. Азамат соғыстары жалғаса берсе де, 1945 жылдан бері орнаған мемлекеттер арасындағы соғыстар сирек болды, тек 1971 жылғы Үнді-Пәкістан соғысы және Таяу Шығыстағы бірнеше ірі қақтығыстар сияқты ерекше жағдайлар болды. Дегенмен, ол соғыс пен бейбітшілік арасындағы заңдық шекараны жоюға да көмектесті, өйткені қол қоюшылар соғысты жарияламастан соғыс жүргізе бастады, мысалы, 1931 жылы Жапонияның Маньчжурияға басып кіруі, 1935 жылы Италияның Эфиопияға басып кіруі, 1939 жылы Кеңес Одағының Финляндияға басып кіруі және Германия мен Кеңес Одағының Польшаға басып кіруі. Келлог–Бриан пактісі туралы көпшіліктің пікірін екі дүниежүзілік соғыс арасындағы американдық дипломатия туралы ұлттық телеарнада көрсетілген бағдарламада Эрик Севарейд «құнды қағаз» деп сипаттағандығы ең жақсы бейнелейді. Пакттың морализмі мен заңгерлігі және сыртқы саясатқа тигізбеген әсері үшін сынға ұшырағанына қарамастан, ол Американың сыртқы саясатын белсенді етуге ықпал етті. 2017 жылы олар былай деп жазды:
The 1928 Kellogg–Briand Pact was concluded outside the League of Nations and remains in effect. One month following its conclusion, a similar agreement, the General Act for the Pacific Settlement of International Disputes, was concluded in Geneva, which obliged its signatory parties to establish conciliation commissions in any case of dispute. With the signing of the Litvinov Protocol in Moscow on February 9, 1929, the Soviet Union and its western neighbors, including Romania, agreed to put the Kellogg–Briand Pact in effect without waiting for other western signatories to ratify. The Bessarabian question had made agreement between Romania and the Soviet Union challenging and dispute between the nations over Bessarabia continued. The pact's central provisions renouncing the use of war, and promoting peaceful settlement of disputes and the use of collective force to prevent aggression, were incorporated into the United Nations Charter and other treaties. Although civil wars continued, wars between established states have been rare since 1945, with a few major exceptions such as the Indo Pakistani War of 1971 and various conflicts in the Middle East. However, it also helped to erase the legal distinction between war and peace, because the signatories, having renounced the use of war, began to wage wars without declaring them, as in the Japanese invasion of Manchuria in 1931, the Italian invasion of Abyssinia in 1935, the Soviet invasion of Finland in 1939, and the German and Soviet invasions of Poland. The popular perception of the Kellogg–Briand Pact was best summarized by Eric Sevareid who, in a nationally televised series on American diplomacy between the two world wars, referred to the pact as a "worthless piece of paper". While the Pact has been ridiculed for its moralism and legalism and lack of influence on foreign policy, it did lead to a more activist American foreign policy. They wrote in 2017:
Оның әсері бүкіл әлемге таралып, әлем картасын өзгертіп, адам құқықтары революциясын қадағалады, экономикалық санкцияларды құқық қорғау құралы ретінде пайдалануға мүмкіндік берді және біздің күнделікті өміріміздің көптеген аспектілерін реттейтін халықаралық ұйымдардың санының өсуіне себеп болды. Хатауэй мен Шапиро 1816 жылдан 1928 жылға дейін әрбір он ай сайын орта есеппен бір әскери жаулап алу болғанын көрсетті. 1945 жылдан кейін, керісінше, мұндай қақтығыстардың саны төрт жылда бір ретке дейін азайды. Пактқа қол қойған елдерді міндеттеумен қатар, ол халықаралық құқыққа қайшы келетін әскери күш қолданудың немесе оны қолданудың, сондай-ақ одан туындайтын аумақтық иеленудің заңсыз екенін белгілейтін халықаралық нормаларды құрудың құқықтық негіздерінің бірі болып табылады. Агрессиялық соғысқа тыйым салу Біріккен Ұлттар Ұйымының Хартасымен расталды және кеңейтілді, ол 2-баптың 4-тармағында «Барлық мүшелер өздерінің халықаралық қатынастарында кез келген мемлекеттің аумақтық тұтастығына немесе саяси тәуелсіздігіне қарсы күш қолданудан немесе күш қолданудан немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының мақсаттарына қайшы келетін кез келген басқа жолмен бас тартады» деп көрсетеді. Бір құқықтық салдары – аумақты күшпен аннексиялау заңсыз, бірақ басқа аннексия нысандарына жол берілді. Жалпы алғанда, қазір басқа елге қарсы әскери күш қолданудың немесе оны қолданумен қорқытудың заңдылығына күмән тудырады. Харта күшіне енгеннен бері күш қолданған елдер әдетте өзін-өзі қорғау немесе ұжымдық қорғаныс құқығын пайдаланды. Сонымен қатар, пакт бейбітшілікке қарсы қылмыс тұжырымының құқықтық негізі болды. Осы қылмысты жасағаны үшін Нюрнберг және Токио трибуналдары Екінші дүниежүзілік соғысты бастауға жауапты жоғары басшыларды соттап, жазалады.
As its effects reverberated across the globe, it reshaped the world map, catalyzed the human rights revolution, enabled the use of economic sanctions as a tool of law enforcement, and ignited the explosion in the number of international organizations that regulate so many aspects of our daily lives. Hathaway and Shapiro show that between 1816 and 1928 there was on average one military conquest every ten months. After 1945, in very sharp contrast, the number of such conflicts declined to one in every four years. The pact, in addition to binding the particular nations that signed it, has also served as one of the legal bases establishing the international norms that the threat or use of military force in contravention of international law, as well as the territorial acquisitions resulting from it, are unlawful. The interdiction of aggressive war was confirmed and broadened by the United Nations Charter, which provides in article 2, paragraph 4, that "All Members shall refrain in their international relations from the threat or use of force against the territorial integrity or political independence of any state, or in any other manner inconsistent with the Purposes of the United Nations." One legal consequence is that it is unlawful to annex territory by force, although other forms of annexation have not been prevented. More broadly, there is now a strong presumption against the legality of using, or threatening, military force against another country. Nations that have resorted to the use of force since the Charter came into effect have typically invoked self defense or the right of collective defense. Notably, the pact also served as the legal basis for the concept of a crime against peace. It was for committing this crime that the Nuremberg Tribunal and Tokyo Tribunal tried and executed the top leaders responsible for starting World War II.</blockquote>