Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Газарос (Лазар) Агхаян (16 сәуір 1840 жыл, 3 шілде 1911 жыл) - армян жазушысы, педагог, фольклоршы, тарихшы, тілші және қоғам қайраткері.
Ghazaros (Lazarus) Aghayan (; 16 April 1840 [O. S. 4 April 1840]3 July 1911 [O. S. 20 June 1911]) was an Armenian writer, educator, folklorist, historian, linguist and public figure.
Өмірбаян
Агхаян Тифлис губернаторлығының (қазіргі Грузия) Болниси ауылында (Болнис Хачен деп те аталады) дүниеге келген. Алғашқы білімін Болнисиде алды, ал он үш жасында Тифлистегі Нерсисян мектебінде оқыды. Ол отбасының қаржы мәселесіне байланысты бір жылдан кейін мектепті тастап кетті. Агхаян Тифлис, Мәскеу және Санкт-Петербург аралығында жүрді. Мәскеуде Степанос Назарианның "Хюсисапайл" журналында қызмет етті, сонымен қатар, типограф болып жұмыс істеді. Ол өмір бойы көптеген мансап пен мамандыққа ие болды. Ол армяндық мәдени және интеллектуалдық қайта өрлеуде 19 ғасырда жазушы Микаэль Налбандианға қосылғанға дейін аңшы, фабрика жұмыскері және шаруа қожалығында жұмыс істеген. 1867 жылы Кавказға оралып, Ечмиадзин баспасының басқарушысы және Ечмиадзин діни баспасының "Арарат" айлық басылымының (1869-1870) редакторы болып жұмыс істеді. 1870 жылы Тифлиске оралып, өзін ұстаздыққа арнады. Ол Ахалцха, Александрополь, Ереван және Шушиде сабақ берді және Грузияның әрмен шіркеу мектептерін қадағалады. Мұғалім ретінде ол білім беруді демократияландыруды қолдады. Агхаян мектептерді дін қызметкерлерінің ықпалынан тазартуды талап етті. Армения мектептері үшін оқулықтардың авторы. Сондай-ақ, ол балаларға арналған "Ағбұр" атты ай сайынғы суреттемеге де қатысқан. 1895 жылы Хнчак партиясына мүше болған деген айыппен тұтқындалып, Солтүстік Нахичеванға, одан кейін Қырымға (1898-1900) айдалды. Содан кейін өмірінің соңына дейін патша жандармериясының бақылауында болды. 1902 жылы мамыр айында әдеби қызметінің 40 жылдығын атап өтті. 1905 жылы Тифлистегі қазан митингіне қатысып, патшаны құлатуды талап етті. Бала әдебиеті саласында үлкен танымалдыққа ие болды. Ағаян Александр Пушкин мен Иван Крыловтың шығармаларын аударған. Ол 71 жасында Тифлисте қайтыс болды. Ол Лазар Сариан мен Анатолий Ерамжанның ата-бабасы және суретші Мартирос Сарианның қайын атасы.
Aghayan was born in Bolnisi village (also known as Bolnis Khachen), Tiflis Governorate (now Georgia). He received his early education in Bolnisi, and at the age of thirteen he entered to the Nersisyan School in Tiflis. He left the school after one year because of his family's financial problems. Aghayan traveled between Tiflis, Moscow, and Saint Petersburg. In Moscow he cooperated with Hyusisapayl journal of Stepanos Nazarian, also worked as typesetter. Throughout his life he pursued many careers and professions. He was a hunter, a factory worker and a farm labourer before he joined fellow writer Mikael Nalbandian in the Armenian cultural and intellectual revival of the 19th century. In 1867 he returned to the Caucasus, worked as the manager of Etchmiadzin publishing house, and as an editor of “Ararat” monthly (1869 1870) of the Mother See of Holy Etchmiadzin. In 1870 he returned to Tiflis and dedicated himself to teaching. He taught in Akhaltskha, Alexandropol, Yerevan and Shushi, and supervised Armenian parochial schools of Georgia. As a teacher he supported the democratization of education. Aghayan demanded clearing schools from the influence of clergy. He is an author of textbooks for Armenian schools and works on education. He also collaborated on "Aghbyur", an illustrated monthly for children. In 1895 he was arrested on charges of belonging to the Hnchak Party, exiled to Nor Nakhichevan and then Crimea (1898 1900). He was then under the control of the tsarist gendarmerie until the end of his life. In May 1902, celebrated the 40th anniversary of his literary activity. In 1905 he took part in the October rally in Tiflis, calling for the tsar to be overthrown. He obtained great popularity in the sphere of children’s literature. Aghayan has translated works of Alexander Pushkin and Ivan Krylov. He died in Tiflis at the age of 71. He was maternal grandfather of Lazar Sarian and Anatoliy Eiramdzhan and father in law of the painter Martiros Saryan.