Кіріспе

Т-44 – Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Кеңес Одағы әзірлеген және шығарған орта танк. Бұл Т-34 танкысының ізбасары болды, жақсартылған жүріс және қиыр жерде өту қабілеттерімен, сондай-ақ әлдеқайда мықтырақ бронямен ұсынылды. 85 мм-лік негізгі пушкамен жабдықталуы жоспарланған, бірақ толық сынақтан өткен соң Т-34 танкысы да осы қаруға көшкен. Екі танк та шамамен бірдей өнімділік көрсеткендіктен, Т-44 танкысын енгізу Т-34 танкысінің өндірісін арттырудай маңызды емес деп саналды. Т-44-тен 2 мыңнан аз дана салынды, ал Т-34-тен шамамен 58 мың дана салынды. Т-44 соғыстың соңына қарай қолжетімді болғанымен, ешбір шайқаста қолданылмады. Ол Т-34-85-тен 1 тонна жеңіл және сәл жылдам болды. Т-44 танкысы Т-54/55 негізгі шайқас танкысының дизайнына зор әсер етті, әсіресе корпусының төменгі бөлігі мен мұнарасының пішініне. Сондай-ақ, T-44 100 прототипі бар, ол 100 мм D-10T пушкасымен жабдықталған, бұл пушка кейбір шағын өзгерістермен Т-54/55 танкыларында да қолданылды. Т-44 танкысының қаруын жаңа 122 мм пушкамен жақсартуға әрекеттер жасалды, бірақ мұнарасы тым тар болып шықты және атыс жылдамдығы минутына үш оқтан кем болды. Т-44 танкысының сәл кеңейтілген нұсқасын жобалау жұмыстары соғыс кезінде басталды және 1945 жылы прототипі жасалды. Бұл жаңа жоба 1947 жылы өндіріске енгізіліп, T-54/55 сериялы орта танкыларына айналды, бұл танкылардың ең көп салынған сериясы болып табылады.

Жаратылыс

1940 жылдың соңына қарай, T-34 танкілерінің өндірісі басталғанда, көліктің сенімділігі мен операциялық қабілеттерін жақсарту мақсатында, жаңа технологияларды енгізу жоспарлары жасалды. Бұл жоба T-34M деп белгіленді. Гляцис тақтасында алдыңғы пулемет пен жүргізушінің люгі орналасқан жерлерін ауыстырды. Алты кішкентай доңғалектің қатар өтуімен, жаңа 8 жылдамдықты беріліс қорабы да болды.

Бірінші буын

1943 жылдың күзінде Сталин атындағы Орал танк зауытының конструкторлық бюросы №183, Нижний Тагил қаласында орналасқан (Урал тауларында, 1941 жылы Барбаросса операциясынан кейін совет танк өнеркәсібінің көп бөлігі эвакуацияланған), Иосиф Сталиннің тікелей бұйрығымен болашақта жақсарту мүмкіндіктері болатын машина жасау жұмысын бастады. Мақсат – Т-34 танкісінің жоғары жылдамдығын сақтап, оны заманауи танктердің оқтарына қарсы күштірек қорғаумен қамтамасыз ету болды. 1943 жылдың қарашасында бас конструктор А.А. Морозов машинаның жалпы жобасын және T 44 (Объект 136) деп аталған танктың моделін ұсынды. Бірінші прототип 1944 жылдың қаңтарында, ал тағы екеуі ақпанда дайын болды. Бірінші екі прототип 85 мм-лік D-5T зеңбіректермен жабдықталды және T 44 85 деп белгіленді, ал үшінші прототип 122 мм-лік D-25 44T танк зеңбірегімен жабдықталды және T 44 122 деп белгіленді. D-25 44T зеңбірегі негізгі D-25 далалық зеңбірегіне өте ұқсас болды, бірақ атыс жылдамдығын арттыру үшін бекітілген бір бөліктен тұратын оқ-дәрілер және екі бөліктен тұратын тежегіш құрылғысы сияқты бірнеше ұсақ ерекшеліктері болды. Зеңбіректің бронебойғыш қасиеттері туралы дау бар, ұрыста немесе сынақтарда алынған нәтижелерді пайдалану керек пе, жоқ па, бірақ ұрыста, бұрынғы Т-34 сияқты, зеңбіректің оқ-дәрілерінде қолданылатын ұнтақтың салдарынан күтілген броняны тесіп өте алмады. 30 тонна салмақты орта танкке мұндай қуатты қару орнатуға мүмкіндік бергені – корпустың жаңа конструкциясы және қозғалтқыштың ерекше орналасуы болды. Көптеген танктерден айырмашылығы, T 44 танкісінде қозғалтқыш танк осіне перпендикуляр орналастырылған. Корпусында борты болмады. Ол сонымен қатар кеңірек болды, бұл экипаж бөлімін үлкендетіп, мұнараны машинаның орталық бөлігіне орналастыруға мүмкіндік берді. 12 цилиндрлі, жоғары жылдамдықты қозғалтқышты, жұмыс көлемі шамамен 40 литр болатын, қозғалыс бағытына перпендикуляр орналастыру қиындықтар тудырады деп есептелді, соның ішінде біріктіру сақалдақтарының жұлынуы. Бұл цилиндрлі отын бактерілері кейіннен советтік негізгі шайқас танктерінде қосымша отын бактерілері ретінде қолданылды. T-44 танкісін одан әрі жетілдіру тоқтатылды және барлық назар жаңа T-54 негізгі шайқас танкін дамытуға аударылды. Т-34 орта танкісінде болған глацистік пластинадағы кең атыс порты броняның әлсіз жері болды. Сондай-ақ, отын жүйесі жақсартылып, қуаты арттырылды, жақтардың еңісі және 60° бұрылыстар, ал 1,3 метр тереңдіктегі су тосқауылдарын дайындықсыз өтуге мүмкіндік берді. 100 мм-лік зеңбірегі бар озық орта танкты жасау жұмысы жалғасты. Өндіріс салыстырмалы түрде қысқа болды және 1947 жылы 1823 Т-44А танкісімен аяқталды. Мұндай қысқа өндіріс кезеңінің себептері – механикалық ақаулар, соғыстың аяқталуы (бұл Қызыл Армияның жаңа танк қажеттілігін азайтты) және басқа да факторлар болды. Берлин шайқасына және Прага операциясына кірмес бұрын, бірліктер T-34 85 танкілерімен қайта жарақтандырылды. T-44A Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше себептермен, соның ішінде Қызыл Армия жаңа танкты қабылдауға дайын болмағандықтан, операциялық түрде қолданылмады. Салқын соғысқа байланысты КСРО танкты құпия ұстауға шешім қабылдады. Ол әскери шерулерде көрсетілмеді, сондай-ақ 1956 жылы Венгрияға совет әскерлерінің кірген кезде, "Жұлдыз" және "Түзелу" фильмдерінде де пайдаланбады. Біріншісінде ол T-34 ролін ойнады. Кейбір T-44A танкілері әскери музейлерге берілді, оның ішінде бүгінгі Беларусьтің Брест қаласындағы және Мәскеудегі Ұлы Отан соғысы мұражайына, Поклонная төбесі Жеңіс паркіне берілді. T 44 100 прототипінің бірі Мәскеу маңындағы Кубинка танк мұражайында сақталады. Екінші дүниежүзілік соғыстың көп ойыншылы ұрыс ойыны War Thunder-дың жасаушылары Gaijin Entertainment видео ойын компаниясымен және Кубинка танк мұражайымен бірлесіп, "721" Т-44 танкісі жарты жыл бойы толық жұмыс жағдайына келтірілді және 5-ші гвардиялық механикаландырылған армияның 29-шы танк корпусының Т-44 "Знамский" танкісі стиліндегі парадтық бояу схемасымен жабдықталды.

Нұсқалар

(1944) – 85 мм D 5T танкілік пуымен қаруланған екі бірінші буын прототипі және 85 мм ZiS S 53 танкілік пуымен қаруланған екі екінші буын прототипін белгілеу. Рахачов, Беларусь.