Кіріспе

Барселонадағы стадион 1989 және 1999 жылдары екі Еуропа кубогы / Чемпиондар лигасының финалын, екі Еуропа кубогы жеңімпаздарының кубогының финалын, төрт «Inter Cities Fairs Cup» финалын, бес УЕФА Суперкубогының финалын, төрт Король кубогының финалын, екі «Copa de la Liga» финалын және жиырма бір «Supercopa de España» финалын қабылдады. Сондай-ақ, 1982 жылғы ФИФА әлем чемпионатында бес матч (ашылу ойынын қоса алғанда), 1964 жылғы Еуропа ұлттары кубогындағы төрт матчтың жартысы және 1992 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында футбол турнирінің финалы өтті. Стадионды жаңарту 2022-2023 жылғы маусым аяқталғаннан кейін басталды. Барлық жөндеу жұмыстары 2026 жылдың маусым айына жоспарланған, бірақ клуб осы күнге дейін қайта оралуы мүмкін. 1950 жылдың маусымында «Барселонаның» ең үздік ойыншыларының бірі саналатын Ласло Кубаланың келісімшартқа қол қоюы үлкен стадион салуға қосымша түрткі болды. 1950 жылдың 14 қарашасында президент Агусти Монтал и Галобарт мүшелер жиналысының оң келісімін алды, ол жаңа стадион салу үшін жер сатып алуға қатысты, ол Hospitalet de Llobregat-та орналасқан, кейіннен Барселона қалалық кеңесімен Лес Кортс ауданындағы басқа жерлерге айырбасталды. Стадион Травессера де ле Кортс көшесінің соңында, «Cementiri» мен «Maternitat» қасында орналасқан. Жобаға арналған комиссия 1951 жылдың ақпан айында басқа жерді ұсынды. Екі жылдан кейін ресми сатып алу жүзеге асты. Бірнеше мың адамнан тұратын шеру Camp de Les Corts-тен La Masia de Can Planes-ке дейін жасалды, онда алғашқы тас қалау рәсімі өтті, бұл Барселонаның азаматтық үкімет басшысы Миро Санс пен Барселона архиепискобы Грегорио Модрегоның қатысуымен өткен салтанатты шара болды. «Камп Ноу» құрылысы барысында Ла-Масия модельдер жасау шеберханасы және сәулетшілер мен құрылысшылардың жұмыс орны ретінде пайдаланылды. Архитекторлары Франсеск Митжанс пен Жозеп Сотерас, Лоренцо Гарсия Барбонмен бірлесіп жұмыс істеді. Ақырында, 1957 жылдың 24 қыркүйегінде Ла Мерсе мерекесінде «Камп Ноу» ашылды. Стадионның аяқталғанын қарсы алған архиепископтың басшылығымен өткен салтанатты діни рәсімнен кейін Генделдің «Мессиясынан» алынған «Аллилуйя» орындалды. Франко режимінің және қаланың беделді тұлғалары президент трибунасында жиналды, ал үлкен стадионның трибуналарында өткен ашылу рәсіміне 90 000-ға жуық адам қатысты. Іс-шара барысында бүкіл Каталониядан футбол клубтары, сондай-ақ Барсаның әртүрлі бөлімдерінің, «penyes» пен Барселонаның әртүрлі командаларының мүшелері алаңға шықты. Реал Мадридтің «Сантьяго Бернабеу» стадионы сияқты, бұл стадион 1937 жылы салынған «Фейеноорд» Роттердамның үй стадионы «De Kuip» үлгісінде салынды, онда алаңның айналасында сопақша сақиналар орналасқан, нәтижесінде ашық бұрыштарсыз үздіксіз трибуналар пайда болды.

Тарих

Стадионның сыйымдылығы жылдар бойы үлкен өзгерістерге ұшырады, бастапқыда 106 146 адамға арналған болса, 1982 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында 121 401 адамға дейін артты. 1972 жылдың мамыр айында «Камп Ноу» стадионында «Рейнджерс» және «Динамо» (Мәскеу) командалары арасындағы Еуропа Кубок иелерінің кубогының алғашқы финалы өтті. «Рейнджерс» ойынды 3:2 есебімен жеңіп алды. 1975 жылы электронды есептегіш тақталар орнатылды. 1980 жылы стадион 1982 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының алдында кеңейтілді, нәтижесінде қораптар, VIP лаунждар, жаңа баспасөз орталығы, жаңа белгілер және бастапқы жобадан 6 метрге төмен (46,60 метрге қарсы 52,50 метр) үшінші қабат салынды. Стадионды кеңейту 22 150 жаңа орындық қосты, жалпы орындықтар саны 71 731-ге жетті, ал тұрған орындықтар саны 16 500-ге, яғни 49 670-ке дейін ұлғайтылды, бұл стадионның жалпы сыйымдылығын (отырған және тұрған) 121 401-ге жеткізді. «Барселона» клубының рекордтық көрермен саны 1986 жылдың 5 наурызында Еуропа кубогының ширек финалында «Ювентусқа» қарсы өткен ойында 120 000 көрерменді құрады, бұл стадионның сыйымдылығынан 1401 адам кем. «Камп Ноу» 1982 жылғы Әлем чемпионатында пайдаланылған бірнеше стадионның бірі болды, 13 маусымда салтанатты ашылу рәсімі өтті. Бұл стадион Испаниядағы 16 стадионның ішінде ең көп матч қабылдады, соның ішінде ашылу матчы және дәстүрлі ашылу салтанаты (көгершін ұрпатын босату сияқты) өтті. 95 мың көрерменнің алдында Бельгия чемпион атанған Аргентинаны 1:0 есебімен жеңді. Содан кейін стадионда Кеңес Одағы, Польша және Бельгия командалары арасындағы үш командадан тұратын турнир өтті, нәтижесінде Польша жеңіске жетіп, жартылай финалға өтті, онда «Камп Ноу» стадионында Италиямен ойнады және 2:0 есебімен жеңілді; Италия финалдық матчты жеңіп алды, ол Мадридтегі «Реал Мадридтің» «Сантьяго Бернабеу» стадионында өтті. «Камп Ноу» стадионы 1999 жылы «Манчестер Юнайтед» және «Бавария» командалары арасындағы УЕФА Чемпиондар лигасының финалын қабылдады, екі команда да лига титулын, ұлттық кубокты және Еуропа кубогын жеңуге үміттенеді. «Бавария» ойынның алтыншы минутында Марио Баслердің голымен алға шықты және 90 минутқа дейін көш бастады, бірақ «Юнайтед» Тедди Шерингхэм мен Оле Гуннар Солскьердің қосымша уақыттағы голдарымен жеңіске жетті. «Камп Ноу» – «Барселонадан» басқа, каталондық команданың үй стадионы. Стадион жиі басқа да футбол шараларын қабылдайды. Еуропа кубогының финалы 1989 жылдың 24 мамырында Милан мен «Стяуа Букурешти» командалары арасында өтті, нәтижесінде итальяндық клуб 4:0 есебімен жеңіске жетті. «Камп Ноу» 1992 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында футбол турнирінің бір бөлігін, соның ішінде финалды қабылдады. Бұл матчтарға дайындық ретінде бұрынғы шатыр сызығының үстіне екі қосымша қатар орындық орнатылды. «Камп Ноу» 1984 жылы «Барселона» клубының мұражайын ашты. Стадион 1993-1994 жылдары жаңартылды, нәтижесінде алаң 2,5 метрге (8 фут) төмендетілді, газонды трибуналардан бөлетін қауіпсіздік аймағы алынып тасталды және тұрған орындықтар жеке орындықтарға алмастырылды. Жаңа баспасөз орталығы, президенттік трибуна мен қораптарды жаңарту, негізгі трибунаның астындағы жаңа тұрақ және жаңа жарықтандыру және дыбыс жүйелері 1998-1999 маусымына дейін аяқталды. 1998-1999 жылдары УЕФА «Камп Ноу» стадионын қызметтері мен функционалдығы үшін бес жұлдызды стадион деп бағалады. Көптеген адамдар «Камп Ноу» деп атаса да, стадионның ресми атауы ашылғаннан бері «Estadi del FC Barcelona» болды және 2000-2001 маусымына дейін клуб мүшелері стадионды танымал лақап атымен ресми түрде қайта атауға дауыс берген жоқ. Қазіргі уақытта стадионда сувенирлік дүкен, жаттығу алаңдары және ойыншылар үшін шіркеу бар. Стадионда сондай-ақ Каталониядағы ең көп келініші бар екінші мұражай – Барселона мұражайы орналасқан, оны жыл сайын 1,2 миллионнан астам адам бақылайды. 2017 жылдың 1 қазанында «Барселона» клубының «Лас-Пальмасқа» қарсы лигалық матчы аймақтағы саяси жағдайдың нашарлауына байланысты бос «Камп Ноу» стадионында өтті. 2022 жылы Spotify музыкалық ағымдық қызметі «Барселонамен» төрт жылға стадионның атау құқығын алу туралы 310 миллион долларлық келісімге келді. 2022 жылдың шілдесінде стадион Spotify Camp Nou деп қайта аталды.

Жаңарту және кеңейту

Клуб стадионның елу жылдығын тойлау мақсатында стадионды қайта жаңартуға халықаралық тендер жариялады. Мақсаты – нысанды біріктірілген және жақсы көрінетін қалалық ортаға айналдыру болатын. Клуб орындықтар санын 13 500-ге арттыруды көздеді, оның кемінде жартысы жабық болуы тиіс. Осы арқылы стадионды Үндістандағы Нарендра Моди стадионынан (132 000 орын) және Солтүстік Кореядағы Рунградо 1 мамыр стадионынан (114 000 орын) кейін әлемдегі үшінші ірі стадионға айналдыру жоспарланды. 2007 жылдың 18 қыркүйегінде британдық сәулетші Норман Фостер және оның компаниясы «Камп Ноу» стадионын «қайта құрылымдауға» таңдалды. Жоспарға шамамен 6 000 орындық қосу көзделген, нәтижесінде стадионның сыйымдылығы 105 000 орынға дейін жетеді деп есептелді, бұл жобаның құны 250 миллион еуроны құрады. «Барселона» басқармасы қаржыландыру үшін бұрынғы жаттығу алаңын (Mini Estadi) сатуға келісім берді, бұл шешімге қарсылықтар болғанына қарамастан. Жобаны 2009 жылы бастап, 2011–2012 маусымында аяқтау жоспарланған. Алайда, 2008 жылғы қаржылық дағдарысқа байланысты жаттығу алаңын сату мерзімі кейінге жылдырылды, сондай-ақ стадионды қайта жаңарту жобасы да тоқтап қалды. 2010 жылдың мамырында «Барселона» президенттігіне үміткер Сандро Розель Mini Estadi-ді сату мүмкіндігін жоққа шығарды, «қазынаны сатудың қорғаныссыз екенін» айтты. Оның 2010 жылдың 30 маусымында сайлануы «Камп Ноу» стадионын қайта жаңарту жоспарын тоқтатты. 2014 жылдың қаңтарында «Барселона» директорлар кеңесі қаржылық шектеулерге байланысты жаңа стадион салу мүмкіндігін қарастырмады, орнына «Камп Ноу» стадионын қайта жаңартуға және сыйымдылығын 105 000 орынға жеткізуге бейімділік танытты. Жобаның 2017 жылдан 2021 жылдың басына дейін жүзеге асуы күтілді, оның құны шамамен 495 миллион фунт стерлинг (600 миллион еуро) болып бағаланды, бұл орындықтар санына шаққандағы ең қымбат кеңейтулердің біріне айналар еді. 2015 жылдың мамырында стадионның үстіне шатыр салу және орындықтарды кеңейту жоспарлары туралы толыққанды жоспар жарияланды. Құрылысты 2019 жылы бастап, 2020 жылдың жазында басталып, 2024 жылы аяқтау жоспарланған. 2022 жылдың 28 сәуірінде клуб 2022–23 маусымынан кейін жаңарту жұмыстары басталатынын растады. Стадионды жөндеу жұмыстары 2023 жылдың 1 маусымында басталды. Осы кезде «Барселона» президенті Жоан Лапорта клубтың 2024 жылдың желтоқсанына дейін стадионға оралуын күтіп отырғанын, осы уақытқа қарай көп бөлігі аяқталады деп мәлімдеді. Барлық жөндеу жұмыстары 2026 жылдың маусым айына дейін аяқталуы жоспарланған. Жаңарту жұмыстары жүргізіліп жатқан кезде «Барселона» өз алаңындағы ойындарын Монжуиктегі Estadi Olímpic Lluís Companys стадионында өткізеді.

Басқа қолданыстар

"Камп Ноу" футболдан басқа да түрлі мақсаттарда қолданылған, көбінесе ірі концерттер өткізілген. Ең атақты шаралардың кейбіреулері: 1982 жылғы 17 қарашада Папа Иоанн Павел II "Камп Ноу" стадионында 121 500-ден астам адамға арналған мисса өткізді, сондай-ақ ол Барселонаның құрметті азаматы атанды. Хулио Иглесиас 1983 жылғы 5 қыркүйекте және 1988 жылғы 8 қыркүйекте концерт берді. Брюс Спрингстин 1988 жылғы 3 тамызда "Tunnel of Love Express" турнесі аясында 90 000 жанкүйердің алдында өнер көрсетті. Ол 2008 жылғы 19-20 шілдеде "Magic Tour" кезінде қайта оралды. 2016 жылғы 16 мамырда "The River Tour" аясында стадионға оралды. 1988 жылғы 9 тамызда Майкл Джексон "Bad World Tour" турнесінде 95 000 жанкүйердің алдында өнер көрсетті. 1988 жылғы 10 қыркүйекте Amnesty International ұйымдастырған "Адам құқықтары – қазір!" қайырымдылық концертінде Брюс Спрингстин, Стинг, Питер Габриэль, Юссу Н'Дур, Трейси Чепмен және El Último de la Fila сынды әртістер өнер көрсетті. 1997 жылғы 13 шілдеде Жозеп Каррерас, Пласидо Доминго және Лучано Павароттидің концерті өтті. U2 стадионда үш рет өнер көрсетті: алғашқысы 2005 жылғы 7 тамызда "Vertigo Tour" кезінде 81 269 көрерменнің алдында өтті. Екіншісі мен үшіншісі 2009 жылғы 30 маусымда және 2 шілдеде "U2 360° Tour" кезінде 182 055 көрерменді қамтыды. 2009 жылғы екінші концертінен "I'll Go Crazy If I Don't Go Crazy Tonight" әнінің қосымша орындалысы музыкалық бейне үшін түсірілді. 2014 жылғы 4 қарашада Францияның кәсіби регби лигаларын басқаратын Ligue Nationale de Rugby (LNR) 2015–16 Top 14 финалының 2016 жылғы 24 маусымда "Камп Ноу" стадионында өтетінін жариялады. Top 14 финалы дәстүрлі түрде Париждің Сен-Дени қалашығындағы Стад де Франс стадионында өткізіледі. Алайда, 2015 жылғы регби әлем чемпионатының кестесі 2015–16 жылғы француз маусымын бірнеше аптаға ықпалдастырды, нәтижесінде Стад де Франс қолжетімсіз болды, себебі ол УЕФА Еуро-2016 үшін маңызды арена болар еді. Матчқа 99 124 көрермен келді, бұл регби одағының отандық матчына қатысу рекордтарын жаңартты. 2019 жылғы 18 мамырда Испаниядағы алғашқы Суперлига матчы "Камп Ноу" стадионында өтті. "Каталондық Дракон" командасы "Виган Уорриорз" командасын 33:16 есебімен жеңді. Бұл матч Суперлигадағы рекордтық көрерменді (31 555 жанкүйер) тартты. 2022 жылы Барселонада 1971 жылғы Мексика-Дания әйелдер әлем чемпионатының финалынан бері әйелдер футболына ең көп көрермен жиналды (110 000). "Реал Мадрид" және "Вольфсбург" командалары әйелдер Чемпиондар лигасының "Камп Ноу" стадионында қонақ командалар болды (91 553 және 91 648 көрермен). Бұл көрсеткіштердің барлығы "Камп Ноу" стадионының қай қақпасы (кіреберісі) пайдаланылғанына байланысты. Әдетте, матчтар кезінде метро қызметтері күшейтіліп, жолаушылар тығырына себеп болады. Avinguda de Xile / Camp Nou деп аталатын жаңа станция салынуда, ол L9 және L10 желілерімен қамтылады. "Камп Ноу" стадионынан шамамен Trambaix Avinguda de Xile станциясы (T1, T2 және T3 желілері) өтеді. "Камп Ноу" сонымен қатар бірнеше TMB автобус маршруттарымен, AMB желісімен және төрт Nitbus қызметімен байланысты. Тұрақты маршруттардан басқа, матчтар күндері Моссен Жасин Вердагер алаңына және Каталония алаңына екі арнайы маршрут бар. Стадион Эль-Прат халықаралық әуежайынан алыс емес жерде орналасқан. L9 желісі арқылы әуежайдан тікелей Collblanc-ке жетуге болады, ол стадионнан қысқа қашықтықта орналасқан.