Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік адам құқықтары белсендісі Рагип Зараколу (1948 жылы туған) - Түркияда көптен бері даулы тақырыптарға, әсіресе Түркиядағы азшылықтар мен адам құқықтары туралы кітаптар жариялағаны үшін заңдық қысымға ұшыраған түрік адам құқықтары белсендісі және баспашысы.
Turkish human rights activist
Ragıp Zarakolu (born 1948) is a Turkish human rights activist and publisher who has long faced legal harassment for publishing books on controversial subjects in Turkey, especially on minority and human rights in Turkey.
Өмірбаян
Рагип Зараколу 1948 жылы Стамбулға жақын Бююкадада дүниеге келген. Сол кезде оның әкесі Ремзи Зараколу аралдың округінің әкімі болды. Рагип Зараколу Түркиядағы грек және армян азшылықтарының мүшелерімен бірге өсті. 1968 жылы "Ант" және "Ени Уфуклар" журналдарына жаза бастады. 1971 жылы Түркияда әскери хунта билікті өз қолына алды. Рагип Зараколу Amnesty International ұйымымен құпия қарым-қатынаста болғаны үшін сотталды. Қылмыстық іс қозғалмай тұрып, ол бес ай түрмеде отырды. 1972 жылы Рагип Зараколу Хо Ши Мин және Вьетнам соғысы туралы Ant (Pledge) журналында жазған мақаласы үшін 2 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол Селимие түрмесінде (Истанбул) тұрып, 1974 жылы жалпы рақымшылықтан кейін босатылды. Бостандыққа шыққаннан кейін Зараколу ой еркіндігі үшін күресуден бас тартты, "түрлі ойлар мен мәдениеттерді құрметтеу Түркияда кеңінен таралуы" үшін тырысты. 1977 жылы Стамбулда Зараколу мен оның әйелі Айшенур құрған Бельгия баспасы Түркияның цензура заңдарының басты назарында болды. Ерлі-зайыптыларға тағылған айыптаулар Айшенур мен Рагип Зараколу екеуіне де бас бостандығынан айыруды, кітаптарды қолға түсіруді және жоюды және үлкен айыппұл салуды әкелді. 1979 жылы Рагип Зараколу "Демократ" күнделікті газетінің негізін қалаушылардың бірі болды және сыртқы істер жөніндегі жаңалықтар бөлімін басқарды. 1980 жылы 12 қыркүйекте әскери төңкеріспен газетке тыйым салынды, ал 1982 жылы Рагип Зараколу Демократтағы осы ұстанымы үшін түрмеге қамалды. 1971 және 1991 жылдар аралығында оған елден шығуға тыйым салынды. Мысалы, Джордж Джерджианның "Ақиқат бізді азат етеді: армяндар мен түріктер татуласты" және профессор Дора Сакаянның "Түркиядағы армян дәрігері: Гарабед Хатчериан: 1922 жылғы Смирналық оқиғам" 2005 жылы жаңа қылмыстық айыптар әкелді. 1995 жылы Бельгия баспасының кеңсесін оңшыл топ бомбаға тоқтырды, сондықтан баспа жертөледе орналасты. 2002 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін, Зараколу тағы да қылмыстық іс қозғады. 2017 жылдың мамыр айында Бельгия баспасына полиция шабуыл жасап, "Атамекенсіз күрдтер және өлімнен де қатал шешімдер" кітабының барлық данасын алып тастау туралы бұйрық алды. Полиция, сондай-ақ, бұған бұйрық бермегеніне қарамастан, 1980 және 1990 жылдары жарық көрген жүздеген кітаптарды тәркіледі. Рагип Зараколу Кембридж университетінің профессоры Айше Заракольмен де туыс.
Ragıp Zarakolu was born in 1948 on Büyükada close to Istanbul. At that time his father, Remzi Zarakolu, was the district governor on that island. Ragıp Zarakolu grew up with members of the Greek and Armenian minority in Turkey. In 1968 he began writing for Ant and Yeni Ufuklar magazines. In 1971 a military junta assumed power in Turkey. Ragıp Zarakolu was tried on charges of secret relations to Amnesty International. He spent five months in prison, before the charges were dropped. In 1972 Ragıp Zarakolu was sentenced to 2 years' imprisonment for his article in the journal Ant (Pledge) on Ho Chi Minh and the Vietnam War. He stayed in Selimiye Prison (Istanbul) and was released in 1974 following a general amnesty. On his release Zarakolu refused to abandon his campaign for freedom of thought, striving for an "attitude of respect for different thoughts and cultures to become widespread in Turkey". The Belge Publishing House, established in Istanbul in 1977 by Zarakolu and his wife Ayşenur, has been a focus for Turkish censorship laws ever since. Charges brought against the couple resulted in imprisonment for both Ayşenur and Ragıp Zarakolu, the wholesale confiscation and destruction of books and the imposition of heavy fines. In 1979 Ragıp Zarakolu was one of the founders of the daily newspaper Demokrat and took responsibility for the news desk on foreign affairs. The paper was banned with the military coup of 12 September 1980 and Ragıp Zarakolu was shortly imprisoned in 1982 in connection with this position in Demokrat. He was banned from leaving the country between 1971 and 1991. such as George Jerjian's The Truth Will Set Us Free: Armenians and Turks Reconciled and Professor Dora Sakayan's An Armenian Doctor in Turkey: Garabed Hatcherian: My Smyrna Ordeal of 1922 — which brought new criminal charges in 2005. In 1995 the Belge Publishing House offices were firebombed by a far right group, forcing it to be housed in a cellar. Since his wife's death in 2002, Zarakolu continued to face further prosecutions. In May 2017 the Belge Publishing House was raided by police who said they had orders to seize all copies of the book Stateless Kurds and Decisions Tougher than Death. Police also seized hundreds of books published in the 1980s and 1990s, despite having no orders to do so. Ragıp Zarakolu is also related to University of Cambridge Professor Ayşe Zarakol.
2002 жыл
21 наурызда Стамбулдың мемлекеттік қауіпсіздік соты (SSC) No. 1 сот отырысында Айшенур Зараколу Диярбақыр өлкесіндегі Демократиялық партияның бұрынғы төрағасы Хөсейін Турхалының "Азаттық әндері" атты кітабын басып шығарған деп айыпталды. Сот отырысында оның күйеуі Рагип Зараколу егер әйелі тірі болса, бұл оның әйеліне қарсы 34-ші сот ісі болатынын айтты. 4 маусымда Стамбулдың қылмыстық-атқару комитеті Гүсейін Турхалының Францияда тұрғанын, ал Айшенур Зараколудың қаңтарда қайтыс болғанын анықтағаннан кейін оған қатысты айыптауларды алып тастады.
On 21 March Istanbul State Security Court (SSC) No. 1 heard the case of Ayşenur Zarakolu on charges of having disseminated separatist propaganda by publishing a book by Hüseyin Turhallı, former chairman of the Democracy Party (DEP) for Diyarbakır province, entitled Songs of Freedom. During the hearing her husband Ragıp Zarakolu stated that this would have been the 34th court case against his wife, if she had been alive. On 4 June Istanbul SSC dropped the charges against her after establishing that Hüseyin Turhallı was living in France and Ayşenur Zarakolu had died in January.
2003 жыл
3 желтоқсанда Стамбулдың қауіпсіздік комитеті Рагип Зараколуды ҚКК 312-бабына сәйкес айыптаудан босатты. Сот процессі Ганновер университетінің докторы Гази Чаглар жазған "12 қыркүйектегі режимді сот жүргізу" кітабын аударғаны үшін ашылды.
On 3 December Istanbul SSC acquitted Ragıp Zarakolu from charges under Article 312 TPC. The trial had been opened for his translation of the book The Regime of 12 September on Trial, written by Dr. Gazi Çağlar from Hannover University.
2004 жыл
10 қыркүйекте Стамбулдағы ауыр қылмыстық істер жөніндегі No. 14 (бұрынғы Стамбул SSC No. 4) 2003 жылғы 8 наурызда жарияланған "Сана не" мақаласына байланысты баспагер Рагип Зараколуға, "Үлкедегі еркін күн тәртібі" газетінің иесі Али Челик Касимогуллариге және газеттің бас редакторы Мехмет Чолокка қарсы қозғалған істі қорытындылады. Сот Касимогуллариді 3,3 млрд. лира айыппұл салуға, Мехмет Чолокты 6 айға бас бостандығынан айыруға және LFT-нің 7/2 бабы бойынша 1,65 млрд. лира айыппұл салуға үкім шығарды (заңсыз ұйым үшін үгіт-насихат жасау). Соған байланысты, ол 3,73 млрд. лира көлемінде айыппұл төледі. Зараколудың іс-әрекеті ҚР ТК 312-бабына қатысты жасалған құқықтық өзгерістерге байланысты бөлектелген. Ол қылмыстық сот алдында сотталу керек еді. Бейоғлу қылмыстық соты No 2 2005 жылғы 2 наурызда сотқа қарады және сот отырысын 12 мамырға ауыстырды. 2005 жылғы 21 қыркүйекте және 11 қазанда тағы да тыңдаулар өткізілді. Нәтижесі белгісіз.
On 10 September, Istanbul Heavy Penal Court No. 14 (former Istanbul SSC No. 4) concluded the case launched against publisher Ragıp Zarakolu, owner of the newspaper Ülkede Özgür Gündem (Free Agenda in the Country), Ali Çelik Kasimogullari and editor in chief of the newspaper Mehmet Çolak in connection with an article titled Sana Ne (What’s that to you) that was published on 8 March 2003. The court sentenced Kasimogullari to a fine of TL 3.3 billion and Mehmet Çolak to 6 months’ imprisonment and a fine of TL 1.65 billion under Article 7/2 of the LFT (making propaganda for an illegal organization). Çolak’s sentence was commuted to a total fine of TL 3.73 billion. Zarakolu’s file was separated due to legal change made regarding Article 312 TPC. He was to be tried at a Penal Court. Beyoglu Penal Court No. 2 heard the case on 2 March 2005 and adjourned the hearing to 12 May. Further hearings were held on 21 September and 11 October 2005. Result unknown.
301-бап
Рагип Зараколуға профессор Дора Сакаянның "Түркиядағы армян дәрігері" атты кітабын түрікшеге аударғаны үшін айып тағылды. Г. Хачериан: Менің Смирнадағы оқиғам (1922 ж.). Қылмыстық актіге сәйкес, Зараколу жаңа ҚІЖК-нің 301-бабы бойынша (бұрынғы ҚІЖК-нің 159-бабы) сотталуы тиіс еді. Бірінші сот отырысы 21 қыркүйекке Стамбулдағы No 2 қылмыстық сотта өтеді. 20 қыркүйекте Стамбулдың No 2 қылмыстық соты британдық жазушы Джордж Джерджанның армян геноциді туралы "Ақиқат бізді азат етеді" атты кітабы бойынша "Бельгия баспасының" иесі Рагип Зараколуға қатысты істі қарады. Келесі отырыс 2007 жылдың 15 наурызына жоспарланған. 2008 жылдың маусым айында Зараколу Түркияның қылмыстық кодексінің 301-бабына сәйкес "Түрік Республикасының институттарын қорлау" үшін кінәлі деп танылды. Судья оны бес айға түрмеге кесті. Алайда судья Зараколудың "жақсы мінез-құлқы" туралы айтып, автордың айыппұл төлеп түрмеден құтылуы мүмкін екенін айтты.
Ragıp Zarakolu was indicted for the Turkish translation of Professor Dora Sakayan's book entitled An Armenian Doctor in Turkey. G. Hatcherian: My Smyrna Ordeal of 1922. According to the indictment, Zarakolu was to be sentenced following Article 301 new TPC (Article 159 of the former TPC). The first hearing was set for 21 September at Istanbul Penal Court No 2. On 20 September Istanbul Penal Court No 2 continued to hear the case against Ragıp Zarakolu, owner of Belge Publishing House, in connection with the book about the Armenian genocide entitled The Truth Will Set Us Free written by the British writer George Jerjian. The next hearing was scheduled for 15 March 2007. In June 2008, Zarakolu was found guilty of "insulting the institutions of the Turkish Republic" under Article 301 of the Turkish penal code for translating and publishing Jerjian's book. The judge sentenced him to five months in prison. However, the judge, citing Zarakolu's "good behavior", stated that the author may avoid imprisonment by paying a fine.
ККК ісі
2011 жылы 28 қазанда ККК (Күрдістан қауымдастықтары одағы) операциясы аясында қамауға алынды. 2012 жылдың ақпан айында Швед парламенті мүшелері Зараколуды Нобель бейбітшілік сыйлығына ұсынды. 2012 жылдың 10 сәуірінде босатылды. 2013 жылы Зараколу Швецияға көшіп барды. 2020 жылы Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот оның тұтқындалуы оның еркіндік пен сөз бостандығына құқықты бұзғанын анықтап, Түркияға оған ақшалай емес зиянды өтеу үшін 6 500 евро төлеуді бұйырды.
He was taken into custody on October 28, 2011 within the framework of the KCK (Kurdistan Communities Union) operation. In February 2012 Zarakolu was nominated for the Nobel Peace Prize by members of the Swedish Parliament. He was released on April 10, 2012. In 2013, Zarakolu moved to Sweden. In 2020, the European Court of Human Rights ruled that his imprisonment violated his right to liberty and freedom of expression, ordering Turkey to pay him EUR6,500 in non pecuniary damages.
Рағіп пен Айшенұр Зарақолы үшін марапаттар
Рагип Зараколу 2003 жылы NOVIB/PEN еркін сөз сыйлығын алды. Ол паспорты тәркіленгендіктен Франкфурт кітап жәрмеңкесіне қатыса алмады. 2008 жылдың қыркүйегінде осы ұйым Рагип Зараколуға "Түркия билігіне ішкі заңнаманы халықаралық сөз бостандығы стандарттарына сәйкес өзгерту керектігі туралы хабар беру" үшін 2008 жылғы IPA баспаға шығару бостандығы сыйлығын (қазіргі IPA Prix Voltaire) берді. 2012 жылдың наурыз айында Швецияның Стокгольм қаласында орналасқан Ассирия мәдениет орталығы Түркия мен Еуропада адам және азшылықтардың құқықтарын қорғаушы болған үшін түрмеде отырған Рагип Зараколуға Ассирия мәдени сыйлығын берді.
Ragıp Zarakolu was given the NOVIB/PEN Free Expression Award in 2003. She could not attend the ceremony at Frankfurt Book Fair since her passport had been confiscated. In September 2008, the same organization awarded Ragıp Zarakolu the 2008 IPA Freedom to Publish Prize (now known as the IPA Prix Voltaire) to "[send] a message to the Turkish authorities that domestic legislation must be further amended to meet international freedom of expression standards". In March 2012 the Assyrian Culture Centre in Stockholm, Sweden, granted the Assyrian Cultural Award to Ragıp Zarakolu, then in prison, for being an advocate for human and minority rights in Turkey and Europe.