Клифф Морган: Регби жұлдызы және көрнекті комментатор

Кіріспе

Британдық Лайондар және Уэльс халықаралық регби одағының футболшысы, ағылшын футболшысы Клиффорд Исаак Морган (7 сәуір 1930 – 29 тамыз 2013) – Уэльстің регби одағының ойыншысы, Кардифф RFC клубы үшін ойнаған және 1951 мен 1958 жылдар аралығында Уэльс құрамасы сапында 29 матч өткізген. Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Морган телерадио хабар тарату саласында сәтті мансап жасады, комментатор және жүргізуші болып жұмыс істеді, сондай-ақ бағдарлама жасаушы және BBC басшысы қызметтерін атқарды.

Регби мансабы

Морган, Ронда аңғарындағы Требаног қаласында туған, кенші отбасынан шыққан және 1949 жылы Тонирефайл грамматикалық мектебінен тікелей Кардифф регби клубына қосылды, шабуылшының орнында ойнады. Табиғи тепе-теңдік пен күшке ие болған ол, сонымен қатар, дәл әрекет ету қабілетімен және мол жылдамдықпен көзге түсіп, тез әсер етті. 1955–56 маусымда Ирландиядағы «Бектив Рейнджерс» клубында клубтық регбиде де ойнады, нәтижесінде клуб «Морган Рейнджерс» деп аталды. 1951 жылы Уэльс құрамасы сапындағы алғашқы ойынын Ирландияға қарсы өткізді, өзінің кумирі Джек Кайлға қарсы ойнады. 1952 жылы «Үлкен дулыға» жеңіп алған Уэльс командасының құрамында болды. Келесі жылы Кардифф пен Уэльс командаларын тарихи жеңіске жетеледі, бұл жеңіс «Олл Блэкс» командасына қарсы өткен ойында тіркелді. 1956 жылы 1955 жылы Оңтүстік Африкаға жасаған Британдық Арыстандар турының сәтті аяқталуынан кейін Уэльс құрамасының капитаны болды. Аталған турда, тесттік серия 2:2 есебімен тең аяқталғанда, Морган талантты «Арыстандар» командасын басқару арқылы өзін көрсетті, құрамында Джефф Баттерфилд пен Артур Смит орталықта, Сесил Педлоу мен Тони О’Райли қанаттарда ойнады. Морганның Эллис Парктегі алғашқы тестте соққан әрекеті, 100 000 көрерменнің алдындағы әлемдік рекордтық көрсеткіш, кейбірлер әлі күнге дейін ең қызықты матч деп санайтын ойынның соңында 23:22 есебімен сенсациялық жеңіске жеткізді. «Спрингбокс» командасы екінші тестте есепті теңестірді. Содан кейін, «Арыстандар» командасының капитаны Робин Томпсон Преториядағы үшінші тестке дейін жарақат алғандықтан, Морган капитандыққа тағайындалды және командасын шабыттандырып, ойынды бақылап, 9:6 есебімен жеңіске жетіп, серияны жоғалту қаупін болдырмады. Оңтүстік Африка газеттері оны «Керемет Морган» деп атады, ал оның ықпалының маңыздылығы төртінші тест алдында оның жарақат алған тобығына арналған кең таралымды жаңалықтарда көрінді. Ол ойнағанымен, толықтай жайлы болмады және «Арыстандар» командасы «Спрингбокс» командасының есепті теңеуіне кедергі келтіре алмады. Бірақ оның беделі қалыптасқан еді және сол турдың естелігі – Оңтүстік Африкада әлі күнге дейін «Клифф Морган туры» деп аталады – ұзақ сақталды. Оның бірінші сыныптық регбидегі соңғы ойыны 1958 жылдың 28 мамырында Найробидегі RFUEA Ground-та Шығыс Африкаға қарсы «Барбарийлер» командасы үшін болды.

Morgan, born in Trebanog in the Rhondda valley, was from a mining family and joined Cardiff Rugby Club straight from Tonyrefail Grammar School in 1949, playing at fly half. Blessed with natural balance and strength, together with an astute line kicking ability and searing acceleration, he quickly made an impact. He also played club rugby in Ireland for Bective Rangers in the 1955–56 season, with the club being dubbed the "Morgan Rangers" as a result. He won his first cap for Wales against Ireland in 1951, playing opposite his own hero Jack Kyle. He was part of the Grand Slam winning Welsh side of 1952. The following year he inspired both Cardiff and Wales to historic victories over the touring All Blacks. In 1956, following his success on the 1955 British Lions tour to South Africa, he was made captain of Wales. During that tour, in which the Test series was drawn 2–2, Morgan distinguished himself for his marshalling of a talented Lions backline that included Jeff Butterfield and Arthur Smith in the centre, with Cecil Pedlow and Tony O'Reilly on the wings. Morgan's try in the first Test at Ellis Park, in front of a then world record crowd of 100,000, helped secure a sensational 23–22 victory at the end of a match that some still consider the most exciting ever played. The Springboks levelled the series in the second Test. Then, with Lions skipper Robin Thompson injured ahead of the third Test in Pretoria, Morgan was made captain and duly inspired his team and controlled the game to ensure a 9–6 win that meant the series could not be lost. The South African newspapers dubbed him "Morgan the Magnificent" and the level to which his influence was thought key was reflected in the frenzy of coverage his injured ankle received as the fourth Test came around. Although he played, he was not fully fit and the Lions could not prevent the Springboks squaring the series. But his reputation was already made and the memory of that tour – still known in South Africa as "the Cliff Morgan tour" – proved long lived. His last game of first class rugby was for the Barbarians on 28 May 1958 at the RFUEA Ground, Nairobi, versus East Africa.

Теледидардағы мансап

1958 жылы ойыннан шыққаннан кейін ол радио және телеарналар саласында жаңа мансапқа ие болды. Ол 1973 жылы Кардиффте «Барбарийлер» регби командасының «Бар қаралар» командасына қарсы ойынына жасаған әйгілі комментарийімен мәңгі есте қалады («сол әрекет, сол алтын әрекет»). Ойыншы кезінде ол Уэльстегі BBC-ге табиғи сөйлеуші және коммуникатор ретінде танылған. 1960 жылы BBC-дің Уэльс бағдарламаларының басшысы Хайвел Дэвистің шақыруымен ол Кардиффте BBC Wales-ке спортты ұйымдастырушы ретінде қосылды. Оның бағдарлама жасау және әңгіме айту қабілеті оны 1960 жылдардың ортасында BBC Sport-тың таныс әлемінен қысқа мерзімге алып шықты, ол екі жыл ITV-нің ағымдағы істер бағдарламасының редакторы болды. BBC-ге оралғаннан кейін ол «Grandstand» және «Sportsnight With Coleman» сияқты танымал теледидарлық спорт бағдарламаларын өндіріп, редакциялады. 1970 жылдан бастап ол ұзақ жылдар бойы «Спорт туралы сұрақ» атты телешоудағы команда капитандарының бірі болды (Генри Куперге қарсы). Радиода ол музыкаға деген сүйіспеншілігін танытып, BBC Radio 2 арнасында «Сіз жақсы көрген әндер» сериясын жүргізді. Сондай-ақ ол мектептерге арналған «Бірге ән айту» радио бағдарламасын ұсынды. Эфирден тыс, спорт және одан тыс салалардағы оның ықпалы оған BBC-дің жетекші басшыларының қатарына қосылуға көмектесті. 1974 жылы ол BBC радиосының спорт және сыртқы хабар тарату бөлімінің басшысы болды, ал 1976 жылдан 1987 жылға дейін BBC теледидарының спорт және сыртқы хабар тарату бөлімінің басшысы болды. Ол футболдан әлем чемпионаттары, Ұлттар Достастығы және Олимпиада ойындары, патшалық үйлену тойлары және басқа да маңызды ұлттық шараларды, атап айтқанда 1979 жылы Маунтбеттеннің жерлеу рәсімін және 1981 жылы Чарльз бен Диананың үйлену тойын ұйымдастырды. 1987 жылы BBC теледидарындағы атқарушы қызметінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол радиоға оралды, онда оның жылы, әдемі дауысы, табиғи әңгімелесу стилі және спорт пен ойын-сауық саласындағы байланыстары BBC Radio 4 арнасының «Төртіншідегі спорт» (1987–1998), «Менің батырларым» (1987–90) және «Өзен бойымен» сияқты бағдарламаларына үлкен үлес қосты. 1988 жылы ол ITV-нің «Бұл сіздің өміріңіз» бағдарламасының кейіпкері болды. Ол регби туралы көптеген жарияланымдарға қатысты және көптеген танымал регби видеоларына дауысын берді. Оның кітаптарының ішінде ол «Регбидің ұлылары» (1970) кітабын редакциялады, Джон Ирландияның «Регби кейіпкерлері» (1990) антологиясы үшін суреттерге қосатын қысқаша өмірбаян жазды және 1996 жылы өзінің автобиографиясын шығарды: «Клифф Морган: Ойын алаңынан тыс» (Джеффри Николсонмен бірге). Морган 1972 жылы 42 жасында өмірін қауіпке тіккен инсульттан аман қалды. Ол Германиядағы BFBS үшін регби матчына комментарий берген кезде осы жағдайға тап болды. Ол үш апта бойы Вегбергтегі әуе күштерінің ауруханасында жатты және ондағы ем-домға жоғары баға берді. Ол толыққанды жазылып кетті. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол дауыс жолдарының қатерлі ісігіне шалдықты, дауыс шығару қабілеті шектелді. Морган 2013 жылдың 29 тамызында 83 жасында Уайт аралындағы Бембридждегі үйінде қайтыс болды.

Following his retirement from the game in 1958 he found a new career in broadcasting. Although he will forever be remembered for his celebrated commentary on the 1973 Barbarians rugby match against the touring All Blacks at Cardiff (particularly the commentary of "that try, that golden try") his broadcasting career was far more wide ranging and influential than that single event would suggest. During his playing days he had already been spotted by the BBC in Wales as a natural talker and communicator, and in 1960, at the invitation of the BBC's Head of Welsh Programmes, Hywel Davies, he joined BBC Wales as Sports Organiser in Cardiff. His exceptional ability as a programme maker and story teller briefly took him outside the familiar world of BBC Sport in the mid 1960s, when he spent two years as editor of ITV's current affairs programme This Week. Returning to the BBC he then produced and edited established TV sports programmes such as Grandstand and Sportsnight With Coleman, and, from 1970, was himself one of the original team captains (opposite Henry Cooper) on the long running TV quiz A Question of Sport. In radio he found a natural outlet for his love of music, presenting for a time the BBC Radio 2 series These You Have Loved. He also presented 'Singing Together' a radio for schools programme. Off air, his enduring influence in the world of sport and beyond helped him rise to join the ranks of leading BBC executives. In 1974 he became Head of BBC Radio Sport and Outside Broadcasts, and from 1976 to 1987 he was Head of BBC Television Sport and Outside Broadcasts, supervising coverage of major events including football World Cups, Commonwealth and Olympic Games, Royal weddings and other national ceremonial occasions, notably the funeral of Mountbatten in 1979 and the wedding of Charles and Diana in 1981. After his retirement from his executive post in BBC Television in 1987 he returned to radio, where his warm, mellifluous voice, together with his natural conversational style and his wide range of contacts in sport and entertainment, greatly benefited BBC Radio 4 series such as Sport on Four (1987–1998), My Heroes (1987–90) and Down The River. In 1988 he was a subject of ITV's This Is Your Life. He contributed to numerous publications about rugby and lent his voice to many popular rugby videos. Among his books, he edited Rugby The Great Ones (1970), wrote perceptive short profiles to accompany John Ireland's illustrations for the anthology Rugby Characters (1990), and in 1996 produced his autobiography, Cliff Morgan: Beyond the Fields of Play (with Geoffrey Nicholson). Morgan survived a life threatening stroke in 1972 at the age of 42. He had been commentating on a Rugby match for BFBS in Germany. He spent three weeks in RAF Hospital Wegberg and spoke very highly of his treatment there. He made a full recovery. In retirement, he was afflicted with cancer of the vocal cords and the removal of his larynx, resulting in limited ability to speak. Morgan died at his home in Bembridge, Isle of Wight, on 29 August 2013 at the age of 83.

Марапаттар

1997 жылы Халықаралық регби даңқы залы құрылғанда Морган, өзінің «Лайонз» командаласы Тони О’Райлимен және Уэльстің регби жұлдыздары Гарет Эдвардс, Барри Джон және Дж.П.Р. Уильямспен бірге алғашқы қатарында енді. 2009 жылы ол О’Райлимен бірге IRB даңқ залына қабылданды, бұл құрметке Эдвардс екі жыл бұрын ие болған еді. Телерадио хабарларын таратуға қосқан үлесі үшін оған OBE және CVO ордендері табысталды.