Кіріспе

Түрік ғалымы, аудармашы, жазушы және азаматтық құқық белсендісі (1943 жылы туған)

Мұрат Бельге (1943 жылдың 16 наурызында туған) – түрік ғалымы, аудармашы, әдеби сыншы, бағанашы, азаматтық құқық белсендісі және кейде тур-гид болып жұмыс істейтін адам.

Мансап

Белге 2005 жылғы 24 қыркүйекте Стамбулдағы Стамбул Білгі университетінде өткен "Осман армяндары империяның құлдырауы кезінде: ғылыми жауапкершілік және демократия мәселелері" атты екі күндік академиялық конференцияның ұйымдастыру комитетінің мүшесі болды. Конференция түрік тарапының армян геноциді жөніндегі ресми тұжырымын ашық түрде сынады, ал ұлтшылдар оны сатқындық деп айыптады. Белге конференция ашылуында: "Бұл – «біз бұл мәселені талқылай аламыз ба, жоқ әлде талқылай алмаймыз ба?» деген күрес. Бұл Түркия қандай ел болады деген сұраққа тікелей байланысты" деді. Сондай-ақ ол: "Біздің тарихымызбен өте дені сау қарым-қатынасымыз жоқ. Бұл, негізінен, өтіріктер жиынтығы" деп түсіндірді. 2006 жылғы қарашадағы (Nokta журналы 2007 жылғы наурызда, жабылуға дейін) жарияланған түрік әскери меморандумында түрік қарулы күштерінің "сенімді" және "сенімсіз" деп санайтын журналистердің тізімі болды. Мұрат Белге "сенімсіз" деп тізімделді. 1996 жылдан бері Стамбул Білгі университетінде салыстырмалы әдебиет профессоры болып жұмыс істеп келеді.

Жеке өмір және білім

Ол саяси журналист Бурхан Асаф Бельгенің ұлы (1935 жылдың мамыр айынан 1941 жылдың желтоқсанына дейін венгр-американдық қоғамдық қайраткер Зса Zsa Gabor-мен некеде болған), Якуп Кадри Караосманоглудың сіңілі баласы және Бурсаның бұрынғы әкімінің немересі. Ол 1969 жылы Стамбул университетінде ағылшын әдебиетіндегі солшыл сын туралы диссертациясын қорғап, филология ғылымдарының кандидаты атанды. 1960 жылдары студент кезінен бастап 1980 жылдардың басына дейін Стамбул университетінің ағылшын тілі мен әдебиеті факультетіндегі жақын байланыстағы солшыл ғалымдар тобының белсенді қатысушысы болды; ол өзі де марксист болған. Сол жылдардағы әріптестерінің арасында Барна Моран, Мина Урган, Севат Капан, Аксит Гөктурк және Вахит Турхан болды. 1971 және 1980 жылдардағы әскери төңкерістерден кейін ол академиялық қызметтен кетуге мәжбүр болды және Стамбулдағы Iletisim Press баспасында солшыл классикалық туындыларды жариялай бастады. 1980 жылдардың басынан бері Стамбулдың ялыларына (жағалаудағы сарайларға) экскурсиялар өткізіп келеді. Ол актриса Хейл Соягазиге үйленген.

Жазу

Бельге – солшыл мәдени журнал «Бирикимнің» негізін қалаушылардың бірі. Ол бірнеше жыл бойы «Радикал» күнделігіне мақалалар жазды, кейін 2008 жылдың маусымында «Тарафқа» ауысты. 2012 жылдың 14 желтоқсанында Бельге бас редактор Ахмет Алтан, орынбасар редактор Ясемин Чонгар және жазушы Неше Тюзельмен бірге «Тарафтан» қызметтен кетті, содан бері 2001 жылдан бастап openDemocracy сайтына мерзімімен жазады. Бельге Джеймс Джойс, Чарльз Диккенс, Д. Х. Лоуренс, Уильям Фолкнер және Джон Бергердің еңбектерін түрік тіліне аударған. Ол Хельсинки азаматтар ассамблеясының белсенді мүшесі.