Кіріспе
Фактоид – шындық ретінде ұсынылған, ойдан шығарылған немесе болжанған мәлімдеме, немесе нақты болғанымен, қысқа немесе маңызсыз жаңалық немесе ақпарат. Бұл термин 1973 жылы американдық жазушы Норман Мейлер тарапынан, шындыққа сай келмесе де, немесе баспа бетінде жарияланғандықтан шындық деп қабылданатын, ойдан шығарылған дерек ретінде қабылданатын ақпаратты білдіру үшін қолданылды. 1973 жылы ойлап табылғаннан бері бұл термин жаңалықтардың немесе ақпараттың қысқа немесе қарапайым бөлігін сипаттау үшін пайдаланылады.
A factoid is either an invented or assumed statement presented as a fact, or a true but brief or trivial item of news or information. The term was coined in 1973 by American writer Norman Mailer to mean a piece of information that becomes accepted as a fact even though it is not actually true, or an invented fact believed to be true because it appears in print. Since the term's invention in 1973, it has become used to describe a brief or trivial item of news or information.
Қолданылуы
Бұл терминді американдық жазушы Норман Мейлер 1973 жылғы Мэрилин Монроның өмірбаянында қолданды. Мейлер фактоидтарды "журналға немесе газетке жарияланғанға дейін мүлдем болмаған фактілер" деп сипаттады және сөзді "факт" сөзімен және "-оид" жұрнағын біріктіріп, "ұқсас, бірақ толыққанды емес" мағынасында қалыптастырды. "The Washington Times" газеті Мейлердің жаңа сөзін "факт сияқты көрінетін, факт болуы мүмкін, бірақ шын мәнінде факт емес нәрсе" деп түсіндірді. Осыған сәйкес, фактоидтар жалған түсініктер мен қалалық аңыздардың пайда болуына себеп болуы немесе олардан туындауы мүмкін. Мейлер бұл терминді қолданғаннан кейін бірнеше онжылдықтар өткен соң, оның мағынасы әртүрлі болды, ал кейбіреулері бір-бірінен едәуір өзгешеленді. 1993 жылы Уильям Сафайр фактоидтың бірнеше қарама-қарсы мағыналарын анықтады:
"фактоид: кінәлау: фактілік болып көрінетін қате ақпарат; немесе жалған статистика."
Фактпен салыстырғанда
Фактоид сөзінің мағынасы туралы шатасудың нәтижесінде, кейбір ағылшын тілінің стиль және қолдану нұсқаулары оны пайдаланудан жаңылдырады. Уильям Сафайр өзінің "Тіл туралы" бағанында қысқаша қызықты фактіні, сондай-ақ "шағын құпияны" білдіру үшін фактоидтың орнына "фактлет" сөзін қолдануды жақтады, бірақ бұл жаңа терминнің қабылдануы қазіргі күйдегі фактоидтың қарама-қайшы мағыналарындағы шатасуды қалай шешетінін түсіндірмеді. The Guardian газетіндегі бір хабарлама Сафайрді "фактлет" терминін ойлап тапқан автор деп атады. "Фактлет" термині Mother Jones, San Jose Mercury News және Reno Gazette Journal сияқты басылымдарда қолданылған.