Натан Зак: Израиль ақынының өмірі мен шығармашылығы
Nathan Zach
Израиль ақыны Натан Зак (1930-2020) өмірі мен шығармашылығы. Израиль сыйлығының иегері, Хайфа университетінің профессоры. Тарихы, өлеңдері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль ақыны (1930–2020)
Israeli poet (1930–2020)
Натан Зак (13 желтоқсан 1930 – 6 қараша 2020; еврейше: נתן זך) – израиль ақыны. Ел тарихындағы ең көрнекті ақындардың бірі саналады және 1995 жылы поэзия саласындағы Израиль мемлекеттік сыйлығымен марапатталды. Ол сонымен қатар, басқа да ұлттық және халықаралық сыйлықтардың иегері болды. Зак Хайфа университетінде еврей тілі мен салыстырмалы әдебиет кафедрасының профессоры болды.
Nathan Zach (13 December 1930 – 6 November 2020; Hebrew: נתן זך) was an Israeli poet. Widely regarded as one of the preeminent poets in the country's history, he was awarded the Israel Prize in 1995 for poetry. He was also the recipient of other national and international awards. Zach was a professor of Hebrew and comparative literature at the University of Haifa.
Өмірбаян
Берлинде неміс еврей офицерінің және итальяндық католик анасының баласы болып туған Сейтельбахтар отбасы 1936 жылы нацистік режимнің күшеюіне байланысты Израильге қашып кетті. Отбасы Хайфа қаласына қоныстанды. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде ол Израиль қорғаныс күштерінде барлау кызметкері болып қызмет етті. Израильдің қайта құрылуынан кейін шығармаларын жариялай бастаған ақындар тобының алғашқыларының бірі ретінде, Зах редактор, сыншы, сондай-ақ аудармашы және ақын ретінде қазіргі еврей поэзиясының дамуына зор үлес қосты. Оны 1950-1960 жылдардағы буын ақындарынан ерекшелендіретін поэтикалық манифесті – [Бергсон және қазіргі (иврит) поэзиясындағы уақыт және ырғақ] еңбегі. Зах 1950 жылдардан бері еврей поэзиясының ең маңызды инноваторларының бірі болып табылады және Израильде Эльза Ласкер-Шюлер мен Аллен Гинзбергтің өлеңдерін аударғаны үшін де танымал. Әдебиеттанушы Нили Рейчел Шарф Голд Захты "Ана тілі" мәдениетінің рөлін көрсететін мысал ретінде атады, оның жағдайында неміс тіліне қатысты, қазіргі еврей әдебиетіне тигізген әсері зор. 1959 жылы "Ахшав" журналында жарияланған "Альтерман поэзиясы туралы ойлар" атты мақаласы, Ликрат (Алуға) тобының сионистік ақындардың лирикалық пафосына қарсы шығуының маңызды манифесті болды, себебі ол елдегі ең маңызды және беделді ақындардың бірі – Натан Альтерманға қарсы күтпеген шабуыл жасады. Осы мақалада Зах поэзия үшін жаңа қағидаларды белгілейді. Зах ұсынған жаңа қағидалар сол кездегі ел поэзиясында қалыпты болған ұйқас пен өлшемнен өзгеше болды. 1960 жылдан 1967 жылға дейін Зах Тель-Авив және Хайфадағы бірнеше жоғары оқу орындарында дәріс берді. 1968 жылдан 1979 жылға дейін Англияда тұрып, Эссекс университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Израильге оралғаннан кейін Тель-Авив университетінде дәріс берді және Хайфа университетінің профессоры болып тағайындалды. Ол "Охель" және "Камери" театрларының репертуарлық кеңесінің төрағасы болды. Өмірінің соңғы жылдарында Зах Альцгеймер ауруымен күресті, бұл оны арнайы күтімді қажет ететін мекемеде тұруға мәжбүр етті. Зах 2020 жылдың қараша айында 89 жасында дүние салды.
Born in Berlin to a German Jewish officer and an Italian Catholic mother, the Seitelbach family fled to the Land of Israel in 1936 following the rise of the Nazi regime. The family settled in Haifa. He served in the Israel Defense Forces as an intelligence clerk during the 1948 Arab Israeli War. At the vanguard of a group of poets who began to publish after Israel's re establishment, Zach has had a great influence on the development of modern Hebrew poetry as editor and critic, as well as translator and poet. Distinguishing him among the poets of the generation of the 1950s and 1960s is his poetic manifesto [Time and Rhythm in Bergson and in Modern (Hebrew) Poetry]. Zach has been one of the most important innovators in Hebrew poetry since the 1950s, and he is well known in Israel also for his translations of the poetry of Else Lasker Schüler and Allen Ginsberg. The literary scholar Nili Rachel Scharf Gold has pointed to Zach as an exemplar illustrating the role of "Mother Tongue" culture, in his case vis a vis German, on modern Hebrew literature. Zach's essay, “Thoughts on Alterman’s Poetry,” which was published in the magazine Achshav (Now) in 1959 was an important manifesto for the rebellion of the Likrat (Towards) group against the lyrical pathos of the Zionist poets, as it included an unusual attack on Nathan Alterman, who was one of the most important and esteemed poets in the country. In the essay Zach decides upon new rules for poetry. The new rules that Zach presented were different from the rules of rhyme and meter which were customary in the nation’s poetry at the time. From 1960 to 1967, Zach lectured in several institutes of higher education both in Tel Aviv and Haifa. From 1968 to 1979 he lived in England and completed his PhD at the University of Essex. After returning to Israel, he lectured at Tel Aviv University and was appointed professor at the University of Haifa. He has been chairman of the repertoire board of both the Ohel and Cameri theaters. In his final years, Zach struggled with a worsening Alzheimer's disease, forcing him to reside in an assisted living facility. Zach died in November 2020, at age 89.
Сыйлықтар мен сыншылардың мақтанышы
Халықаралық тұрақты даңққа ие болған Захты "иврит поэзиясындағы модернизм қозғалысының ең шешен және талапкер өкілі" деп атайды. Ол Израиль ақындарының шетелде ең танымалдарының бірі. 1982 жылы Зах әдебиет бойынша Бялик сыйлығымен марапатталды. 1993 жылы оған Ферония сыйлығы (Рим) табысталды.
Internationally acclaimed, Zach has been called "the most articulate and insistent spokesman of the modernist movement in Hebrew poetry". He is one of the best known Israeli poets abroad. In 1982, Zach was awarded the Bialik Prize for literature. In 1993, he was awarded the Feronia Prize (Rome).
Дау
2010 жылдың шілдесінде Зак Израильдің 10-арнасында сұхбат берді және мұсылман елдерінен келген мизрахи яһудилерін еуропалық яһудилерге қарағанда нашар мәдениетке ие деп айыптады; "Қатысы жоқ екі топты біріктіру идеясы туды. Бір топ – ең жоғары мәдениеттің өкілдері, яғни Батыс Еуропа мәдениетінен, ал екінші топ – қараңғы, ешқандай мәдениеті жоқ жерлерден". Оның расистік пікірлері оның еңбектерін оқу жоспарынан шығару туралы петицияға әкеп соқты, бірақ ол қабылданбады. Кейін Зак өтініш айтты.
In July 2010 Zach was interviewed on Israel's Channel 10 and accused Mizrahi Jews from Muslim countries of having an inferior culture to that of Jews from Europe; "The idea of taking people who have nothing in common arose. The one lot comes from the highest culture there is — Western European culture — and the other lot comes from the caves." The racist comments resulted in a petition to remove his work from the educational curriculum but it was denied. Zach later apologized.