Кіріспе

Шығыс-орталық Ирландиядағы патшалық (1-12 ғасырлар)

Ми́т (/m//iː//ð/ MEEDH; label=[[Ирланд тілі; ) – біздің заманымыздың 1-12 ғасырларында Ирландияда болған патшалық. Оның аты "орта" дегенді білдіреді, бұл аралдың ортасындағы орналасқан жерін көрсетеді. Ең ірі кезеңінде Мит графтығының (атын патшалықтан алған), Вестмит графтығының барлық аумағын, сондай-ақ Каван, Дублин, Килдар, Лонгфорд, Лаут және Оффали графтықтарының бір бөлігін қамтыды.

Тарих

Миде бастапқыда Вестмит графтығындағы Уисней төбесінің маңындағы аймақты білдірді, онда Бельтейн мерекесі тойланды. Ирланд теңізі мен Шаннон арасындағы үлкен Мэт провинциясы, дәстүр бойынша, бірінші ғасырда Туатал Тектмар, үлгілі патша, басқа төрт провинцияның бөліктерінен құрған деседі. IV-V ғасырларда оның территориясын Коннахттан келген Уи Неилл тайпалары басып алды және Лайгин тайпаларын ығыстырды. Уи Неилл Мидедегі Уиснех патшалары және Брегадағы Тара патшаларының ежелгі титулдарын қабылдады, сондай-ақ Лайгиндерден алынатын мал салымын – Борома Лайгенді талап етті. Файльге Беррайд басшылығындағы Уи Файльге тайпалары 514 жылы Дрюим Дерг шайқасында Миде жазығынан толығымен қуылды. Уи Энехглайсс Лайгиннің ертедегі ең беделді әулеті болды. Слейннің оңтүстігінде табылған огам тасы олардың Карбери төбесі және Килдар жазығымен бірге Мет графтығындағы Брега аймағын бақылағанын көрсетеді. VI ғасырдың басында олар Виклоу таулары арқылы қуылды. Уи Файльге және Уи Баиррхе Лайгиннің құрамында болды, бірақ Ивернимен де байланысты болуы мүмкін. Ортағасырлық Ирландияда Миде патшалары Уи Неиллдің бір тармағы – Чолмайн кланынан шықты. Олар Оңтүстік Уи Неилл туыстарын, соның ішінде Мит графтығындағы Силь нАэдо Слайне, Лайгиннің Уи Файльге және Уи Фаэлайн тайпаларын, сондай-ақ Дублин Корольдігін бағындырды. Олардың көптеген өкілдері Ирландияның Жоғары Корольдері болды. Бұл лауазым көп ғасырлар бойы Солтүстік Уи Неиллмен кезектесіп тұрды. XI және XII ғасырларда патшалық Ирландияның Жоғары Королі лауазымын алғысы келген басқа провинциялық патшалардың, сондай-ақ Тигернан Уа Руарк басқаратын Брейфн Корольдігінің қысымына ұшырады. Миде жиі басылып, бөлініп, біртұтас патшалық ретінде құлдырауға бет бұрды. 1172 жылы Нормандардың Ирландияға басып кіргенінен кейін, корольдік Англияның Генрих II-сі, Ирландия Лорды ретінде, Хью де Лейсиге Мет Лорды ретінде табысталды. Де Лейси патшалықты иеленді, ал Уа Маэль Сехлайн немесе О Мелаглин әулеті батысқа қарай ығыстырылып, Шаннон өзенінің шығыс жағалауындағы Клонлон барониясында қоныстанды. Олардың ұрпақтары 1690 жылдарға дейін Геллдік аристократиясының арасында болды, бірақ олар бұрыннан билігін жоғалтқан еді. Мелоу бүгінде Ирландияда жиі кездесетін есім, бірақ көбінесе Маклауглин деп аударылады.

Провинция және епархия

Мет сонымен қатар Ирландияның бес провинциясының бірі (cúige сөзі "бесік" дегенді білдіреді) саналған, қазіргі Коннахт, Ленстер, Мунстер және Ольстер провинцияларымен бірге. 1111 жылы Рат Бресайл синодында құрылған Мет діни округінің шекарасы осы патшалықтың шекарасына ұқсас болды.