Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер туысы
Genus of flowering plants
Cestrum – Solanaceae тұқымдасына жататын, түр саны 150-ден 250-ге дейін жететін гүлді өсімдіктер туысы. Олар Американың жылы, қоңыржай және тропикалық аймақтарында өседі, АҚШ-тың оңтүстігінен (Флорида, Техас: күндіз гүлдейтін кестр, C. diurnum) бастап Чилидің орталық бөлігіндегі Био-Био аймағына (жасыл кестр, C. parqui) дейін таралған. Халық арасында оларды кестр немесе жессамин деп атайды (әдетте, хош иісті гүлдеріне байланысты "жасмин" сөзінен шыққан). Бұл биіктігіне дейін өсетін бұталар. Көбісі мәңгі жасыл, ал кейбіреулері жапырақты. Өсімдіктің барлық бөліктері уытты, оларды жесе ауыр гастроэнтерит тудырады.
Cestrum is a genus of — depending on authority — 150 250 species of flowering plants in the family Solanaceae. They are native to warm temperate to tropical regions of the Americas, from the southernmost United States (Florida, Texas: day blooming cestrum, C. diurnum) south to the Bío Bío Region in central Chile (green cestrum, C. parqui). They are colloquially known as cestrums or jessamines (probably from the word "jasmine", due to their fragrant flowers). They are shrubs growing to tall. Most are evergreen; a few are deciduous. All parts of the plants are toxic, causing severe gastroenteritis if eaten.
Пайдалану және экология
Олардың бірнеше түрі хош иісті гүлдері үшін әшекейлік өсімдік ретінде өсіріледі. Бау-бақшаға қолдану үшін көптеген сорттар шығарылды, олардың ішінде 'Newellii' сорты Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сыйлығына ие болды (2017 жылы расталды). Кейбіреулері инвазивті түрлер болып табылады. Әсіресе Австралияда жасыл цеструм (C. parqui) кең таралған, ол уыттылығын білмейтін малдың жапырақтарын (әсіресе кепкен сынған бұтақтарын) жеуінен ауыр зиян келтіреді. C. laevigatum Бразилиядағы Крахо тайпасының важакалары (шамандар) қолданбасында пайдаланылады. Ол "алысқа көру" үшін, яғни болашақты болжуға көмектесу үшін қолданылады. Басқа да галлюциногенді өсімдіктер сияқты, Краос важакалары оны қуатты энтеоген деп санайды, оны бейтаныс адамдарға қолдануға рұхсат етілмейді. Cestrum түрлерінің кейбір Lepidoptera түрлерінің күйелері үшін тамақ ретінде қолданылатыны белгілі. Олардың ішінде шыны қанат (Greta oto), Антиль аралдарының мөлдір қанаты (Greta diaphanus) және күндіз гүлдейтін цеструммен қоректенетін Manduca afflicta бар. Бұл Lepidoptera түрлері өсімдіктен уларды сіңіріп алып, көптеген жыртқыштар үшін зиянды болатыны белгілі немесе күдікті. Cestrum түрлері балықты улайтын қасиетке ие екені хабарланады.
Several species are grown as ornamental plants for their strongly scented flowers. Numerous cultivars have been produced for garden use, of which 'Newellii' has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit. (confirmed 2017). Some are invasive species. Especially notorious is green cestrum (C. parqui) in Australia, where it can cause serious losses to livestock which eat the leaves (particularly of drying broken branches) unaware of their toxicity. C. laevigatum is employed by wajacas (shamans) of the Krahô tribe in Brazil. It is used "to see far", i. e. to aid in divination. Like the other hallucinogenic plants consumed by them, Craós wajacas consider it a potent entheogen, not to be taken by the uninitiated. Cestrum species are used as food by the caterpillars of several Lepidoptera species. These include the glasswing (Greta oto), the Antillean clearwing (Greta diaphanus) and Manduca afflicta, which possibly feeds only on day blooming cestrum. It is either known or suspected that such Lepidoptera are able to sequester the toxins from the plant, making them noxious to many predators. Cestrum species are reported as piscicidal.