Кіріспе

Римдік құлдықты реттеуші заңдар Lex Fufia Caninia 2 б.з.д. құлдарды босату туралы Августтың тұсында қабылданған заң. Заң бойынша мұрагерлік арқылы құлдардың санын шектеу керек еді. Ертедегі Римде өсиет бойынша босату Рим заңдарында мойындалған үш рәсімнің бірі ретінде бұрын құл болған адамға libertas (бостандық) берумен қатар, толық азаматтықты да берді.

Мақсаты мен әсері

Б.з.д. 17 ж. және б.з.д. 4 ж. "Lex Aelia Sentia" лексімен бірге "Lex Fufia Caninia" басқа мақсаттармен қатар құл мен еріктілердің мәртебесінің байланысын реттейтін Августтың әлеуметтік заңнамасының бағдарламасының бөлігі болды. Қожайындарының құлдарын өз қалауы бойынша иеліктен шығарудың ежелгі құқығы - Республика кезінде жеке құқық мәселесі және Рим патриархатының бір аспектісі (patria potestas) - бұл заңдармен мемлекеттің мүддесі ретінде қайта қарастырылды. Мұрагерлер үшін мұраның құнын өмірдің соңындағы өршіліктен сақтау және кредиторлардың талаптарын қорғау - бұл заңның екі мақсаты. Бірнеше көне дереккөздер қожайындары құлдарды "арнаусыз" босатып, олар жерлеу рәсімдеріне қатысатынын, көп сандаған аза тұтушылар арқылы марқұмның әлеуметтік бейнесін күшейтетінін, бірақ тірі мұрагерлердің материалдық зияны тиетінін айтады. Экономикалық тарихшы Питер Темин заңды еңбек нарығы тұрғысынан құлдарды өздерінің құндылығын дәлелдеуге және босатудың шектеулі мүмкіндіктерінің біріне ие болуға ынталандырудың жолы ретінде көрді. П. А. Брунт сияқты басқалар заңды жалпы алғанда меншік иелерін азамат ретінде қатысуға дайындықтарына байланысты босату үміткерлерін сүзгілеуге шақырады деп қарады. Lex Fufia Caninia бұрынғы құлдардың Рим қоғамына демографиялық әсерін шектеуі мүмкін немесе болмауы мүмкін, ал 21-ғасырдағы көптеген ғалымдар бұл заңды негізінен босатулардың жалпы санын азайтуға бағытталған деп қарамайды. Бірақ өсиет бойынша босату жаңа азаматты босату арқылы құрудың үш түрінің ең көп таралған түрі болғандықтан, сандық шектеулер азаматтықтың толық құқықтарымен бірге келмейтін бейресми босатуларға әкелген болуы мүмкін. Lex Fufia Caninia император Юстинианның тұсында 528 жылы Жосырт заңдарының көпшілігін жойған реформалар кезінде жойылған.