Ақ горчица – сипаттамасы, қолданылуы және егу ерекшеліктері
White mustard
Ақ горчица (Sinapis alba) – Brassicaceae тұқымдасының бір жылдық өсімдігі. Дәні дәмдік горчица, мал азы және тыңайтқыш ретінде қолданылады. Әлемдік ареал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі. Ақ қыша (Sinapis alba) – Cruciferae (Brassicaceae) тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдік. Ол кейде Brassica alba немесе B. hirta деп те аталады. Тұқымдары үшін өсіріледі, одан қыша дәмдеуіші, мал азырағы немесе жасыл тыңайтқыш дайындалады. Бұл өсімдік Жерорта теңізі аймағында пайда болған болуы мүмкін, бірақ қазір әлемнің көптеген жерлерінде кеңінен таралған.
Species of flowering plant
White mustard (Sinapis alba) is an annual plant of the family Brassicaceae. It is sometimes also referred to as Brassica alba or B. hirta. Grown for its seeds, it is used to make the condiment mustard, as a fodder crop, or as a green manure. It is now widespread worldwide, although it probably originated in the Mediterranean region.
Сипаттама
Ақ қыша - бір жылдық өсімдік, биіктігіне дейін өседі, сабақсыз, қауырсын тәрізді жапырақтары Синапис арвенсис сияқты.
White mustard is an annual, growing to high with stalkless pinnate leaves, similar to Sinapis arvensis.
Тарату
Еуропа, Солтүстік Африка, Таяу Шығыс және Орталық Азияда ең көп кездеседі, бірақ бүкіл әлемде таба аласыз. Гренландияға дейін солтүстікке қарай таралған және Ұлыбритания мен Ирландияда табиғи түрде орныққан.
Most common in Europe, North Africa, the Middle East and Central Asia, it can be found worldwide. It has been found as far north as Greenland, and naturalized throughout Great Britain and Ireland.
Ас дайындауда
Өсімдіктің сары гүлдері тегіс немесе сирек түктелген тұқымдық қапшықтарды түзеді. Әрбір жемісте (силикатта) шамамен алты тұқым болады. Өсімдіктер тұқымдары пісіп, жарылуға айналудың алдында жиналады. Ақ қыша тұқымы – диаметрі шамамен бір сантиметр болатын, қатты, шар тәрізді тұқымдар, түсі беже, сары немесе ақ қоңыр болады. Оларды тұздау үшін тұтас немесе ысталған күйінде тағамға қосуға болады. Ұнтақтап, басқа ингредиенттермен араластырғанда, паста немесе стандартты дәмдеуіш жасауға болады. *Sinapis alba* ақ қыша жасау үшін қолданылады, ал кейбір рецептураларда сары түс беру үшін куркума қосылады. Тұқымдарда синальбин қанды, ол олардың тікенді дәміне жауап беретін тиогликозид. Ақ қыша тұқымы қара қыша тұқымына қарағанда аз мөлшерде ұшқыш майларға ие, ал дәмі жұмсақ деп есептеледі. Грецияда өсімдіктің жапырақтары қыста, гүлдемес бұрын желінеді. Гректер оны vrouves (βρούβα) немесе lapsana (λαψάνα) деп атайды. Бұл өсімдіктің гүлдеу маусымы (ақпан-наурыз) Калифорнияның шарап аймағында (Напа және Сонома округтері) қыша фестивалімен аталып өтеді, ол бірнеше мерекелерден тұрады.
The yellow flowers of the plant produce glabrous or sparsely bristled seed pods. Each fruit (silique) contains roughly a half dozen seeds. The plants are harvested for their seeds just prior to the seed pods becoming ripe and bursting open (dehiscing). White mustard seeds are hard spheroid seeds, usually around in diameter, with a color ranging from beige or yellow to light brown. They can be used whole for pickling or toasted for use in dishes. When ground and mixed with other ingredients, a paste or more standard condiment can be produced. Sinapis alba is used to make the commonplace yellow table mustard, with additional yellow coloring provided by turmeric in some formulations. The seeds contain sinalbin, which is a thioglycoside responsible for their pungent taste. White mustard has fewer volatile oils than black mustard seeds, and the flavor is considered to be milder. In Greece, the plant's leaves are eaten during the winter, before it blooms. Greeks call it vrouves (βρούβα) or lapsana (λαψάνα). The blooming season of this plant (February–March) is celebrated with the Mustard Festival, a series of festivities in the wine country of California (Napa and Sonoma Counties).
Басқа қолданыстар
Ақ қыша Еуропада (Ұлыбритания мен Украина арасында) көбінесе жабын және жасыл тыңайтқыш дақыл ретінде қолданылады. Оның көптеген сорттары бар, олар негізінен гүлдеудің кешігуі және ақ қызылшаның цисталық нематодына (Heterodera schachtii) қарсы тұру қабілетімен ерекшеленеді. Шаруалар көбінесе келесі жылғы егіс айналымында арамшөпке айналуы мүмкін тұқымдарды өндірмейтін, кеш гүлдейтін сорттарды жақсы көреді. Топырақты тез жауып, арамшөптерді басу және топырақты эрозиядан қорғау үшін ерте өнімділік маңызды. Қант қызылшасын алмастыру кезінде ақ қызылша цисталық нематодын басу маңызды қасиет болып табылады. Төзімді ақ қыша сорттары нематодтардың санын 70-90% дейін азайтады.
White mustard is commonly used as a cover and green manure crop in Europe (between the UK and Ukraine). A large number of varieties exist, mainly differing in lateness of flowering and resistance against white beet cyst nematode (Heterodera schachtii). Farmers generally prefer late flowering varieties that do not produce seeds which may develop into weeds in the subsequent year's crop rotation. Early vigor is important to cover the soil quickly to suppress weeds and protect the soil against erosion. In rotations with sugar beets, suppression of the white beet cyst nematode is an important trait. Resistant white mustard varieties reduce nematode populations by 70 90%.