Түркия Біріккен Коммунистік Партиясы (TBKP) – 1980 жылғы төңкерістен кейін құрылған, тыйым салынған TKP мен TİP партияларының бірігуі. Тарихы, құрылуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Түркияның Біріккен коммунистік партиясы (Түрікше: Türkiye Birleşik Komünist Partisi) – Түркиядағы саяси партия болған.
United Communist Party of Turkey (Turkish: Türkiye Birleşik Komünist Partisi) was a political party in Turkey.
Тарих
Түркияның 1980 жылғы төңкерісінен кейін елден кетіп қалған екі тыйым салынған партияның – Түркия Коммунистік партиясының (ТКП) және Түркия Жұмысшылар партиясының (ТІП) басшылығы 1987 жылғы 8 қазанда Брюссельде TBKP құруға бірігуге шешім қабылдағанын жариялады. ТІП-тің бас хатшысы Нихат Сарғын және ТКП-нің бас хатшысы Яшар Наби Яғжи (Хайдар Кутлу) Еуропадағы жер аударылудан Түркияға TBKP-ны заңды түрде құру мақсатымен оралды. Бірақ олар дереу тұтқындалып, түрмеге қамалды. 1988 жылы бірігудің жүзеге асырылғаны және TBKP-ның құпия конгресс арқылы құрылғаны туралы хабарланды. 1989 жылы (жасырын) TBKP-ның бірнеше жетекші мүшелері TBKP басшылары және мүшелері ретінде өздерін ашық таныстырып, партияның заңды түрде жұмыс істеу ниетін мәлімдеді. 1990 жылы Сарғын мен Яғжи 19 күндік аштық ұрысынан кейін бостандық пен заңды түрде жұмыс істеу құқығын талап етіп түрмеден босатылды. Сарғын, Яғжи және олардың ізбасарлары сол жылы TBKP-ны ресми саяси партия ретінде іске қосты. TBKP төрағасы – Нихат Сарғын, бас хатшысы – Наби Яғжи болды. Алайда 1991 жылы Конституциялық сот партияға тыйым салды және Сарғын мен Яғжиге басқа партияларда лауазым атқаруға тыйым салынды. Бұл мәселені Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот қарады, ол тыйым салудың Адам және негізгі бостандықтарды қорғау туралы конвенцияны бұзғанын анықтады. Сот партияны ресми түрде тыйым салғанға дейін TBKP заңды конгресс өткізді (Түркияда коммунистердің алғашқы заңды конгресі). Бұл конгресте барлық мүшелерін басқа социалистік топтар мен жеке тұлғалармен бірге кеңейтілген социалистік партия – Социалистік бірлік партиясын (СБП) құру жобасына қосылуға шақыратын резолюция бірауыздан қабылданды. Келесі жылдары Социалистік бірлік партиясы тағы да солшыл топтардың қатысуымен Біріккен социалистік партияға айналды. Соңында партия бұрынғы «Революциялық жол» (Devrimci Yol) кадрларымен бірігіп, «Азаттық және ынтымақтастық партиясын» (ÖDP) құрды.
The leadership of two banned parties Communist Party of Turkey (TKP) and Workers Party of Turkey (TİP) who went to exile after the 1980 Turkish coup d'état announced on 8 October 1987 in Brussels that they had decided to merge and form TBKP. Nihat Sargın (general secretary of TİP) and Yaşar Nabi Yağcı (Haydar Kutlu) (general secretary of TKP) returned to Turkey from exile in Europe with the stated aim to set up TBKP legally. However, they were promptly arrested and imprisoned. In 1988, it was announced that the merger was carried out and TBKP formed in a clandestine congress. In 1989, several leading members of (clandestine) TBKP publicly disclosed their identity as TBKP leaders and members and stated the party's intention to operate legally. In 1990, Sargın and Yağcı were released from prison after a 19 days hunger strike to demand freedom and right to operate legally. Sargın, Yağcı and their followers finally launched TBKP as a formal political party the same year. Chairman of TBKP was Nihat Sargın and Nabi Yağcı was the general secretary. However, the Constitutional Court banned the party in 1991, and Sargın and Yağcı were banned from holding office in any other party. The case was taken up by the European Court of Human Rights, which found that the ban violated the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms. Before the Court officially banned the party, TBKP had held a legal congress (the first time ever legal congress of communists in Turkey). In this congress, a resolution was adopted overwhelmingly calling on all its members to join a project to form a broader based socialist party, the Socialist Unity Party (SBP), with other socialist groupings and individuals. In the following years, Socialist Unity Party itself turned into United Socialist Party with the participation of yet other leftist groups. Finally, the party merged with the former Revolutionary Path (Devrimci Yol) cadres to form the Freedom and Solidarity Party (ÖDP).