Владимир Шпидла: Чехия саяхаты мен Еуропалық комиссарлық қызметі

Кіріспе

Владимир Шпидла (22 сәуір 1951 жылы туған) – чех саясаткері, 2002 жылдың шілдесінен 2004 жылдың тамызына дейін Чехия Республикасының премьер-министрі, ал 2004 жылдың қарашасынан 2010 жылдың ақпанына дейін Жұмыспен қамту, әлеуметтік саясат және тең мүмкіндіктер жөніндегі Еуропалық комиссары болып қызмет еткен. Сонымен қатар, 2014-2017 жылдары премьер-министр Богуслав Соботканың бас кеңесшісі болған.

Ерте өмір

Прагада туған Шпидла Карл университетінде тарихты оқыды. Оның дипломдық жұмысы "Založení Živnostenské banky" (Кәсіпкерлік банкті құру) тақырыбында болды. 1976 жылы университетті бітіргеннен кейін, ол жақсы жұмысқа орналасу үшін қажетті саяси талаптарды орындаудан бас тартқандықтан, түрлі, тіпті нашар жұмыстарда да жұмыс істеді. Ол сонымен қатар археолог ретінде де жұмыс істеген.

Саяси мансап

Шпидла өзінің туған қаласы Жиндрихув-Градецте жергілікті саясатқа қатысты, барқыт төңкерісінен кейін қайта құрылған Чехия Социал-демократиялық партиясына (ЧССД, бұрын "Чехословакия Социал-демократиясы" деп аталған) қосылды. 1991–1996 жылдары аудандық еңбек басқармасының директоры қызметін атқарды. 1992 жылы ЧССД Президиумының мүшесі болды, 1997 жылдың наурыз айында партияның заңды төрағасының орынбасары, ал 2001 жылдың сәуір айында бұрынғы төраға Милош Земан отставкаға кеткеннен кейін ЧССД төрағасы болды. 1996 жылы парламентке сайланды және 22 шілде 1998 жылдан 12 шілде 2002 жылға дейін Милош Земан үкіметінде бірінші вице-премьер және еңбек және әлеуметтік қорғау министрі болды. 2002 жылдың 12 шілдесінде ЧССД және кіші христиандық демократиялық одақ, Чехословакия халық партиясы және Бостандық одағының демократиялық одағының коалициялық үкіметінде премьер-министр болып тағайындалды. Осы кезеңде 2003 жылдың 2 ақпанынан 7 наурызына дейін президенттік өкілеттіктерді де атқарды, себебі президенттік мерзім Парламент жаңа президентті сайлауға үлкермей аяқталды. Оның үкіметі өсіп келе жатқан бюджет тапшылығын шешу үшін бірқатар реформалар ұсынды, бірақ олардың ұсыныстарын оппозиция тым жұмсақ деп сынады, сондай-ақ шығындарды қысқартудың орнына салықтарды көтеруге басымдық бергендігін айтты. Коалиция ішіндегі шиеленістер мен парламенттегі шағын көпшілікке байланысты үкімет одан да радикалды шаралар қабылдауға қабілетсіз немесе ықылассыздан болды. Шпидла 2004 жылдың маусымында 2004 жылғы Еуропалық парламент сайлауында партиясы мен коалициялық серіктестерінің нашар нәтижелерінен және одан кейін ЧССД ішіндегі қолдауын жоғалтқаннан кейін премьер-министр лауазымынан кетті және 2004 жылдың 26 шілдесінде қызметтен босатылды. Оның орнына 4 тамызда ант берген Ішкі істер министрі және вице-премьер Станислав Гросс тағайындалды. Содан кейін Шпидла Еуропалық комиссияның ұсынысын қабылдады, онда ол 2004 жылдың 22 қарашасынан бастап жұмыспен қамту, әлеуметтік мәселелер және тең мүмкіндіктер жөніндегі Еуропалық комиссар болды. Шпидла ЧССД-ның сол қанатында болды, бірақ антикоммунистік көзқарастары күшті болды. Сыртқы саясатта ол Еуропалық интеграцияны ынталандырды және оған белсенді қолдау көрсетті. Оның Еуропалық комиссар лауазымын қабылдауы "алтын парашют" деп сынға түсті, сондай-ақ ЧССД мен чех саясатынан бас тартқандыққа айыпталды. Комиссар ретінде Шпидла Еуропалық әлеуметтік модельді сақтауға ниеттенгенін мәлімдеді және Еуропаның "әлеуметтік әділеттілік, теңдік, әрбір адамның құқықтары мен қадір-қасиеті" сияқты негізгі құндылықтарын сақтауы қажет екенін айтты. Оның басты саясаты "жаңа және жақсы жұмыс орындарын құру", "кеңейтудің нәтижелерін пайдалану", "демографиялық қартаюдың салдарымен күресу" және "қоғамды дамыту" болды. 2010 жылдың ақпан айында лауазымынан кетті. Шпидла чех саясатына оралуға тырысып, 2010 жылғы сайлауда Чехия сенатына үміткер болды, бірақ азаматтық демократиялық партиясының өкілі Томаш Жирсадан жеңілді. 2014 жылы Шпидла премьер-министр Бохуслав Соботканың бас кеңесшісі болды. Шпидла 2021 жылғы парламент сайлауына ЧССД Прага филиалының кандидат ретінде ұсынылды. Алайда партия 5% шегіне жетпеді, сондықтан Шпидла депутат бола алмады. Шпидла 2022 жылы Чехия Сенатының Прага 11 округінен сенатқа сайлауға қатысты. Ол дауыстардың 8,39% алып, бесінші орынға ие болды және екінші кезеңге өте алмады.

Špidla entered local politics in his hometown of Jindřichův Hradec after the Velvet Revolution, joining the re established Czech Social Democratic Party (ČSSD, then called "Czechoslovak Social Democracy"). In 1991–1996 he served as the director of the district labour office. In 1992, he became a member of the Presidium of ČSSD, in March 1997 its statutory vice chairman, and in April 2001 chairman of ČSSD after the previous chairman Miloš Zeman resigned. He was elected to parliament in 1996, and was First Deputy Prime Minister and Minister of Labour and Social Affairs in the government of Miloš Zeman from 22 July 1998 to 12 July 2002. He was appointed Prime Minister on 12 July 2002 in the coalition government of ČSSD and the smaller Christian Democratic Union Czechoslovak People's Party and Freedom Union Democratic Union. During that time, he also held Presidential powers from 2 February 2003 until 7 March 2003, as the presidential term ended before the Parliament could elect a new one. His government proposed some reformed to address the growing budget deficit, but their proposals were criticised by the opposition being too mild, as well as focusing too much on tax increases rather than spending cuts. Partly due to tensions within the coalition and a slim majority in the parliament, the government was unable or unwilling to take more radical measures. Špidla resigned as Prime Minister in June 2004 following poor results for his party and coalition partners in the 2004 European Parliament elections and subsequent loss of support within ČSSD, and he left office on 26 July 2004. He was succeeded by Interior Minister and Deputy Prime Minister Stanislav Gross, whose government was sworn in on 4 August. Špidla then accepted the nomination to the European Commission, where he became European Commissioner for Employment, Social Affairs and Equal Opportunities from 22 November 2004. Špidla was considered to be on the left wing of ČSSD, though strongly anti communist. In foreign policy, he was strongly pro European and expressed support for further integration. His acceptance of the European Commissioner post was criticised as a "golden parachute", as well as an abandonment of ČSSD and Czech politics. As a Commissioner, Špidla stated his desire to preserve the European social model, and said that Europe needed to preserve its "core values of social justice, equality, respect for rights and dignity for every individual." His key policies were to "create more and better jobs," "reap the benefits of its enlargement," "address the impact of demographic ageing" and "promote an inclusive society." He stood down in February 2010. Špidla attempted to return to Czech politics, running for a seat in the Czech senate at the 2010 elections, but was defeated by incumbent Tomáš Jirsa of the Civic Democrats. In 2014, Špidla became Chief Adviser to Prime Minister Bohuslav Sobotka. Špidla was nominated by the Prague branch of ČSSD for the 2021 legislative election. However, the party did not reach the 5% threshold and Špidla thus did not become an MP. Špidla ran in the 2022 Czech Senate election for the Senate seat of Prague 11. He received 8.39% of votes finishing 5th and thus failed to advance to second round.

Жеке өмір

Шпидла екі рет үйленген, бірінші некесінен екі ұлы бар, ал екінші некесінен тағы екі баласы бар. Оның хоббилері – кросс-кантри және марафонға қатысу. Ол неміс және француз тілдерін біледі, бірақ ағылшын тілі нашар, соның салдарынан Еуропалық комиссияға үміткерлігіне күмән туды.