Кіріспе
Қарсы көзқарасқа қатысты бұқаралық ақпарат құралдарындағы баяулық, бұқаралық ақпарат құралдарының термині – журналистер бір мәселені қолдау дәлелдеріне қарағанда, қарама-қарсы пікірлер арасында теңгерімді деп көрсетуіне байланысты бұқаралық ақпарат құралдарының бұрмалаушылығы. Журналистер әр тараптың нақты дәлелдеріне сәйкес келмейтін дәлелдер мен аргументтерді ұсынуы мүмкін, немесе бір тараптың талаптарын негізсіз деп көрсетуге қажетті ақпаратты жасыруы мүмкін. Жалған теңгерім – дезинформацияның себебі ретінде айтылады. Жалған теңгерім – көбінесе бейтараптылықты сақтауға тырысудан туындайтын бұрмалаушылық, ол негізсіз немесе күмәнді ұстанымдарға құрметтілік сезімін сыйлайды. Бұл кейбір мәселелер ғылыми тұрғыдан даулы деген жалған түсінікті қалыптастырады, бірақ шындығында олар солай емес, осылайша ғылыми зерттеулердің жай-күйіне күмән тудырады. Мұны қазба отын немесе темекі өнеркәсібі сияқты корпорациялардың мүдделері немесе вакцинаға қарсы тұрушылар немесе креационистер сияқты идеологиялық белсенділер пайдалана алады. Ғылыми мәселелерді жариялаудағы жалған теңгерімнің мысалдарына адамның қызметінен туындаған климаттың өзгеруі мен табиғи климаттың өзгеруі, темекінің денсаулыққа тигізетін әсері, тиомерсал мен аутизм арасындағы байланыс, адам папиллома вирусына (HPV) қарсы вакцинаның күмәнді әсерлері және эволюция мен интеллектуалды дизайн арасындағы қарым-қатынас жатады.
the media term
False balance, known colloquially as bothsidesism, is a media bias in which journalists present an issue as being more balanced between opposing viewpoints than the evidence supports. Journalists may present evidence and arguments out of proportion to the actual evidence for each side, or may omit information that would establish one side's claims as baseless. False balance has been cited as a cause of misinformation. False balance is a bias which usually stems from an attempt to avoid bias and gives unsupported or dubious positions an illusion of respectability. It creates a public perception that some issues are scientifically contentious, though in reality they are not, therefore creating doubt about the scientific state of research. This can be exploited by interest groups such as corporations like the fossil fuel industry or the tobacco industry, or ideologically motivated activists such as vaccination opponents or creationists. Examples of false balance in reporting on science issues include the topics of human caused climate change versus natural climate variability, the health effects of tobacco, the alleged relation between thiomersal and autism, alleged negative side effects of the HPV vaccine, and evolution versus intelligent design.
Сипаттамасы мен шығу тегі
Жалған теңгерім журналистік объективтілік идеалынан туындайды, онда фактілер негізіндегі жаңалықтар оқырманға фактілерді қалай түсіну керектігін анықтауға мүмкіндік беретіндей етіп ұсынылады, ал осы фактілерге қатысты түсіндірулер мен аргументтер пікірлер беттеріне қалдырылады. Көптеген жаңалықтарға лайық оқиғаларда екі немесе одан да көп қарсыластар өзара бәсекелес талаптар тартады, сондықтан жаңалықтар құралдары мәселенің бір немесе екінші жағын қолдайтын тексерілген фактілермен бірге барлық (сенімді немесе ақылға қонымды) қарсы пікірлерді жариялауға жауапты. Бір кезде жалған теңгерім кең таралған кезде, жаңалықтар құралдары кейде барлық пікірлерді бірдей сенімді деп көрсеткен, тіпті фактілер бір пікірге анық қайшы келсе де немесе мәселенің бір жағында маңызды консенсус болса да, екінші жағын тек маргиналды немесе жаңа ғана пайда болған теория ғана қолдаған. Бүгінде, бұрынғы онжылдықтармен салыстырғанда, көптеген БАҚ жалған ақпаратты дұрыс емес деп айтуға дайын, мысалы, Жердің жылына бермейтіні немесе Дональд Трамптың 2020 жылы АҚШ президент сайлауында жеңіске жеткені туралы пікірлер. Мысалы, Жердің жылына бермейтіні туралы мәлімдемелер жаңалықтарда (тек редакциялық мақалалардан өзгеше) «жоққа шығару», «шатастыру» немесе «дәлелсіз» деп сипатталады. Бұл өзгеріске дейін БАҚ кейде бір пікірдің жалған екені белгілі немесе жалпыға бірдей қабылданған екенін нақтыламастан, барлық пікірлерді тізімдейтін. Басқа медиалық бағыттардан айырмашылығы, жалған теңгерім бейтараптыққа ұмтылудан туындауы мүмкін; продюсерлер мен редакторлар бәсекелес көзқарастарды әділ қарастыруды – яғни, олардың нақты құндылығы мен маңыздылығына пропорционал – оларды тең қараумен, пікір білдіруге бірдей уақыт берумен шатастыруы мүмкін, тіпті бұл пікірлердің жалған ақпаратқа негізделгені алдын ала белгілі болса да. Содан кейін БАҚ бір мәселеге қатысты екі қарама-қарсы пікірді бірдей сенімді деп көрсетуі немесе талқылаудың бір жағындағы маңызды мәселені екінші жағындағы ұсақ мәселемен бірдей салмақта көрсетуі мүмкін. «Нью-Йорк Таймс» газетінің журналисі Лиз Спейд: «Жалған теңгерім доктринасының қиындығы – ол рационалды ойлаудың маскировкасы болып табылады».
Климаттың өзгеруі
Дегенмен, ғылыми қауым 1950 жылдан бері болған жаһандық жылынудың көп бөлігін Өнеркәсіптік революцияның салдарына байланысты деп санайды, ондаған мың ғалымның арасында осы қорытындыға қарсы шығатындардың саны өте шалаз – бірнеше ондаған ғалым ғана. Екі тараптың ғалымдарына тең мүмкіндік беру ғылыми ортада күрт дау бардай көрініс тудырады, бірақ шындығында климаттың өзгеруі жөнінде ғылыми консенсус өте күшті, яғни адамның әрекетінен туындаған жаһандық жылыну бар екендігіне ғылымдастың көпшілігі келіседі.
MMR вакцинасының даулы мәселесі
Байқаушылар бұқаралық ақпарат құралдарының MMR вакцинасы дауына қатысуын сынады, бұл "пресс-конференция арқылы ғылым" деп аталады, және бұқаралық ақпарат құралдары Эндрю Уэйкфилдтің зерттеуіне оның лайықтысынан артық сенімділік бергенін айыптады. 2007 жылдың наурызында BMC Public Health журналында Шона Хилтон, Марк Петтикру және Кейт Хант жариялаған мақаласында Вейкфилдтің зерттеуі туралы бұқаралық ақпарат құралдарындағы хабарлар "аутизммен байланысты дәлелдер, оған қарсы дәлелдермен бірдей салмақты екендігі туралы жаңылыстырушы әсер қалдырды" делінген. "Communication in Medicine" және "British Medical Journal" журналдарындағы бұрынғы мақалалар бұқаралық ақпарат құралдары Вейкфилдтің гипотезасына қолдау деңгейін бұрмалап көрсеткенін көрсетті.