Кіріспе

Ирандық генерал (1882–1948)

Мұхаммед Хосейн Айром (سرلشگر محمدحسین آیرم) – Реза Шахтың (1925–41) билігі тұсында Иранның Пахлави әулетінің жоғары әскери жетекшісі болды. Ол генерал Теймур Хан Айромлудың сіңілі баласы және патшайым Тадж ол-Молук Айромлудың бірінші туысы еді. Айром отбасының бір бөлігі ғана өз тегін "Айромлу" деп, "лу" қосымшасымен жазған.

Өмірбаян

1882 жылы Бакуде (содан кейін Ресей империясының бір бөлігі) түркі Айром тайпасының мүшесі ретінде дүниеге келген Айром, көп ұзамай парсы казак бригадасының қатарына қосылып, Реза ханның (кейін Реза шах) жақын серігі болды. Айром тез арада шендік сатыны көтеріліп, 1901 жылы Иранның казак бригадасының полковнигіне дейін жетті. Ресей революциясына дейін Айром бірнеше жыл Ресей империясының қатарында қызмет етіп, патша әскерінің офицері болған. 1921 жылы Иранға оралды. 1931 жылы Иранның Ұлттық полициясының (Шахрбани) бастығы тағайындалды. Карьерасының шыңында ол министрлер кабинетінің мүшесінен де, Реза шахтың оң қолынан да беделді болды. Ол лауазымын жемқорлыққа пайдаланып, пара алды, кінәсіз адамдарды жала жапты, контрабандамен айналысты, ал басқалардың тағдырынан сабақ алып, ауруға шалдыққандай болып көрсетіп, Ираннан мүшелігін үзді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Айром Берлинде «Иран е Азад» деген атпен Германияның қолдауымен эмиграциялық үкімет құруға белсенді күш жұмсады. Мақсаты – одақтастардың Иранды оккупациялауына қарсы күрес жүргізу және Германия соғыста жеңіске жеткеннен кейін Иранды басып алу еді. Одақтастар Иранды оккупациялаған кезде Германияға симпатия танытқандардың барлығы тұтқындалды, Айром да «қамауға алынып, Германиядағы бір ауылға жер аударылды». 1948 жылдың 31 наурызында Лихтенштейнде (ол азаматтығын алған елде) медициналық ем алу кезінде қайтыс болды.