Оңтүстік Африкадағы халықтың қарсылығы және күресі
Mpondo people
Оңтүстік Африкадағы понда халқының дәуірлік жүйесі, басшылар мен халық арасындағы керішіліктер, Inkundla дәстүрі және колониялық биліктің әсері туралы мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка халықтары
Southern African ethnic group
Банту өкімет жүйесі
Бұл жүйе Пондоланд халқы мен олардың басшылары арасында шиеленіс тудырды. Банту билігі жүйесі отаршылдық билік басшыларға шектеулі өкілеттік бергендіктен, билік туралы жалған сезімді қалыптастырды, бірақ әкімшілік міндеттерді отаршылдық үкіметке бағынуды қамтамасыз етті. Бұл бұрынғы қалыпты жұмысты бұзды, себебі халық шешім қабылдамас бұрын Инкундалада кеңес алуға үйренген. Инкундала – бұл ауданның тұрғындары аудандық/аймақтық мәселелерді талқылау және шешімдер қабылдау үшін жиналатын кеңес.
This system brought about tension between the people of Pondoland and their chiefs. The Bantu Authorities System created a pseudo sense of power as colonial authorities gave chiefs limited power, ensuring that administrative duties were still being assigned to the colonial government. This disrupted the system as people were used to being consulted at the Inkundla before decisions were made. Inkundla was when members of a community met together to discuss issues affecting the district/area and made decisions.
1960 жылғы көтерілістерге әкелген оқиғалар тізбегі
Көтерілістің алғашқы белгілері Махулуспани сияқты жергілікті жасақтар арқылы көрінді. Махулуспани – 1950 жылдары Цоло және Кумбу аудандарында мал ұрлығымен күресу мақсатында құрылған топ. Бұл жасақтар колониялық үкіметпен ынтымақтасқан немесе осындай күдік тудырған басшылар мен старшиналарды нысанаға алды. Сол жылы Бизана аймағында да қақтығыстар болды, себебі үкімет Мпондо жерінің халқымен ақылдаспай-ақ, жағалау бойындағы орман мен жағалау аймақтарын қорғау үшін белгілі бір аумақты қоршауға ниеттенді. Адамдар өз жерлерінен қуылды, ал қууылғандардың біріне шабуыл жасалған кезде полицияға да шабуыл болды. 1959 жылы Бизана ауданында аудандық биліктің төрағасы және Банту билігі жүйесін жақтаған Саул Мабудеге сол қауымның өкілдерімен кездесу ұсынылды. Оған Банту билігі жүйесін түсіндіру міндеті жүктелді, бірақ ол өміріне қауіптенгендіктен келмеді. Оның осы әрекеті салдарынан үйі өртеніп, полиция сол аймақтағы адамдарды қорқытып, үркітті. Бұл Мпондо халқының үкіметке қарсы жұмылдыруына кедергі болмады, олар сол кездегі патша болған Сигкавуға Банту жүйесі олардың қадағалауында күшке енгізілмейтінін мәлімдеді. 1960 жылдың маусым айында Нгкуза төбесінде жиын өткізілді. Апартеид кезеңінде осы аймақта мұндай жиындар жиі өткізілетін, себебі адамдар оларды өзара ақпарат алмасу үшін пайдаланды, сондықтан төбедегі жиындар жасырын өткізілмеді. Полиция жиын туралы хабардар болды, олар келгеннен кейін төбедегі адамдарға оқ атты. Нәтижесінде 23 адам тұтқындалды, ал 11 адам қаза тапты. Жауап ретінде Флагстаффта полиция патруліне шабуыл жасалды. Полиция бұл адамдарды атып, екі полицей қызметкері жарақат алды, ал бір старшина тұтқындалды. 1960 жылдың қараша айында Флагстаффта Нгкандулиде жаппай жиын шақырылды. Старшина Вукайбамбе полицияны шақырып, жиынды таратуға көмектесті. Бір наразылық білдіруші қаза тапты, нәтижесінде Вукайбамбедің краалы өртеніп, ол да қаза тапты. Старшинамен байланысы бар және оны қолдағандардың барлығы қаза тапты, жарақат алды, ал олардың үйлері өртенді. Полиция жағдайды реттеу үшін жіберілді.
The first signs of revolt were apparent through local vigilante groups such as the Makhuluspani. The Makhuluspani was a group that was created in a bid to combat stock theft in the districts of Tsolo and Qumbu in the 1950s. It is reported that these groups targeted headmen and chiefs who were cooperating or suspected to be cooperating with the colonial government. There were also conflicts around the Bizana area during that same year as the government intended to fence off a certain area on the coastal area to reserve the forests and coastal zones without having consulted the people of Mpondo land. People were evicted out of their land, and at one stage during evictions police were attacked. In 1959, in the Bizana district, Saul Mabude who was the chairman of the district authority and advocate for the Bantu Authorities system was asked to meet with the people of that community. He was tasked with explaining the Bantu Authorities system to them, however he did not show up as he feared for his life. The consequence to his actions resulted in him having his house burnt and the police terrorizing the people in that area. This did not deter the Mpondo people from mobilising against the government, who made it clear to Chief Sigcawu, who was the King at the time that the Bantu system was not going to be enforced on their watch. In June 1960 a meeting was called at Ngquza Hill. These meetings had become the norm during the apartheid era around that area as people used them to educate each other on the events that were taking place, thus the meetings on the hill were not held secretly. The police were tipped about the meeting, who in turn upon their arrival fired on the people at the hill. This resulted in the arrest of 23 people and the death of 11 people. In retaliation, there was an ambush on a police patrol in Flagstaff. These people were shot at by the police, resulting in the injury of two policemen and the arrest of one headman. In November 1960 in Flagstaff, a mass meeting was called at Ngqanduli. Chief Vukayibambe called the police and helped disperse the meeting. One of the protesters was killed, this resulting in Vukayibambe's kraal being set on fire and his death. All those who had an affiliation with the chief and supported him were killed, injured and their kraals set alight. The police were sent to defuse the situation.
Көтерілістердің тұрақтандыруы
Қырғыннан кейін бірден тергеу комиссиясы құрылды. Пондоланд халқының талаптары – банту билігінің және банту білім беру актілерінің күшін жою, салықтан босату болды. Олардың талаптары орындалмады, жауап ретінде Пондо халқы Пондоландтағы барлық ақтарға тиесілі дүкендерді бойкоттады. 1960 жылдың қараша айының соңына қарай Пондоландта, Флагстаффта, Бизанада, Табанкулуда, Лусикисикиде және Маунт-Айлиффте төтенше жағдай жарияланды. Рұқсатсыз осы аймақтарға кіруге болмады, ал Умтатаның батыс бөлігі жабылды. Көтерілістерді күшейтілген полицейлік күштер мен салық төлемегендерге жасалған шабуылдар арқылы басып тастады. Бас басшылар бантулық үй күзетшілерін көтерілістерді тоқтату мақсатымен құрды, мемлекет тарапынан жіберілген әскери күштердің көмегімен 1963 жылға дейін Пондоландтағы көтерілістер болған аймақтарды бағындыруға тырысты. 1960 жылы 1950 мен 1960 жылдар арасындағы көтерілістер кезеңінде барлығы 4769 адам тұтқындалды, 2067 адам сотқа тартылды, ал 1961 жылдың тамыз және қазан айларында 30 адам өлім жазасына кесілгені хабарланды.
A commission of inquiry was held right after the massacre. The demands from the people of Pondoland entailed the Bantu Authorities, Bantu Education Acts being withdrawn, the relief from taxes. Their demands were not met, and in retaliation the Pondo boycotted all white owned stores in Pondoland. By the end of November 1960, a state of emergency was declared in Pondoland, in Flagstaff, Bizana, Tabankulu, Lusikisiki and Mount Ayliff. No one could access those areas without a permit, and the west of Umtata was closed off. The revolts were shut down through heavy policing and raiding tax evaders. The Bantu Home Guard was also established by the chiefs in a bid to shut down the revolts, with the aid of the military force that was sent by the state in a bid to subjugate the areas in Pondoland where the revolts had occurred until 1963. In 1960, a total of 4,769 had been imprisoned during this period of the revolts from 1950 and 1960, and 2,067 brought to trial and it is reported that 30 people were sentenced to death during August and October in 1961.
Өнер және ойын-сауық
Мпондо халқы – Масканди музыка жанрын өндіретін және тыңдайтын ірі тайпалардың бірі. Бірақ Мпондо халқы усина (нгуни биі) және "имфене" (бабуин биі) деп аталатын өзінің ерекше дәстүрлі биімен ерекшеленеді. Бұл биді (имфене) екі жынысты жастар мен ересектер Масканди музыкасының ырғағымен орындайды.
The Mpondo people are one of the major tribes that produce and consumes the genre of music called Maskandi but the Mpondo people are unique in a performance of ukusina(Nguni dance) and their own traditional dance called "imfene" (baboon dance). This dance(imfene) is performed by young ones and adults of both sexes to the sounds of Maskandi music.
Мпондо мәдениет және мұра фестивалі
Мпондо мәдениеті мен мұра фестивалі – Мпондо халқының өз мәдениеті мен мұрасын тойлау үшін әр жыл сайын өткізілетін мереке. Бұл Патшалықтағы ең ірі мәдени шара, оған шамамен 20 000-нан астам адам қатысады. Фестивальге дейін жыл сайынғы Мпондо қамыстық биі өтеді. Ол әр жылдың қыркүйек айында Лвандоллубумбу Ұлы алаңында, Нтабанкулуда; Йоңгиланга Сигкаудың дәстүрлі бас сарайында ұйымдастырылады. Нтабанкулу – Мпондо патшалығының үлкен Мзимвубу өзенімен қоршалған таулы аймағы. "Нтабанкулу" деген сөз мпондо тілінде "Үлкен таулар" деген мағынаны білдіреді. Қыркүйек айы Мпондо тарихында маңызды, себебі ол ежелгі Мпондо күнтізбесі бойынша Мпондоның жаңа жылы болып есептелген, сондай-ақ Мпондо патшалары Мкикела мен Сигкау осы айда дүниеге келген. Мпондо мәдениеті мен мұра фестивалі осы танымал тұлғалардың, соның ішінде аңыз патшалар Факу, Мкикела, Сигкаву, Мархелан және тағы басқалардың рөлін де тойлайды. Бұл шара Мпондо мәдениеті мен мұрасын Оңтүстік Африканың, Африка құрлығының және тіпті алыс елдердің мәдениеттерімен бөлісу арқылы мәдени алуантүрлілікті дамытуға көмектеседі. Ол көптеген жергілікті және шетелдік туристерді тартады және Оңтүстік Африканың Шығыс Кейп провинциясындағы маңызды шаралардың бірі болып табылады.
Mpondo Culture and Heritage Festival is celebrated annually by Mpondo to celebrate their culture and heritage. It is the biggest cultural event celebrated in the Kingdom attended by approximately over 20,000 people preceded by the Annual Mpondo Reed Dance. It is held in September of every year at Lwandlolubomvu Great Place, Ntabankulu; palace of the customary head Jongilanga Sigcau. Ntabankulu is the mountainous part of the Mpondo Kingdom surrounded by the great Mzimvubu River. Ntabankulu in Mpondo language means 'Big Mountains'. September is important in Mpondo history as it was originally the Mpondo new year in the ancient Mpondo calendars and also two of the Mpondo Kings King Mqikela and King Sigcau were born on this month. The Mpondo culture and Heritage Festival also celebrates the roles played by these icons, including the legendary kings Faku, Mqikela, Sigcawu, Marhelane amongst others. This events also seeks to promote cultural diversity through sharing of Mpondo culture and heritage with other cultures from South Africa, broader African continent and beyond the oceans. It attracts a lot of tourists, both local and international, and is one of the biggest events in the Eastern Cape Province of South Africa.