Бильбаоның "Сан Мамес" стадионы: Тарихы мен мәртебесі

Кіріспе

Баск еліндегі Бильбаодағы стадион, алғашқы стадион 1913 жылы ашылды.

Сан-Мамес стадионы (исп. esˈtaðjo sam maˈmes; сондай-ақ "Катедрал" (la kateˈðɾal) деп те аталады) – Испанияның Бискай провинциясындағы Бильбаодағы футбол стадионы. Бұл стадион "Атлетик Бильбао" клубының үйі болды, олар "Сан-Маместің арыстандары" (Los Leones de San Mamés) деп белгілі. Олар "арыстандар" деп аталады, себебі олардың стадионы Сан-Мамес (Сан-Мамес) атты шіркеудің жанында салынған. Сан-Мамес – 259 жылы туған ерте христиан, римдіктер оны арыстандарға тастап жіберген. Клубтың сол аттас жаңа стадионы 2013 жылдың 16 қыркүйегінде салтанатты түрде ашылды.

Тарих

1913 жылы ашылған, бұзылғанға дейін Испанияның ең көне стадионы болды (ең көне ойын алаңы – Эль Молинон). Бұл ерекшелікке байланысты стадион «Ла Катедраль» (Шіркеу) деген лақап атын алды, сонымен қатар ұлттың ең маңызды ареналарының бірі ретіндегі құрметті статусы, команда жанкүйерлерінің матчтарға көрсеткен адалдығы, алаңның діни мұрасы және кейінірек қаланың өзінде сондай шіркеу болмауы (Сантьяго шіркеуі 1949 жылға дейін осындай мәртебе алған жоқ) осыған себеп болды. Стадионның лақап аты клуб елтаңбасында бейнеленген Сан-Антон шіркеуі мен оның көпіріне қатысы жоқ, бұл сурет Бильбао қаласының елтаңбасында да бар. 1913 жылдың тамызында стадионда өткен алғашқы матч – «Атлетик» пен «Racing Club de Irún» командалары арасындағы 1913 жылғы FEF Кубогы финалының қайталануы болды, бұл үш команда қатысқан турнирдің ашылу ойыны еді, сонымен қатар «Shepherd's Bush F. C.» командасы да қатысты. Осыған ұқсас 50 жылдық мерейтойлық турнир 1963 жылы өтті, онда «Атлетик» «Фулхэм» және «Спортинг» командаларын жоғары есеппен жеңді. «Сан-Мамес» стадионына шамамен 40 мың адам сыйып, матч күндері адал жанкүйерлердің ерекше және қызықты атмосферасымен танымал болды. Стадион 1982 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында матчтар өткізу үшін толығымен қайта салынды. Сол жылы достық матчтарда «Атлетик» қарсыластары ретінде Англия және Польша құрамаларын қабылдады, ал 1998 жылы «Сан-Мамес» стадионына Әлем чемпионы Бразилия келді, бұл «Атлетик» клубының 100 жылдығымен сәйкес келді. 1921 және 1967 жылдар аралығында стадионда Испания құрамасының алты матчы өтті. Ал, ресми емес Баск құрамасы 1915 және 2011 жылдар аралығында «Сан-Мамес» стадионында әртүрлі форматтағы 26 матч өткізді, ал Бискай құрамасы үш рет ойнады. 2006 жылдың наурыз айында стадионды жаңа және үлкенірек стадионмен ауыстыру жобасы мақұлданды, осылайша стадионның сыйымдылығы 53 000 адамға дейін артты. Жаңа «Сан-Мамес» стадионы қазіргі стадионға жақын орналасқан, бұрынғы Бильбао халықаралық сауда жәрмеңкесі орнында салынды. Құрылыс 2010 жылдың сәуір айында басталды, ал үштен екі бөлігі аяқталғаннан кейін «Атлетик» клубы жаңа стадионына көшіп, ескі «Сан-Мамес» бұзылды. Сондықтан «Атлетик» сапынан соңғы голды соққан ойыншы Фернандо Ллоренте болды. Алайда, соңғы ресми матч 2013 жылдың 2 маусымында өтті, онда «Бильбао Атлетик» резервтік командасы (кейде клубтың жаттығу алаңындағы кішкентай стадионынан тыс жерде маңызды матчтар ойнайды) «Леванте» резервтік командасымен плей-оффта 2:2 есебімен тең түсті. 2013 жылдың 5 маусымында «Атлетик» стадионды жабуға орай қоштасу достық матчын өткізді, қарсылас – Бискай құрамасы (басқа клубтарда ойнайтын, Біскай провинциясында туған ойыншылардан құралған команда). «Атлетик» соңғы минуттарда Орбайс, Герреро, Андринуа, Дани және Ирибар сияқты бірнеше ескі ойыншыларды алаңға шығарды, ал 94 жастағы Рафаэль Ириондо да қатысты. Бискай құрамасының бірнеше ойыншылары, мысалы, Экспозито, Ариага, Азкорра, Тарантино және Унай Медина, сондай-ақ Бенаят пен Этхеита «Атлетик» клубына қайта оралуға келіскен. Бискай 1:0 есебімен жеңіске жетті, соңғы голды Ален Арройо соқты. Матчтан кейінгі күндері трибуналарды бұзу жұмыстары басталды. 2013 жылдың тамызында стадионның 100 жылдығына дейін ескі стадионнан көбісі қиратылды, алаңды тазалау және жаңа стадионды аяқтау жұмыстары қарқынды жүргізілді.

Opened in 1913, until its demolition it was Spain's oldest stadium (the oldest playing field being El Molinón) a characteristic that gave rise to the nickname La Catedral (The Cathedral), together with its revered status as one of the nation's most important venues, the devotion shown by the team's followers who attended the matches, the site's religious heritage and the fact that the city itself did not have a cathedral for some years afterwards (Santiago Cathedral did not receive the distinction until 1949). The nickname of the stadium is unconnected to the building that appears on the club crest, which is the Church of San Antón and its bridge, also featured on the Bilbao city coat of arms. The first match at the stadium in August 1913 was a friendly between Athletic and Racing Club de Irún in a replay of the 1913 FEF Copa del Rey Final, which was the opening game of a triangular tournament also involving Shepherd's Bush F. C. The first goal was scored by the famous striker Pichichi. A 50th anniversary tournament of the same nature was heid in 1963, with Athletic defeating Fulham and Sporting CP in high scoring matches. San Mamés could seat almost forty thousand people and was renowned for the unique and boisterous atmosphere its crowds of devoted and loyal fans would create on match days. The stadium was almost entirely rebuilt to host matches in the 1982 FIFA World Cup. Athletic's opponents in friendly matches that year included the national teams of England and Poland, while in 1998 the visitors to San Mamés were World Cup holders Brazil marking Athletic's centenary. Six Spain matches were played at the stadium between 1921 and 1967. In contrast, the unofficial Basque Country team played 26 fixtures of various types at San Mamés between 1915 and 2011, and the Biscay team played there three times. In March 2006, a project was approved to replace the stadium with a new and larger version, thereby increasing the stadium capacity to 53,000. The New San Mamés Stadium is built on the former site of the Bilbao International Trade Fair, adjacent to the current stadium. Construction began in April 2010, and after it was three quarters completed, Athletic Club moved into their new home and the original San Mamés was demolished. Therefore, the final Athletic scorer was Fernando Llorente in the previous home fixture against Mallorca. However, the last competitive game took place on 2 June 2013 when the reserve team Bilbao Athletic (who occasionally play important matches away from their small stadium at the club training ground) drew 2–2 with Levante's reserves in their promotion play offs. On 5 June 2013, Athletic played a farewell friendly match at the stadium to mark its closure, against a Biscay XI (a team comprising players born in the province based with other clubs). Athletic introduced several old heroes back onto the field as substitutes in the later stages: Orbaiz, Guerrero, Andrinua, Dani and Iribar, while others were also in attendance including 94 year old Rafael Iriondo. Several of the Biscay players had begun their careers at Athletic, such as Expósito, Arriaga, Azkorra, Tarantino and Unai Medina, plus Beñat and Etxeita who had both already agreed to rejoin the club. Bizkaia won 1–0, with the last goal being scored by Alain Arroyo. In the days following the match, demolition of the stands began. By the time of its official centenary date in August 2013, little remained of the old stadium as work intensified to clear the site and complete its replacement.