Кіріспе

Эйн Митчеллдің романдар сериясы кітаптар сериясы. "Күміс брамби" сериясы – австралиялық автор Эйн Митчеллдің балалар көркем әдебиеті кітаптарының жинағы. Олар Австралияның Көгілдір тауларында, Косцюшко тауының маңында өмір сүретін, әсем паломино түсті брамби (австралиялық жабайы жылқы) Тоураның және оның ұрпақтарының өмірі мен ерліктері туралы айтады.

Бел Бел

Ақылды, қаймақ түсті бие, Тоураның анасы және Штормның анасы Мирридің жақын досы. Бел Бел айғыр Яраманмен бірге шабады, кейде оған алдын барып жол көрсетуге сеніп тапсырады. Бел Бел, Тоура сияқты, адамдардан қорқады, бірақ оның жағдайында, өйткені ол әрқашан ерекше түсі үшін аңшылардың көзіне түскен. Ол ұлы Тоураға аңшылықпен өмір сүрудің жолын көрсетіп, барлық білімін оған үйретті, ал Тоура осы білімін өзінің егізі Бун Бунға, қызы Кунамаға және немересі Барингаға жеткізді. Ол оны ұлы Шаңқай мен сүйікті биесі Алтынға да үйретуге тырысты. Бел Белді көбінесе "жеке қасқыр" деп сипаттайды және ол Ramshead Range-те соңғы бір қуғыннан кейін жалғыз өліп қалды. Бел Бел – Яраман үйірінің басты биесі.

Тоура

Тоура – айқышқыл түсті ақ жала, ол – қышқыл түсті Яраман және айқышқыл Бел Белдің баласы. Дауыл кезінде туғандықтан, анасы оны аборигендердің «жел» деген сөзімен атады, себебі ол тек туған кездегі боран үшін ғана емес, сонымен қатар, адамның зорлығынан құтылу үшін желдей жылдам болуы керек деп уайымдады. Австралияның оңтүстік аймақтарындағы брамбилердің көпшілігі қара, құлын, қоңыр және сұр болғандықтан, айқышқыл түсті жаланың пайда болуы жабайы жылқылар мен адамдардың арасында қызығушылық тудырады. Тоура басқа жылқылардан, әсіресе айғырлардан ашық қарсылық көреді, ал таулы аймақтағы адамдар оның сирек кездесуіне байланысты оны ұстауға тырысады. Өмір сүру үшін Тоура жылқыдан да, адамнан да айлалы болуға мәжбүр болады. Ол «Күміс брамби» кітаптарының барлығында еске алынса да, Тоура тек «Күміс брамби» (және «Күміс брамби бұрқасыны») кітаптарында басты кейіпкер болып табылады, онда ол өзінің серігі үшін алтын жүлде жеңіп алады, күшті айғыр Бролганы жеңіп, Бун Бунды серігі ретінде иеленеді және Каскад брамбилерінің патшасы болады. Дегенмен, адамның қауіп-қатері әрқашан бар, ал бірінші романның соңында Тоура бостандық сақтау үшін өзін-өзі құрбан етуге баратын тәуекелді қадамға баруға мәжбүр болады. Оның ақ қаршыға мен құйынға айнала алатыны туралы да белгілі бір мәліметтер бар. Серияның қалған бөлігінде ол көптеген басты кейіпкерлердің арғы тегі болып табылады және оларға (және басқаларға) олардың саяхаттарында көмектеседі.

Қонама

Тоура мен Голденнің қызы Кунама – еркін мінезді және әдемі жас бие, Тоураның алғашқы кремовый түсті туған балаларының бірі. Оның есімі қарды білдіреді. Екі жасында ол әкесі Тоурамен бөліспейтін терең сезімталдыққа ие екені байқалады. Бұл, әлдебір жағынан, биелердің, айғырдың зор күші болмағандықтан және төлдерінің қауіпсіздігіне жауапкершілік артып, еркін және жабайы болулары үшін өз тобындағы айғырлардан да артық даналыққа ие болулары керек болса керек. Кунама, Тоура мен Бун Буннан дала шеберлігін үйренгендіктен, адамдарға сақ және күдікпен қараса да, осы сақтығы оны Тоураның жасырын жайлауында ұстап тұруға жеткіліксіз, себебі оның назарын ерекше ақ дақты жас, қайратты қара айғыр Тамбо баурап алады. Тамбо – қоңыр түсті жарыс жылқысы мен тағы бір жарыс биесі ‘Хайленд Ласс’тың ұлы. Басқа жас жылқымен шауып, қызығуға берілгенде Кунама ақылды дала жануарларының ескертулерін есітпейді және тауларда қажетінен әлдеқайда ұзақ жүгіреді, тіпті жаз бойы Тамбомен бірге Каскадқа қайта оралады, "күміс биенің жасырын болуы керек немесе тұтқындалудан қорқу керек" деген ескертуге қарамастан. Соңында, бір ұл мен оның әкесі күміс биені ұстап алады, оны малға айналдыру ниетімен, бірақ Кунаманың бостандыққа деген құштарлығы оны малшылардың ‘жаман жылқы’ деп атауына себеп болады. Ұл аянып, Кунамаға бостандық береді, ол жасырын жайлауға қайта оралып, Тамбомен бірге қалады. Кунама – Лайтингтің толыққанды, ал Жиллатонг пен Ванганың жартылай қарындасы. Ол Баринга мен аты аталмаған қоңыр биенің анасы.

Баринга

Баринга – Шаңқайнақтың туған інісі, Кунаманың ұлы. Ол күміс түсті ат, өте күшті, жылдам және епті. Шын мәнінде Тоураның немересі, бірақ Тоура оны оңтүстік жерлерге алып кеткенде ол бір жасар болады. Өзінің үйірлігіне әдемі Таңды қосып алғанда, өмір одан да қауіпті бола түседі. Дегенмен, Баринга көп ұзамай үйірін сақтай алатын құпия шатқалды табады және атасы сияқты жақсы соғысуды үйренеді. Соңында ол Кванбат Флэттің күміс айғырына айналады. Баринга деген есім абориген тілінде "таң" немесе "жарық" деген мағынаны білдіреді. Баринганың оқиғасы "Оңтүстік күміс брамбилері" және "Күміс брамбилер патшалығы" кітаптарында баяндалған. Баринганың оңтүстікте ең әдемі үйірі бар екені мәлім.

Баринганың үйірі

Таң: "Ақ және күміс" бие. Ай: "Ақ және күміс" бие немесе "Жасырын бие". Яролала: зығырлы қаштан бие. Ол Яраман әулетінен шыққан және "Тұман ұлының" қызы. Калина: "Кремді және күміс" тай. Баринганың алғашқы туған ұлы, Таңның алғашқы төлі. Ол үлкен су тасқыны кезінде дүниеге келді. Айдан туған, аты жоқ қар ақ тайынша. Ақ Жүздің қызы, көк түстес бие, оны да Тоура Барингаға әкелді. Бұрын қара биеге тиесілі болған, жалқау, сергекті, дөңгелек ақ бие, ол әр нәрсені әзіл деп қабылдайды (сондай-ақ, Тоура оның үшін күрессе екен деп ойлаған, өзін жоғары бағалаған), Тоура Барингаға әкелді.

Таң

Баринганың үйіріне қосылған алғашқы бие, Жарық және Баринга оны алғаш рет Кванбат жазығында күміс тұман спиралімен билеп жүргенін көрді. Жарық Даунды көп рет (сәтті болмаған) ұнатуға тырысты, бірақ ол мейірімді Барингамен бірге жүруді шешті. "Күміс Брамби Корольдігі" оқиғаларында Даун қорқынышты су тасқынынан үйірден бөлініп қалады, ал Баринга оны іздеуге шығады және ақырында өзеннің ортасындағы шағын аралда табады. Осы кезде ол Баринганың биесін туды, оны Калина деп атады. Қызықтысы, Барингада үйір болғанымен, "Күміс Брамби Корольдігінде" Баринганың Даунды ең көп жақсы көретіні, тіпті оны іздеу үшін үйірін тастауы мүмкін екені айқын көрінеді. Даун – Мунның қарындасы, және олар екеуі жақын дос сияқты.

Ай

Баринганың табынына қосылған екінші бие, оны "жасырын" деп атаған. Сырт келбеті мен қадамы жарты әпкесі Доунға ұқсайды. Ай бастапқыда "Ұсқынсыз" биенің соңынан ерген. Оның алғашқы құлыны қардай ақ боз атты болды.

Ақ жабайы

Тоураның Барингаға әкелген биесінің бірі. Бұл бие бастапқыда қара айғырға тиесілі болған, бірақ Тоура оны қашқа құмарлықпен алғысы келгенде, ол ерікті түрде, алайда баяу келісім берді. Оны "жалтақ" және "дөңгелек" деп сипаттайды. Көбінесе "Перт" деп атайды. Тоура оның жайбарақаттығына ұялады, бірақ оның қырсықтығын жақсы көреді және ол көбінесе "қызықты" болады.

Аты жоқ көк марал

Тоура Барингаға әкелген биелердің бірі. Тоура Баринганы іздеп жүрген кезде, оның тобынан оған ештеңе айтқан жалғыз осы бие болды.

Қалина

Калина Даун мен Баринганың баласы, Даунды өзен бір шағын аралға сүйреп кетіп, Баринга оны табуға бірнеше күн жұмсады. Баринга бастапқыда су тасқынының құрметіне Калина деп атағысы келсе де, Даун олардың биесін осылайша қорқынышты есіммен атау дұрыс емес деп ойлады, сондықтан олар оны "қардағы мұздың тамаша сұлулығы үшін" Калина деп атады. Ол сондай-ақ, Тоураны іздеп жүргенде Юрийдің биесін де тудырды.

Құра

Тоура Барингамен бірге шабысуға қалдырған биесі болды. Оның ақ дақты құлақтары бар күміс тұяқ Дилькара еді.

Жарық

Тоура мен Алтынның ұлы, Кунаманың толыққанды бауыры, Жарық – Тоура туған үш күміс тайдың бірі. Екі жыл бойы Құпия аңғарда жасырынғаннан кейін, Тоура оны Барингамен бірге оңтүстікке алып кетеді. Жарық әдемі, бірақ мақтаншыл, және Тоура айтуынша, оны бұтаның жолымен тәрбиелеу Алтынды тәрбиелеудей қиын болған. Ол Даунның сұлулығына ғашық болып, оны өзінің үйірі үшін үнемі қуалайды, бірақ Гунда – оның ең жақсы көретін биесі. Қара айғыр ұрланған биелерін іздеп келіп, Гундаға қызығушылық танытқанда, Жарық бір нәрсені түсінеді: Гундаға деген сезімімен салыстырғанда, тіпті Даунның есте қалған сұлулығы да маңызсыз. Ақырында Жарық Баринганың биелерін қуаламау керектігін мойындайды, өйткені Баринга өзі жеңе алмаған қара айғырды жеңіп алады.

Гунда

Гунда – әдемі қызыл (каштановый/сорельді) ала тұяқ, екеуі де екі жаста болған кезде Шаңқайдың үйірлігіне қосылған алғашқы бие. Ол – Ақ Жүздің қызы. Шаңқай оны басқа сұр таймен болған алғашқы күресінен кейін жеңіп алды. Оның аты отты білдіреді. Ол керемет биеге айналады, Тоура оның қаншалықты әдемі болғанына таңғалады, ал қара айғыр оны көргенде тоқтап қалады. Ол Шаңқайды жақсы көреді, және ол үшін күрескенде, Тоураның рухымен иеленгендей сезінеді, сонда ғана ол Шаңқайға мәңгілік тиесілі екенін түсінеді.

Жаролала

Қаштана түсті, зығыр реңді бие, түсі Яраман әулетіне тән. Ол – Дауыл Ұлының қызы. Яролала Барингені табу ниетімен Шаңқайдың шақыруын тыңдайды, бірақ оның бұталардың арасына сіңіп кеткенін байқамай, Барингі жоғалып кеткенін сезеді. Ол Шаңқайдың үйірімен бірге қалады, бірақ көбінесе уақытын "таудың ең сұлу аты" деп есептейтін Барингені іздеумен өткізеді.

Қалпақтың түсі

Көптеген брамбилер кітаптарда "кремді" немесе "күміс" сияқты әдеби тілдегі сөздермен сипатталады, не күнмен, не аймен салыстырылады. Бұл кітапта сипатталған жылқылардың генетикасы туралы пікірталас тудырады. Элин Митчелл сериядағы кейіпкерлерді суреттегенде поэзиялық лицензияны кеңінен қолданған болуы мүмкін.

Кремдер

Тоура және оның ұрпақтары (Бел-Бел, Алтын, Кунама, Найзағай, Баринга және т.б.) кітаптарда "кремді" деп аталады, олардың ерекшелігі – жабайы табиғатта сирек кездесетін түс. Тоураның каштановый әкесі және Алтынның аты ескерілгенде, "кремді" түсіне ең жақын нақты аналог – Паломино. Кейбір "кремді" аттар қыс айларында олардың түсінің ағаруына байланысты "күміс" деп сипатталса да, олар Cloud (Сұр) немесе Dawn (Ақ) сияқты сұр немесе ақ аттардан өзгеше екені айтылады. 1990 жылдардың ортасында шыққан мультсериал мен фильмде "кремді" аттар паломино түсінде бейнеленген, бірақ бұрынғы суреттерде күміс аттар сұр (ақ) түспен көрсетілген.

Ақ (Таң және Ай)

Dawn және Moon қаймақ түсті жылқылардан өзгеше сипатталады, және олардың сұр ата-аналары болғандықтан, немесе сұр түсте туып, кейін өмірінде ақ түске айналған болуы мүмкін.

Илинга, Вюринг және Юрий

Юрийдің түсі қою кәстеңді, сонымен қатар оның жүні ай сәулесінен жарқырайтын сияқты дескрипцияланады. Бұл сипаттама жабайы брамбилерге әсер еткен Ахалтеке аттарының металл түсімен ұқсас. Элин Митчелл "ай аттарының" тек түсінен бөлек, өте талғамды және әдемі ерекше тұқым екенін қатты ұсынады. Ол сирек кездесетін Ахалтекеден шабыттанды ма, жоқ па - белгісіз. Вурринг те осы жарқыраған металл сәулеге ие болуы мүмкін, себебі ол күндей жарқырайды деп сипатталған. Илинганың түсі көбінесе қара қоңыр, бірақ ол өскен сайын "арқасынан ай сәулесі ағып өтетін" және шашында күміс талшықтар бар деп сипатталады. Ол күміс дақыл қара болуы мүмкін, бірақ күміс дақыл түстер кейбір романдарда сипатталғандықтан, автордың оларды осылай атамағаны қызық.

Дау

Брамбилер Австралияда жабайы түрлерге зиян келтіретін, инвазивті жануарлар саналады және «Күміс брамби» сериясының оқиғалары өрбитін қарлы таулардың табиғи ортасына зор зиян келтіргендігі айтылады. Үкіметтік бағдарламалар олардың санын бақылау үшін қырқып тастауға тырысады, бірақ кейбір австралиялықтар брамбилерді қорғап, оларды қырқып тастауға қарсы шығады. Элин Митчеллдің «Күміс брамби» және басқа да брамбиге арналған кітаптары брамбилерге деген сыпайылықты және жақсы көруді қалыптастырды, сондай-ақ брамбилер Австралия даласының дәстүрлі бір бөлігі деген пікірді күшейтті.

Бейімделулер

1993 жылы алғашқы кітап, "Күміс Брамби", сол атпен фильмге бейімделді. Фильмде Рассел Кроу, Кэролайн Гудолл және Амиэль Деймион түсті. Кейбір елдерде фильм "Күміс айғыр: Жабайының патшасы" деген атпен шықты. 1996 жылы осы серияның балаларға арналған, сол аттас мультсериалы да жарық көрді. Сериал 3 маусым бойы, барлығы 39 бөлімнен тұрады. Сериал кейбір кейіпкерлердің есімдерін пайдаланады, бірақ кітаптардың еркін бейімделуі болып табылады.