Кіріспе

Португалиялық саясаткер Антонио Мария де Фонтес Перейра де Мело GCTE KGF (ˈfõtɨʃ pɨˈɾɐjɾɐ ðɨ ˈmɛlu; Лиссабон, 8 қыркүйек 1819 – 22 қаңтар 1887) – португалиялық мемлекеттік қайраткер және инженер. Ол өз заманының көрнекті парламентарийі және саяси тұлғасы болды. Ол басқа да лауазымдардың ішінде алты рет қаржы министрі және қоғамдық жұмыстар министрі қызметін атқарды. 1871 жылдан 1886 жылға дейін Португалия премьер-министрі қызметін үш рет атқарды, барлығы 11 жылға жуық. Фонтес Перейра де Мело ең көп есте қалатыны – оның атымен аталған «Фонтизм» (Fontismo) индустриялық және инфрақұрылымдық саясатын жүзеге асырғаны. Сондай-ақ, ол бастаған индустрияландыру процесіне сәйкес білім беру реформаларын жүзеге асырды (Лиссабон индустриялық институты және Порту индустриялық мектебі).

Ерте өмір

1819 жылғы 8 қыркүйекте Лиссабонда дүниеге келген Антонио Мария де Фонтес Перейра де Мело – португалиялық теңіз офицері, кейін Кабо-Верде губернаторы және мемлекеттік министр болған Жауа де Фонтес Перейра де Мело мен оның әйелі Жасинта Венсиа Роза да Куна Матостың ұлы еді. Ол алты баланың төртіншісі болды. Он төрт жасына толмағанда, Фонтес абсолютистер мен либералдар арасындағы азамат соғысы кезінде Португалия Корольдік теңіз академиясына қабылданды. Екі айдан кейін, 1833 жылғы қазан айында, Лиссабонды абсолютист әскерлері қоршағанда, жас курсант Напиер басқарған қаланың сәтті қорғанысына қатысты. Келесі үш жылда ол математика пәнінде өте жақсы оқыды. 1837 жылы бітіріп, ерекше көзге түскен студенттерге берілетін сыйлықты алды, мұндай сыйлық соңғы жиырма жылда тек екі рет берілген болатын. 1836 жылы оқуын жоғары деңгейде жалғастыруды қалаған Фонтес Армия мектебіндегі үш жылдық әскери инженерлік курсына түсті. 1839 жылы Корольдік инженерлер корпусының лейтенанты болып бітірді. Сол жылы әкесінің, сол кездегі Кабо-Верде губернаторының жеке көмекшісі болып тағайындалған Фонтес 1842 жылға дейін сол аймақта тұрып, есептер мен карталар жасады және түрлі жобалармен айналысты. 21 жасында Фонтес Кабо-Вердедегі беделді саудагердің қызы Мария Жозефа де Сузаға үйленді. Лиссабонға оралғаннан кейін Политехникалық мектепте астрономия курсына қатысты, бірақ оқуы жеке трагедиямен – әйелінің және жақында ғана туған жалғыз қызының қазасымен тоқталды. Ол екінші рет үйленбеді. Азамат соғысы аяқталғаннан кейін және либералдар жеңіске жеткен соң ел саяси және әскери тұрақсыздыққа ұшырады. 1846 жылғы желтоқсанда Патулея көтерілісі кезінде Салданха герцогы Торрес-Ведраста революциялық әскерлерге қарсы тұруға шешім қабылдады. Салданха өзінің штабындағы инженерлік офицер Фонтеске ұрыс алаңын барлауды тапсырды. Үкімет әскерлерінің жеңісінен кейін бұл тапсырма Фонтеске Мұнара және Қылыш орденін және маршал-герцог атағын сыйлады. 1848 жылы Салданха үкімет басшысы болғанда және оның әкесі қысқа мерзімге теңіз және шетел істері министрі болғаннан кейін, Фонтес Кабо-Верде сайлау округінен парламентке сайлауға түсті. Бұл округте сайлаушылардың саны өте аз болды және оны неке арқылы байланыс орнатқан отбасы бақылады. Оның сайлануына қарсылық танытқан оппозициялық депутаттар басымдығы бар парламенттік комиссия бастапқыда келіспеді, бірақ ұзақ даулардан кейін мақұлданды.

Министрлер Кеңесінің төрағасы

1850 жылдан бастап Регенератор партиясынан үміткер болды. Кейін ол 1871 жылдың 13 қыркүйегінде бірінші рет премьер-министр болды. Қаңтар революциясынан кейін ел қайта құрылды, бірақ үкіметтер бірнеше рет алмасып, толығымен ұйымдастырылмаған күйде болды. Ол 1876 жылғы банк дағдарысынан кейін 1877 жылы қызметтен кетті. Бір жылдан соң, 1878 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін ол қайтадан премьер-министр болды. Бір жыл өткен соң, ол кабинеттен босатуды сұрады, қызметтен кетті, ал Ансельмо Хосе Браамкамп жаңа кабинетті құрды. 1880 жылы ол 1 желтоқсан 1640 жылғы Орталық комиссияның төрағасы болды. 1881 жылы Авила және Болама герцогының қайтысынан кейін оған Пирлер палатасының төрағасы қызметі берілді. Кейін, 11 қарашада Фонтес жаңа үкімет құруға кірісті. Бұл жаңа үкіметтің басты міндеті – 1885 жылы жарияланған Конституциялық хартаға қосымша акт үшін мемлекеттің конституциясын өзгерту болды, бұл мұрагерлік Пирлер палатасын өмір бойына толыққанды құқықтарымен қамтамасыз етті. Ол жүзеге асырған әскери реформаларға жаяу әскерде жаңа полктер, екі кавалерия және артиллерия полкі кірді, содан кейін ол көбірек торпедалық катерлер сатып ала бастады. 1886 жылдың 16 ақпанында ол үкіметтен кетті. Үшінші және соңғы мерзімін аяқтағаннан кейін оның орнын Жозе Лусиано де Кастро басты.

Өлім

1887 жылы ол кабинетке қарсы жаңа оппозициялық науқанға дайындалып, сайлау жұмыстарын белсенді басқарғанда, Перейра де Мело ауыр сырқатқа шалдығып, 1887 жылдың 22 қаңтарында Лиссабондағы Мерсес ауданындағы Патео до Тижоло 6 мекенжайындағы сарайда қайтыс болды.

Отбасы

Оның кіші қарындасы Мария Анрикетта де Фонтес Перейра де Мело, Висенте Родригес Ганхадоның жұбайы, 1 наурызда Фонтес Перейра де Мелоның 1-ші маркизасы атағымен марапатталды.

Мұра

Санто-Антао аралының ең шығыс нүктесіндегі Фонтес Перейра де Мело маяғы оның құрметіне аталды, ол алғаш рет оның премьер-министрлік қызметіндегі соңғы жылдары салынды және ол премьер-министр болмай қалған жылы аяқталды. Қазір ол Понта-ду-Тумбо маяғы деп аталады.