Роберт Лансинг: Американ саяхаты мен дипломатының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық саясаткер және дипломат (1864–1928)

Роберт Лансинг (17 қазан 1864 – 30 қазан 1928) – Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Мемлекеттік департамент кеңесшісі, ал 1915 жылдан 1920 жылға дейін президент Вудро Вильсон басшылығымен АҚШ Мемлекеттік хатшысы қызметін атқарған американдық заңгер және дипломат. Консервативті, бизнеске жақын демократ болған ол демократияның және халықаралық құқық орнатудағы АҚШ рөлінің жақтаушысы еді. Ол неміс автократиясымен және орыс большевизмімен ашық күрескен. АҚШ соғысқа араласудан бұрын Лансинг теңіздердің бостандығы мен бейтарап елдердің құқықтарын қызу қолдады. Кейін ол АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын жақтады, 1917 жылы Жапониямен Лансинг-Иши келісімін жасасты және 1919 жылы Париждегі бейбіт келіссөздерге қатысқан американдық комиссия мүшесі болды. Дегенмен, Вильсон полковник Хаусты сыртқы саясат жөніндегі бас кеңесшісі етіп тағайындады, себебі Лансинг Версаль келісімінің көп бөлігіне жеке пікірде қарсы болды және Вильсонның өзін-өзі анықтау принципіне күмәмен қарады.

Мансап

Роберт Лансинг Джон Лансингтің (1832–1907) және Мария Лей (Додж) Лансингтің ұлы ретінде Нью-Йорктің Уотертаун қаласында дүниеге келді. 1886 жылы Амхерст колледжін бітіріп, құқық білімін алды және 1889 жылы адвокаттыққа қабылданды. Сол кезден бастап 1907 жылға дейін ол Уотертаундағы Лансинг және Лансинг заң фирмасының мүшесі болды. Халықаралық құқық саласындағы сарапшы, ол 1892–1893 жылдардағы Беринг теңізі төрелігі кезінде АҚШ-тың қосымша кеңесшісі, 1896–1897 жылдары Беринг теңізі талаптары жөніндегі комиссияның кеңесшісі, 1903 жылы Аляска шекаралық трибуналы алдында үкіметтің адвокаты, 1909–1910 жылдары Гаагадағы төрелікте Солтүстік Атлантика балық шаруашылығының кеңесшісі және 1912–1914 жылдары Америка-Британ төрелігінде АҚШ-тың өкілі болды. 1914 жылы президент Вудро Вильсон Лансингті Мемлекеттік департаментке кеңесші етіп тағайындады. Лансинг, бұрын судья Николас Д. Йост алдында Уотертаунда іс қозғаған, судьяның ұлын, болашақ елші Чарльз В. Йостты Сыртқы істер қызметіне қосылуға ынталандырды. Ол Халықаралық құқық американдық қоғамының негісқалаушы мүшесі болды және Халықаралық құқық американдық журналын құруға көмектесті. 1915 жылдың 7 мамырында неміс суасты қайығы RMS Lusitania-ны батып кеткеннен кейін Лансинг Вудро Вильсонды неміс үкіметіне наразылық білдіретін үш нота дайындауға қолдады. Уильям Дженнингс Брайан Вильсонның екінші нотасынан кейін мемлекеттік хатшы лауазымынан кетті, өйткені Брайан оны тым агрессивті деп санады. Полковник Хаусқа кеңес алған Вильсон Лансингті оның «өз идеялары көп болмағандықтан» ауыстырушы хатшы ретінде таңдауға кеңес берді. Брайаннан айырмашылығы, ол саяси базаға ие болмаса да, халықаралық құқық және дипломатиялық процедура туралы техникалық білімі болды. Вильсон полковник Хаусқа президент ретінде ол іс жүзінде өзінің мемлекеттік хатшысы болатынын және «Лансинг өзінің көзқарастарын түп-тамырымен жоюға немесе енгізуге тырыспайды» деді. Джон Милтон Купердің айтуынша, Лансингті тағайындап, содан кейін «оны кеңсе кызметкері сияқты қарау» Вильсонның президенттік лауазымында жасаған ең үлкен қателіктерінің бірі болар еді. Вильсон сыртқы саясаттың бағыттарын дерлік толығымен өзі белгілеген кезде, Лансинг осы қарым-қатынасқа наразы болды және президенттің беделін әртүрлі жолдармен төмендетуге тырысты. Лансинг өзінің естеліктерінде Lusitania трагедиясынан кейін «біз соңында Ұлыбританияның одақтасы боламыз» деген сенімде болғанын айтты. Лестер Вулсидің сөзіне қарағанда, Лансинг өзінің пікірін Мемлекеттік департаменттің жұмысына араласып, Ұлыбританиямен қақтығысты азайту және Германияның кемшіліктерін көпшілікке жария ету арқылы білдірді. Вулси былай деді: Президент АҚШ-ты соғысқа тартпауды үміттене берсе де, және көптеген шенеуніктер осы сенімде болса да, Лансинг мырза 1915 жылдың шілде айының басында немістердің әлемдік үстемдік құмарлығы соғыстың, әсіресе демократиялық институттардың нағыз қатері екеніне келді. Осы неміс амбициясын тоқтату үшін ол соғыстың барысы америкалық халыққа неміс үкіметінің мақсаттарын ашады деп сенді; АҚШ пен Латын Америкасындағы неміс әрекеттерін мұқият зерттеп, тоқтату керек; оңтүстіктегі американдық республикаларды неміс ықпалынан арылту керек; Мексикамен достық қарым-қатынас сақтау керек, тіпті Карранса фракциясын мойындауға дейін; Германияның Данияны жаулап алуы немесе басқа жолмен Кариб теңізінде табан тіреу мүмкіндігін жою үшін Данияның Батыс Үнділерін алу керек; Германия жеңіске жеткені көрінсе, АҚШ соғысқа кіруі керек; және американдық қоғамдық пікірді осы жағдайға дайындық үшін ояту керек. Лансинг мырзаның көзқарастарының осы жоспары Лузитания дауының үзілуге әкелмегенін түсіндіреді. Бұл сонымен қатар, американдықтар британдықтардың саудаға араласуына ашуланса да, дау-дамай аренасында қалай сақталғанын түсіндіреді. Неміс тарихшысы Герхард Риттер Лансинг туралы осы кезеңде былай деп жазды: «Лансинг Вильсонның барлық кеңесшілерінің ішіндегі ең салмақты адам еді. Оның билік саясатын моральдық ойлар мен бейбітшілікке ұмтылыс ең аз шектеді». 1916 жылы Лансинг бірнеше адамды жалдады, олар Мемлекеттік департаменттің жаңа Құпия барлау бюросының алғашқы арнайы агенттері болды. Агенттер бастапқыда Орталық державалардың Америкадағы әрекеттерін бақылау үшін, кейіннен интернатталған неміс дипломаттарын қадағалау үшін пайдаланылды. Лансинг жалдаған агенттердің шағын тобы ақырында АҚШ дипломатиялық қауіпсіздік қызметіне (DSS) айналды.

Robert Lansing was born in Watertown, New York, the son of John Lansing (1832–1907) and Maria Lay (Dodge) Lansing. He graduated from Amherst College in 1886, studied law, and was admitted to the bar in 1889. From then to 1907, he was a member of the law firm of Lansing & Lansing at Watertown. An authority on international law, he served as associate counsel for the United States, during the Bering Sea Arbitration from 1892–1893, as counsel for the United States Bering Sea Claims Commission in 1896–1897, as the government's lawyer before the Alaskan Boundary Tribunal in 1903, as counsel for the North Atlantic Fisheries in the Arbitration at The Hague in 1909–1910, and as agent of the United States in the American and British Arbitration in 1912–1914. In 1914 Lansing was appointed counselor to the State Department by President Woodrow Wilson. Lansing, who had argued cases before Judge Nicholas D. Yost in Watertown, was responsible for encouraging the judge's son, future Ambassador Charles W. Yost, to join the Foreign Service. He was a founding member of the American Society of International Law and helped establish the American Journal of International Law. Following the sinking of the RMS Lusitania on 7 May 1915 by the German submarine , Lansing backed Woodrow Wilson in issuing three notes of protest to the German government. William Jennings Bryan resigned as Secretary of State following Wilson's second note, which Bryan considered too belligerent. Consulting Colonel House, Wilson was advised to select Lansing as replacement secretary because he did not have "too many ideas of his own". Unlike Bryan he lacked a political base, though he had technical knowledge of international law and diplomatic procedure. Wilson told Colonel House that as president he would practically be his own Secretary of State, and "Lansing would not be troublesome by uprooting or injecting his own views." According to John Milton Cooper, appointing Lansing and then "treating him like a clerk" would be one of Wilson's worst mistakes as president. While Wilson set foreign policy directions almost entirely on his own, Lansing resented this treatment, and attempted to undermine the president in various ways. As Lansing said in his memoirs, following the Lusitania tragedy he had the "conviction that we would ultimately become the ally of Britain". According to Lester H. Woolsey, Lansing expressed his views by manipulating the work of the State Department to minimize conflict with Britain and maximize public awareness of Germany's faults. Woolsey states:Although the President cherished the hope that the United States would not be drawn into the war, and while this was the belief of many officials, Mr. Lansing early in July, 1915, came to the conclusion that the German ambition for world domination was the real menace of the war, particularly to democratic institutions. In order to block this German ambition, he believed that the progress of the war would eventually disclose to the American people the purposes of the German Government; that German activities in the United States and in Latin America should be carefully investigated and frustrated; that the American republics to the south should be weaned from the German influences; that friendly relations with Mexico should be maintained even to the extent of recognizing the Carranza faction; that the Danish West Indies should be acquired in order to remove the possibility of Germany's obtaining a foothold in the Caribbean by conquest of Denmark or otherwise; that the United States should enter the war if it should appear that Germany would become the victor; and that American public opinion must be awakened in preparation for this contingency. This outline of Mr. Lansing's views explains why the Lusitania dispute was not brought to the point of a break. It also explains why, though Americans were incensed at the British interference with commerce, the controversy was kept within the arena of debate. German historian Gerhard Ritter wrote of Lansing in this period: "Lansing had the coolest head among all of Wilson's advisers. His power politics were least inhibited by moral considerations and pacifist impulses." In 1916, Lansing hired a handful of men who became the State Department's first special agents in the new Bureau of Secret Intelligence. The agents were initially used to observe the activities of the Central Powers in America and later to watch over interned German diplomats. The small group of agents hired by Lansing would eventually become the U. S. Diplomatic Security Service (DSS).

Кейінгі өмірі

1919 жылы Лансинг Париж бейбітшілік конференциясына АҚШ комиссиясының номиналды басшысы болды. Ол Ұлттар Лигасын бейбіт келісімге қажет деп санамағандықтан, Ұлттар Лигасына қатысуды басты мақсат тұтқан Вильсонның сенімін жоғалта бастады. Вильсон инсультпен ауырғанда Лансинг бірнеше рет кеңесу үшін министрлер кабинетін шақырды. Бұған қоса, ол вице-президент Томас Р. Маршаллға президенттік өкілеттіктерді беруді алғаш ұсынған министрлер кабинетінің мүшесі болды. Лансингтің тәуелсіздігіне наразы болған Эдит Уилсон оның отставкаға кетуін талап етті. Лансинг 1920 жылдың 12 ақпанында лауазымынан кетті. Лауазымынан кеткеннен кейін ол заңгерлікпен айналысуын жалғастырды. Ол 1928 жылдың 30 қазанында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды және Нью-Йорк штатының Уотертаун қаласындағы Бруксайд зиратына жерленді.

Жеке өмір және отбасы

Лансинг әкесі арқылы Томас Дадли, Джон Аллин, Сэмюэл Апплтон және Томас Мейхьюден тараған. Анасы арқылы ол Майлз Морган, Джон Мейсон, Роджер Уильямс, Энн Хатчинсон және Джон Катттың ұрпақтарынан шыққан. 1890 жылы Лансинг Мемлекеттік хатшы Джон В. Фостердің қызы Элеонор Фостерге үйленді. Элеонораның үлкен әпкесі Эдит, Джон Фостер Даллестің анасы болды, ол да Мемлекеттік хатшы болды, Аллен Уэльш Даллес Орталық барлау қызметінің директоры қызметін атқарды, ал Элеонора Лансинг Даллес – экономист және Мемлекеттік департаментке жоғары деңгейдегі саясатты талдаушы және кеңесші болды. Нью-Йорк штатының сенаторы Роберт Лансинг (1799–1878) оның атасы болды; Канцлер Джон Лансинг кіші және мемлекеттік қазынашы Абрахам Г. Лансинг оның әкесінің ағалары болды.

Авторлығы

Лансинг "Американдық халықаралық құқық журналының" қосымша редакторы болды және Гари М. Джонспен бірге "Үкімет: оның пайда болуы, дамуы және АҚШ-тағы нысаны" (1902) кітабының авторы болды. Ол сонымен қатар: "The Big Four and Others at the Peace Conference", Бостон (1921) және "The Peace Negotiations: A Personal Narrative", Бостон/Нью-Йорк (1921) кітаптарын жазды. Лансинг Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ үкіметінің хабарламаларының мол мұрағатын сақтап, осы кезеңде АҚШ-тың ой-өрісі мен шешім қабылдау процесі туралы маңызды мәліметтерді қамтады.

Мұра мен құрмет

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Либерти" кемесі Флорида штатының Панама-Сити қаласында салынды және оның құрметіне осылай аталып, құрмет көрсетілді.

Негізгі дереккөздер

Гренвилл, Джон Эшли Сомс. "АҚШ-тың 1917 жылғы соғысқа қабылдануы: Роберт Лансингтің қолжазба күнделігінен үзінділер". Мәдениет, теория және сын 4.1 (1960): 59-81. Лансинг, Роберт. Роберт Лансингтің соғыс естеліктері (1935) онлайн. Лансинг, Роберт. Бейбіт келіссөздер (1921) онлайн.