Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоспарланбаған, бақытты жағдай.
Unplanned, fortunate discovery
Александр Флемингтің пенициллинді ашқаны – кездейсоқтықтың әдеттегі мысалы болып келген. Кездейсоқтық – өнімдерді ойлап табу және ғылыми жаңалықтар тарихында жиі кездесетін құбылыс.
[[File:Synthetic Production of Penicillin TR1468. jpg|thumb|Alexander Fleming's discovery of penicillin is an oft cited example of serendipity. Serendipity is a common occurrence throughout the history of product invention and scientific discovery.
Этимология
"Серендипитет" сөзін алғаш рет Хорас Уолпол 1754 жылғы 28 қаңтарда қолданған. Досы Хорасе Маннға жазған хатында Уолпол Джорджио Вазаридің Бьянка Каппеллоның жоғалған суреті туралы күтпеген жаңалықты, парсы ертегісі "Серендиптің үш ханзадасы" арқылы түсіндірді. Ханзадалар, деді ол хат алысқан адамына, "кездейсоқ жағдайлар мен зерделілік арқасында іздемеген нәрселерін әрқашан табатын" еді. Атау Шри-Ланканың (Сейлон) ежелгі парсыша атауы Серендиптен шыққан, сондықтан араб саудагерлері оны Сарандиб деп атаған. Бұл санскрит тіліндегі Симхаладвипа (Симхала, сингалдықтар + двипа, арал) сөзінен туындаған. Сөз көптеген басқа тілдерге аударылып, "күтпеген жаңалық" немесе "сәтті кездейсоқтық" деген жалпы мағынаны білдіреді.
The first noted use of "serendipity" was by Horace Walpole on 28 January 1754. In a letter he wrote to his friend Horace Mann, Walpole explained an unexpected discovery he had made about a lost painting of Bianca Cappello by Giorgio Vasari by reference to a Persian fairy tale, The Three Princes of Serendip. The princes, he told his correspondent, were "always making discoveries, by accidents and sagacity, of things which they were not in quest of." The name comes from Serendip, an old Persian name for Sri Lanka (Ceylon), hence Sarandib by Arab traders. It is derived from the Sanskrit Siṃhaladvīpaḥ (Siṃhalaḥ, Sinhalese + dvīpaḥ, island). The word has been exported into many other languages, with the general meaning of "unexpected discovery" or "fortunate chance".
Онлайн қызмет
Серендипитет – онлайн-іс-әрекеттерді жобалау принципі, ол қатысушылардың қазіргі көзқарастарынан өзгеше пікірлерді ұсынады. Гарвард құқық профессоры Касс Санштейн мұндай "көзге түйіскендік архитектурасы" (architecture of serendipity) демократияның денсаулығын нығайтуға көмектеседі деп санайды. Үлкен қала немесе университет сияқты, "жақсы жұмыс істейтін ақпараттық нарық" жаңа идеялармен, адамдармен және өмір салтымен таныстырады. "Серендипитет өте маңызды, себебі ол көрініс шегіңізді кеңейтеді. Егер сіз еркін болғыңыз келсе, ол сізге қажет." Бұл идея әлеуметтік желілерді, ақпаратты іздеуді және веб-шолуды жобалауда қолданылуы мүмкін.
Serendipity is a design principle for online activity that would present viewpoints that diverge from those participants already hold. Harvard Law professor Cass Sunstein argues that such an "architecture of serendipity" would promote a healthier democracy. Like a great city or university, "a well functioning information market" provides exposure to new ideas, people, and ways of life. "Serendipity is crucial because it expands your horizons. You need that if you want to be free." The idea has potential application in the design of social media, information searches, and web browsing.
Қатынасты терминдер
Бірнеше сирек қолданылатын терминдер serendipity тұжырымдамасы мен атауынан туындаған. Уильям Бойд жиырмасыншы ғасырдың соңында "земблин" терминін ойлап тапты, ол serendipity-ге кері мағына береді: "қасақана жасалған, бақытсыз, қайғылы және күтілетін жаңалықтарды табу". Бұл терминнің шығу тегі нақты емес, бірақ Ресейдің ядролық сынақтар өткізген Нова Зембля аралдарынан шыққан деп саналады. "Бахрамдипити" термині "Серендиптің үш ханзадасы" еңбегіндегі Бахрам Гур кейіпкерінен тікелей алынған. Ол ықпалды тұлғалардың кездейсоқ жаңалықтарды немесе зерттеу нәтижелерін жоққа шығаруын сипаттайды. Сонымен қатар, Соломон мен Бронштейн (2018) қабылданатын және іске асырылған псевдо-серендипитетті және неморинитетті одан әрі ажыратады.
Several uncommonly used terms have been derived from the concept and name of serendipity. William Boyd coined the term zemblanity in the late twentieth century to mean somewhat the opposite of serendipity: "making unhappy, unlucky and expected discoveries occurring by design". The derivation is speculative, but believed to be from Nova Zembla, a barren archipelago once the site of Russian nuclear testing. Bahramdipity is derived directly from Bahram Gur as characterized in The Three Princes of Serendip. It describes the suppression of serendipitous discoveries or research results by powerful individuals. In addition, Solomon & Bronstein (2018) further distinguish between perceptual and realised pseudo serendipity and nemorinity.