Кіріспе

Балимела су қоймасы Үндістанның Одиша штатындағы Малькангири ауданында, Годавари өзенінің саласы – Силеру өзені бойында орналасқан. Балимела су қоймасының жалпы сыйымдылығы 3610 миллион текше метрді құрайды. Андхра-Прадеш (АП) және Одиша штаттары Балимела тоғанын бірлескен жоба ретінде салу және Балимела тоғанының орнындағы Силеру өзенінің суын тең бөлісу туралы келісімге келді. Одиша Силеру суын Поттеру салалы су алабына бағыттап, 360 МВт (6 × 60 МВт бірлік) қуатты электр стансасын құрды. Суармалау үшін Балимела электр стансасынан суды екі негізгі каналға бағыттау үшін Поттеру ағысы бойында Сурликондада бөгет салынды; олардың бірі оң жақтағы Тамаша негізгі каналы, екіншісі сол жақтағы Гомпаконда негізгі каналы. Бұл екі канал Малькангири ауданында суару мақсатында Поттеру суару жобасы аясында салынды, бұл штаттың ең дамылмаған ауданы және осы арқылы тұрғындардың тұрмыс деңгейін көтеруға бағытталған. Қуаттылығы 75 МВт-тан екі қосымша электр энергиясын өндіру бірлігі екінші кезеңде қосылып, орнатылған қуатты 510 МВт-қа дейін арттырды. Белимеладағы судың Андхра-Прадеш үлесі төмен ағысқа жіберіліп, Жоғарғы Силеру, Донкарай және Төменгі Силеру гидроэлектр станцияларында су электр энергиясын өндіруге пайдаланылады, содан кейін құрғақ маусымда Годавари дельтасында суару үшін қолданылады.

Мемлекетаралық дау

Одиша басқа мемлекеттік құқықтарға сілтеме жасап, Балимела бөгетінің табанына АП-ға (30 МВт қуаттылықтағы) гидроэлектр станцияларын орнатуға рұқсат бермейді. АП келісімдерде рұқсат алған болса да, Одиша электр станциясының орналасқан жері Одиша аумағында екенін және АП-ның өз жерінде гидроэлектр станцияларын орнатуға құқығы жоқ екенін мәлімдейді. Осы даудың салдарынан соңғы 40 жылдан бері өте төмен құнмен 30 МВт электр қуатын өндіру мүмкіндігі пайда болмай отыр. Келісімде сондай-ақ Жоғарғы Колаб су қоймасындағы Колаб өзенінің артық суын Одиша мен АП бірлесіп Силеру/Махкунд өзендерінің алабына бұрып, гидроэлектр қуатының әлеуетін едәуір арттыру мүмкіндігі де қарастырылған. Алайда, бұл су бұру жобасы да әліге дейін іске аспады.

Туннель қақпалары

Плотина салынып жатқанда өзен суын басқа бағытқа бұру үшін туннель салынды. 2018 жылы бөгеттің төгілмелі арнасын жөндеу жұмыстарын жүргізу мақсатында 45 жылдан кейін туннель қақпалары ашылды. Бөгет қақпалары су ағынын реттеуге жауап бермейтіндіктен, су қоймасынан басқарылмайтын су ағып жатыр. Туннель қақпалары жөнделгенге дейін су қоймасының деңгейі ең төменгі рұқсат етілген деңгейден төмен түсіп қалуы мүмкін деп қорқады.