Кіріспе

2005 жылы Атлантика мұхитындағы 1-санатты дауыл «Стен» 2005 жылғы Атлантика дауыл маусымындағы ең қауіпті тропикалық циклон болды. 2005 жылдың қазан айының басында Орталық Америка мен Мексика аймақтарына әсер еткен салыстырмалы түрде әлсіз жүйе, «Стен» 2005 жылғы маусымның он сегізінші аталған дауыл және он бірінші дауыл болды. Ол 1 қазан күні тропикалық толқыннан пайда болды, ол батыс Кариб теңізіне жеткен соң күшейе бастады. Тәуелсіздік күні келесі күні тропикалық дауылға дейін күшейді, содан кейін Юкатан түбегіне алғаш рет соқты. Түбек арқылы өтетін кезеңде тропикалық дауыл әлсірегенімен, Кампеше шығанағына кіргеннен кейін қайта күшейе алды. Тропикалық дамуға қолайлы жағдайларда «Стен» 4 қазанда дауыл күшіне жетті, кейіннен желдің максималды жылдамдығына және ең төменгі барометрлік қысымға жетті. Алайда, сол күні Мексиканың таулы аймағына жеткеннен кейін «Стен» тез әлсіреп, 5 қазанда тарап кетті. «Стеннің» кең конвективтік белсенділік және нөсерлі жаңбырлар аймағында орналасуына байланысты, дауылдың әсері Орталық Америкада кеңінен сезілді. Дауылдың салдарынан туған су тасқыны егін шығысына, әсіресе кофе егістеріне елеулі зиян келтірді. Жалпы алғанда, «Стен» алты елде кем дегенде 1673 адамның қаза болуына себеп болды, ал көптеген адамдарның жағдайы әлі белгісіз. Осы қазалардың көп бөлігі Гватемалада болды, олар көбінесе нөсерлі жаңбырдан туындаған көшкіндерден туындады. Гватемаладағы су тасқыны толық қалаларды жойды және мұнай экспорттауын тоқтатты. Мексикада қатты жаңбырлар қосымша көшкіндерді тудырды және өзендердің арналарынан асып, жақын жердегі ауылдарды су басты. Сальвадор басқа елдерге қарағанда «Стеннен» қашықта болғанына қарамастан, дауылдан ауыр зардап шекті. «Стен» елде қатты жаңбыр жауған кезде Санта-Ана жанартауы атқылады, бұл көшкіннен туындаған зиянды күшейтті. Елдегі көлік инфрақұрылымы бұзылды. Аймақ бойынша «Стен» 3,9 миллиард долларлық зиян келтірді, негізінен нөсерлі жаңбырдың салдарынан.

Мексика

Стан тропикалық дауыл ретінде Юкатан түбегінің бірнеше аймақтарына құйындар жаңбыр мен күшті жел әкелді. Бірнеше ауданда су тасқыны болды, бірақ адам өмірінен айырылу тіркелген жоқ. Жүйе ішкі аймаққа қарай жылжығанда, Техуантепек бұғазының батысындағы Сьерра-Мадре-дель-Сурға қарай, Оахака және Чиапас штаттарында құйындар жаңбырлар орын алды. Чиапас аймақтарының Гватемала шекарасына жақын жерлері, әсіресе Тапачула шекаралық қаласы қатты зардап шекті. Тапачулада өзен арнасынан асып, зор зиян келтірді (қалаға кіретін және одан шығатын барлық көпірлер қирады), нәтижесінде қалаға тек әуе арқылы ғана жетуге болады. Штат үкіметі 33 өзеннің жағаларын бұзғанын, ал дауылдан кейін 20-дан астам көпір, үйлер мен басқа да инфрақұрылымдар қирағанын хабарлады. Орталық Пуэбла штатындағы Сьерра-Норте аймағының кейбір бөліктері де суға батты. Сочиапулько төбесіндегі топырақ көшкіні салдарынан үш адам қаза тапты. Бұған қоса, Pemex Мексика шығанағындағы мұнай платформаларынан 270 қызметкерін эвакуациялады, бірақ ешқандай зақым тіркелмеді және өндіріс орналастырылды. Ішкі істер министрлігі Чиапас, Идальго, Оахака, Пуэбла және Веракрус штаттарының ең зардап шеккен муниципалитеттерінде төтенше жағдай жариялады. Мексика президенті Висенте Фокс мәлімдемесіне сәйкес, Стен дауылы ел бойынша шамамен 20 миллиард песо (1,9 миллиард АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірді.

Гондурас

Гондураста "Стен" дауылынан туған қатты жаңбыр салдарынан жеті адам қаза тауып, шамамен 100 миллион долларлық зиян келтірді. Төтенше жағдай жарияланды. Сальвадордың Ұлттық Төтенше жағдай орталығының директоры мәлімдегендей, су тасқыны 300 қамысты қамтыды, 54 000-нан астам адам үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды. Гватемала президенті Оскар Бергер де төтенше жағдай жариялады, онда 36 559 адам төтенше жағдайға арналған паналау орындарында тіркелді. Сонымен қатар, кейбір тонау оқиғалары да хабарланды, бұл бес апта бұрын болған "Катрина" дауылының салдарынан туған оқиғаны еске салады. Сальвадордың Қызыл Крестінің өкілі: "ағымдағы жағдай құтқару күштерінің мүмкіндігінен асып түсті, су тасқыны кеңінен тарады, көпірлер құлауға айналды, көшкіндер мен топырақтан бұзылған ондаған жолдар бар" деді. Сан-Сальвадорға және басқа да бірнеше жолдарға апаратын Панамерикан тас жолы топырақ көшкінінен жабылды. Сальвадорда 72 адамның қаза болғаны расталды.

Зейнеткерлік

Дауылдың ауыр зардаптары мен көптеген адамдардың қаза болуына байланысты, 2006 жылдың сәуір айында Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым "Стен" атауын Атлантика мұхитындағы дауылдар тізімінен шығарды. Бұл атау енді Атлантика бассейніндегі ешқандай тропикалық дауылға қолданылмайды. Оның орнына 2011 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында "Шон" атауы қолданылды.