Кіріспе

Құс түрлері

Патшалық қасыққұйрық (Platalea regia), сондай-ақ қара қасыққұйрық деп те аталады, Австралия, Жаңа Зеландия, Индонезия, Папуа-Жаңа Гвинея және Соломон аралдарындағы тұзды және тұщы сулы батпақты жерлерде және жағалау аймақтарында кездеседі. (Жаңа Зеландияда оны маори тілінде kōtuku ngutupapa деп те атайды.) Жаңа Каледонияда да кездейсоқ түрде тіркелген. Патшалық қасыққұйрық батпақты жерлерде тіршілік етеді және құйрығын бір жақтан екінші жаққа қарай қозғап, шаяңқылармен, балықтармен және ұсақ жәндіктермен қоректенеді. Ол әрқашан басын созып ұшады. Өте кең таралғандықтан, патшалық қасыққұйрық IUCN қауіп төнген түрлердің Қызыл тізімінде "Төменгі қызығушылық" санатында бағаланады.

Таксономия

Атақты орнитолог Джон Гулд 1838 жылы патша қалақұлақты алғаш рет сипаттап, оны Platalea regia деп атады және оның еуропалық қалақұлаққа (P. leucorodia) ұқсас екенін байқады. 2010 жылы Чессер және оның әріптестері қалақұлақтардың митохондриялық ДНК-сын зерттеу барысында, патша және қара бетті қалақұлақтардың бір-біріне ең жақын туыс екенін анықтады.

Сипаттама

Патшалық қасыққұйрық - қасық тәрізді қара тұмсығы бар үлкен ақ құс. Оның биіктігі шамамен 85-95 см, салмағы шамамен 1,5 кг. Бұл суда кездесетін құс және су арқылы жүруге арналған ұзын аяқтары бар. Ол балық, моллюскалар, крабтар мен қосмекенділерді жейді, олжасын тұмсығын оңға-соққа қозғай отырып ұстайды. Патшалық қасыққұйрықтың тұмсығының ұшы кеңірек және сары тұмсықты қасыққұйрықтың тар тұмсығынан айырмалы, қысқыш сияқты жұмыс істейді.

Тамақтандыру

Патшалық қасыққұйрық - ет жейтін құс, ол кішкентай жануарларды қасығын шалғын су арқылы жүйіп, сезген кезде аулап жұтады. Баяу қозғалғанда қасыққұйрық қасығын су бетіне перпендикуляр (яғни тік) ұстап, ұшын ашып, құстың алдында шамамен 100 градус доғамен шалғылайды. Құс баяу жылжып, су түбінен қоқыс пен кішкентай жануарларды қоздырады, оларды қасығымен сезіп аулайды. Бір нәрсені сезгенде қасыққұйрық кішкентай аумақты қарқынды шалуға көшеді. Патшалық қасыққұйрықтар сондай-ақ су астындағы өсімдіктерді тікелей тексеріп, құрлықтағы өрмекшілер сияқты жемді ұстайды. Олардың жаяу жүргенде қасықтарын судың үстінен сүйреп жүргендері де байқалған. Коваль көлінде тіркелген жемдерге жалпы ябби (Cherax destructor), Macrobrachium туысына және Atyidae отбасына жататын креветкалар, әсіресе Notonectidae және Corixidae отбасына жататын сулықтар, балықтар, мысалы, москит балығы (Gambusia affinis) және алтын балық (Carassius auratus), сондай-ақ кейде тұщы сулы бұқақтар және медициналық тікен (Medicago polymorpha) сияқты өсімдіктер кіреді.

Өсіру

Олар көбейген кезде, бастарының артында ұзын ақ қауырсындар өсіп, беттерінде түрлі-түсті дақтар пайда болады. Ұясы – ағаштағы таяқшалардан құралған ашық платформа, оған аналық екі-үш жұмыртқа салады. Балапандар 21 күннен кейін жарылады. Бұл құстар көбейту маусымында кез келген бұзылысқа өте сезімтал. Австралияда, тіпті шағын аласқа түскен жағдайда, толық колониялар жұмыртқаларын тастап кетуі мүмкін.