Мексикалық сазды аспаптар ансамблі: Банда музыкасының тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Мексика музыкасының латунь және соқпалы аспаптарға негізделген стилі.

Банда – мексикалық аймақтық музыканың бір саласы және желді (көбінесе латунь) және соқпалы аспаптармен орындалатын ансамбль түрі. Мексикадағы банда музыкасының тарихы 19 ғасырдың ортасына, поршенді латунь аспаптардың келуімен байланысты басталады, сол кезде жергілікті музыканттар әскери оркестрлерді үлгі етіп алмақшы болды. Алғашқы бандалар Оңтүстік және Орталық Мексикада құрылды. Әртүрлі аумақтар мен ауылдарда бандалардың көптеген түрлері бар, олар дәстүрлі немесе заманауи музыка орындайды, жеке немесе муниципалитет деңгейінде ұйымдастырылады.

Дәстүрлі ансамбльдер

Оахака штатында 1850 жылдарға дейін сақталған еуропалық шығу текті қола аспаптар табылған. Морелос, Герреро, Оахака, Чиапас және Мичоакан штаттарының оркестрлерінің репертуарына густо, соне, виньюэттер, қоштасу әуендері, марштар, данзондар, вальстер, корридолар, пасо-добльдер, полькалар, ранчералар, алабанзалар және фокстроттар кірген. Юкатек жаранасын орындайтын дәстүрлі топтарда кларнет, тенор саксофон, баритон саксофон, труба, тромбон, тимбаль, малый барабан, бас барабан, тарелкалар және гуиро қолданылады. Оахаканың дәстүрлі оркестрлері туба, саксофон және кларнеттердің қосындысын пайдаланады, трубалар аз, ал тенор тромбондары көп, бас барабан мен тарелкалар жеке ойнатылады. Тарихқа енген ең көне оркестрлердің бірі – Морелос штатының «Банда де Тлайакапан» тобы, ол шамамен 1870 жылы құрылған және «ла данса дель Чинелоны» орындаған алғашқылардың бірі болды. Дәстүрлі Сакатекас «тамборазо» тобы туба қолданбайды, оның орнына бас дыбысын тамбора алады.

Репертуар

Брас-бэндалар әр түрлі ән стильдерін орындайды, оның ішінде ранчералар, корридолар, кумбиялар, чарангалар, балладалар, болеролар, сальсалар, бачаталар, сонелер, чиленалар, жарбалар, мамболар, данзондар, танголар, самбалар, босса-новалар, пасодобльдер, марштар, полькалар, вальстер, мазуркалар, чотилер және свинг. Бендалар ең көп орындайтын ән – 1944 жылы Севериано Брисеньо жазған "El Sinaloense" ("Синалуан"). "El Sinaloense" әні жүздеген бэндалармен лирикалық және аспаптық нұсқада жазылған. Бұл ән соншалықты танымал болғандықтан, көптеген синалулықтар оны өздерінің ресми емес әнұраны деп есептейді.

Тарих

Мексикадағы банда музыкасы 19 ғасырдың ортасынан басталады, әсіресе Екінші Мексика империясы кезінде, поршендік металл аспаптардың пайда болуымен, қауымдар әскери топтарды үлгі еткен кезде. Әртүрлі аймақтардағы әрбір ауылда дәстүрлі, жеке немесе қалалық сияқты түрлі желді аспаптар тобы бар. Банда музыкасы 1880 жылдары Мексиканың Синалоа штатында қалыптасып, 1890 жылдары жақын маңдағы басқа штаттарға тарады. Оның тамыры мексикалық музыка мен полька музыкасының бірігуінен басталады. Сол кезде көптеген мексикалықтар Синалоа, Чиуауа, Оахака, Юкатан, Халиско және Нуэво-Леон штаттарында тұрды. Бұл солтүстік мексикалық музыкаға зор әсер етті. Солтүстік Мексикадан келген иммигранттар осы музыканы АҚШ-қа әкелді. Бастапқыда АҚШ-тың оңтүстік-батысында, негізінен Техас, Калифорния және Аризона штаттарында танымал болған банда, мексикалық иммигранттардың АҚШ-тың орталық батысына және елдің басқа бөліктеріне қозғалысына ілесіп келді. Чикано джазымен, яғни АҚШ-та туып өскен мексикалықтардың латын негізіндегі джазымен байланысқа түскен мексикалықтар, музыкалық түрді одан да байыту үшін бандада джазға ұқсас дыбыстарды қабылдады. Бұрын Хосе Альфредо Хименес және Антонио Агилар сияқты жеке әншілерге музыка ұсынған болса да, өз музыкаларын жазуға келгенде, қола оркестрлер көбінесе тек аспаптық музыка орындады. 1989 жылы Banda el Recodo өздерінің ресми вокалисімен ән жазған алғашқы қола бандасы болды, бұл көптеген топтарды одан үлгі алуға шақырып, ықпал етті. Белгілі банда солистеріне Хулио Пресиадо, Лупильо Ривера, Валентин Элизальде, Пепе Агилар, Хоан Себастьян, Хосе Мануэль Фигероа, Панчо Барраса, Эль Чапо де Синалоа, Эль Койота, Эль Потро де Синалоа, Адан Санчес, Серхио Вега, Эспиноза Пас, Роберто Тапия, Джулион Альварес, Ларри Эрнандес, Герардо Ортис, Регуло Каро, Луис Коронель, Эль Даса, Леонардо Агилар, Ремми Валенсуэла және Альфредо Оливас жатады. Шалино Санчес және Хуан Габриэль де банда музыкасына үлес қосты. 20 ғасыр бойы қола банда музыкасының кең танымалдылығы дәстүрлі түрде Синалоа штатымен шектелген. Алайда, 1980 жылдардың соңынан бастап және 1990 жылдар бойы Мексиканың Тынық мұхитындағы басқа штаттарында, сондай-ақ бірқатар орталық штаттарда кеңінен таралды. Бірақ, жаңа мыңжылдықта банда музыкасы Мексиканың қалған бөліктерінде де танымал бола бастады, нәтижесінде бірнеше жыл бойы ең танымал аймақтық мексикалық жанрға айналды. Бандада ерлер басым болғанына қарамастан, Грейсила Белтран, Диана Рейес, Беатрис Адриана және Йоланда Перес сияқты бірнеше әйел банда әншілері бар. Барлық уақыттағы ең табысты жеке банда әншісі болып есептелетін Дженни Ривера, тарихи түрде ерлер басым болған жанрға әйелдердің көзқарасын ұсынғаны үшін мақталады. Бастысы, банда әншілері ретінде танымал болмағанымен, Ана Барбара мен Нинель Конде де осы жанрда жазған. 2010 жылдардағы Оңтүстік Калифорниядағы тубаның танымалдығының артуы банда музыкасында оның болуымен байланысты. 2017 жылдан бастап Сальвадорда да өз банда музыкасы пайда болды.

Banda music in Mexico dates from the middle of the 19th century, and more specifically the Second Mexican Empire with the arrival of piston metal instruments, when the communities tried to imitate the military bands. In each village of the different territories there are certain types of wind bands, whether traditional, private or municipal. Banda music was established in the 1880s in the Mexican state of Sinaloa and expanded to other nearby states in the 1890s. Its roots come from the overlapping of Mexican music with polka music. At the time, many Mexicans lived in the states of Sinaloa, Chihuahua, Oaxaca, Yucatan, Jalisco and Nuevo León. This greatly influenced northern Mexican music. Immigrants from northern Mexico brought the music to the United States. Initially popular in the southwest United States, primarily in Texas, California, and Arizona, banda has followed the movement of Mexican immigrants to the Midwest United States and the rest of the country. Mexicans who came in contact with Latin based Jazz of Chicanos or Mexicans born and raised in the United States adopted jazz like sounds in banda to further enrich the music type. Despite some having provided the music for solo vocalists such as José Alfredo Jiménez and Antonio Aguilar in years past, when it came time to record their own music, brass bandas almost exclusively performed instrumentals. In 1989, Banda el Recodo was the first brass banda to record songs with its own official vocalist, inspiring most bandas to follow suit. Famous banda soloists include Julio Preciado, Lupillo Rivera, Valentín Elizalde, Pepe Aguilar, Joan Sebastian, José Manuel Figueroa, Pancho Barraza, El Chapo de Sinaloa, El Coyote, El Potro de Sinaloa, Adán Sánchez, Sergio Vega, Espinoza Paz, Roberto Tapia, Julión Álvarez, Larry Hernández, Gerardo Ortíz, Regulo Caro, Luis Coronel, El Dasa, Leonardo Aguilar, Remmy Valenzuela, and Alfredo Olivas. Chalino Sánchez and Juan Gabriel also contributed to banda music. Throughout the 20th century, brass banda music's mainstream popularity was traditionally confined to the state of Sinaloa. However, starting in the late 1980s and throughout the 1990s, it gained ground in the rest of Mexico's pacific states, as well as a number of central states. By the new millennium, however, brass banda
started to become popular throughout the rest of Mexico, eventually becoming the most popular Regional Mexican subgenre for several years. Despite banda being male dominated, there are a number of female soloist banda singers such as Graciela Beltran, Diana Reyes, Beatriz Adriana, and Yolanda Pérez. Jenni Rivera, the highest earning solo banda singer of all time, has been credited with bringing a female perspective to what had historically been a male dominated genre. While not known primarily as banda singers, Ana Bárbara and Ninel Conde have also recorded in the genre. The 2010s wave of popularity of the tuba in Southern California has been credited to its presence in banda music. As of 2017, El Salvador started having its own Banda music.

Дәстүрлі мыс бинт дыбысы

Синалоа стиліндегі стандартты банда мыс, ағаштан жасалған үрмелі және соққылы аспаптардан құралады. Ең ерекше аспап – тамбора, жануар терісінен жасалған қабығы бар, үстінде цимбал орнатылған үлкен барабан. Бұрын бандалар осы барабанның атымен «тамбора» деп аталатын. Тамбораның күшті әрі әсем орындалуы топтың қалған бөлігіне серпіліс береді. Соққылы аспаптар қатарында тарола да бар, ол кәдімгі барабан жиынтығындағы тембалдарға ұқсас тұзақ, сиыр қоңыраулары және цимбалдар. Ең танымал бандалардың бірі – Banda el Recodo, құрамында үш труба, төрт кларнет, үш клапанды тромбон немесе слайд тромбон (біріншісі жиі кездеседі), екі E альт мүйіз және бір сусафон бар. Оркестр сияқты, банда да әртүрлі бөлімдерге бөлінуі мүмкін. Бас: Ең төменгі дыбысты сусафон (Мексикада «туба» деп аталады) орындайды. Соққылы аспаптар: Тамбора (үлкен бас барабан) және үстінде цимбал. Гармония: Мексикада екі гармония, «charchetas» немесе «saxores» (E альт мүйіздері), стильге байланысты әртүрлі ырғақтарды қолданады. Тенор: Клапанды тромбондар немесе слайд тромбондар төменгі регистрде орындайды. Альто: Трубалар жоғарғы регистрде орындайды. Сопрано: Кларнеттер және кейде саксофондар дауысты екі еселеуге мүмкіндік беретін «ән салатын» аспаптар ретінде орындайды. Вокал: Banda el Recodo-да екі вокалист, ал Banda Jerez-де біреуі бар. Дегенмен, кейбір бандаларда үш вокалист болуы мүмкін. Көптеген бандалар үш бөлімді гармония мен мелодиялық бөлімдерді ұсынады, олар кларнет, труба және клапанды тромбон немесе слайд тромбон бөлімдерінің тембрлеріне қарама-қарсы келеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бандалар – бұл қала халқын көңілді ету үшін шақырылған ауылдық мыс оркестрлері, олар операдан бастап биг-бэнд джазына дейін кез келген музыканы орындайтын. Бұл дәстүр бүгінде көптеген қалаларда, әсіресе мерекелер мен тойларда жалғасуда. Бандалардың әдетте күшті соққылы бөлімі болады. Соққылы аспаптардың орындаушылары көбінесе акценттерді қояды және әрдайым ойнамайды немесе «ритмді» ұстамайды. Көбінесе соққылы аспаптар орындаушылары әнші ән салмайтын кезде ғана қосылады, мысалы, аспаптық хор кезінде. Ритм көбінесе сусафонмен (немесе кейбір жазбаларда бас-гитарамен) бас партиясын орындау арқылы және альт мүйіздерінің өткір соққыларын орындау арқылы қамтамасыз етіледі. Әдетте, банда кумбия орындағанда, альт-хор орындаушылары тембал, маракас, сиыр қоңырауы, конга, бонго және гуиро сияқты латындық соққылы аспаптарға ауысады. Бандалар әдетте 10-дан 20-ға дейін мүшеден тұрады. Әдетте, олардың жетекші әншісі және екінші дауысы, кейде үшінші дауысы болады. Дауыс көбінесе дуэттен тұрады, бірақ соло және трио әншілері де жиі кездеседі. Типтік аспаптардан басқа, банда музыкасы, сондай-ақ, көптеген басқа да мексикалық музыка түрлері сияқты, музыканттардың және/немесе тыңдаушылардың әннің ішіндегі музыкалық паузаларда орындалатын мексикалық айқайлау – «grito mexicano» деп аталатын айқайлаумен де ерекшеленеді.

A standard Sinaloa style banda is made up of brass, woodwind, and percussion instruments. The most notable instrument is the tambora, a type of bass drum with a head made from animal hide, with a cymbal on top. Bandas were previously called "tamboras," named after this drum. The tambora is played in a strong and embellished manner, which provides the drive for the rest of the band. The percussion section also includes the tarola, which is a snare with timbales resembling the tom toms on a regular drum set, cowbells, and cymbals. Banda el Recodo, one of the most famous bandas, features three trumpets, four clarinets, three valve trombones or slide trombones (the former being more common), two E alto horns, and one sousaphone. Like an orchestra, a banda can be organized into different sections. Bass: The lowest pitched part is played by the sousaphone (referred to as a "tuba" in Mexico). Percussion: Tambora (a large bass drum) with a cymbal on top. Harmony: Two Armonias, "charchetas" or "saxores" in Mexico (E alto horns), play using different rhythms, depending on the style. Tenor: valve trombones or slide trombones play in the lower register. Alto: Trumpets play in the upper register. Soprano: Clarinets and sometimes saxophones play as "singing" instruments that may double the voice. Vocals: Banda el Recodo has two vocalists, while Banda Jerez has one. However, some bandas consist of as many as three vocalists. Most banda arrangements feature three part harmony and melodic sections which contrast the timbres of the clarinet, trumpet, and valve trombone or slide trombone sections. Historically, bandas were village brass bands called on to entertain the town, and would play anything from opera overtures to big band jazz. This tradition continues today in many towns, especially during festivals and celebrations. Bandas usually have a strong percussion. The percussionists generally provide the accents and do not usually play all the time or keep a 'groove'. Often the percussionists will enter only when the singer is not singing, such as in an instrumental chorus. The groove is mostly provided by the sousaphone (or bass guitar in a few recordings) playing the bass line, and the alto horns playing sharp upbeats. Typically when a banda plays a cumbia, the alto horn players switch to Latin percussion instruments such as timbales, maracas, cowbell, congas, bongos and guiro. Bandas generally contain between 10 and 20 members. They usually have a lead singer and a second voice, and occasionally a third voice. The voice often consists of a duet, but solo singers and trios are also common. Besides the typical instrumentation, banda music, as well as many other forms of Regional Mexican music, is also noted for the grito mexicano, a yell that is done at musical interludes within a song, either by the musicians and/or the listening audience.

Технобұға

1970 жылдардың соңында Наярит штатында Технобанда деп аталатын Мексиканың аймақтық музыкасының жаңа стилі пайда болды. Banda Machos, Banda Maguey және Banda Arkángel R 15 сияқты топтар бастамасымен құрылған бұл стиль, дәстүрлі банда мен Групперо музыкасының қосындысы есептеледі. 1980 жылдардың соңынан бастап, оның танымалдылығы Мексиканың батыс штаттарының қалған бөлігіне, сондай-ақ бірқатар орталық штаттарға және осы аймақтардан АҚШ-қа көшіп келген мексикалықтар арасында кеңірек тарады. 1990 жылдар Технобанданың ең жоғары танымалдыққа ие болған кезеңі болды. Осы жанрда, мүйізді аспаптардың кейбіреуі немесе барлығы электрлі аспаптармен алмастырылады. Типик Технобандада созафон электр бас-гитарамен, альт-хорндар электронды синтезатор мен электр гитарамен ауыстырылады. Кларнеттер көбінесе саксофонмен, ал дорбалар барабан жиынтығымен алмастырылады. Бұл жанр Quebradita би стилін танымал етті. Технобандалар, латуньді бандалар өз вокалистерін қосудан бұрын, өздерінің репертуарында вокалистерді қалыптастырған.

Теңіз жағалауы

1980 жылдардың соңында Мичоакан штатында "Тьерра Калиенте" деп аталатын Мексиканың аймақтық музыкасының тағы бір стилі пайда болды. "Technobanda" сияқты, ол вокалды, бас-гитара және электрондық клавиатура сияқты электрлі аспаптарды, сондай-ақ керней, тромбон, саксофон және барабан сияқты духовой аспаптарды қамтиды. Кейбір топтар аккордеонды да қолданады. "Тьерра Калиенте" танымалдылығы бастапқыда оның атымен аталған Мексика аймақтарымен және сол аймақтардан АҚШ-та тұратын мексикалықтар арасында шектелген еді, бірақ 2000 жылдардың ортасынан бастап Мексиканың бірнеше орталық штаттарында және сол аймақтардан келген мексикалықтар арасында АҚШ-та танымал бола бастады.

Дурангуан

Duranguense 1990-шы жылдардың басында пайда болды. Ол алғаш рет Иллинойс штатының Чикаго қаласында танымал болды және 2000-шы жылдардың ортасынан соңына дейін АҚШ-тағы мексикалық және мексика-американдық қауымдастықтың арасында, сондай-ақ Мексиканың көптеген аймақтарында кеңінен тарады. Аспаптық құрамына вокал, саксофондар, тромбондар, синтезаторлар, барабандар және тамбора кіреді. Бұл жанр Pasito Durangense би стилін танымал етті. Technobanda, Tierra Caliente және Duranguense арасындағы басты айырмашылық – әр үш музыка стилі үшін синтезатор рифтерінің өзгешелігі, сондай-ақ Duranguense-де тамбораның болуы, ал қалған екеуінде болмауы. Сонымен қатар, Technobanda электр гитарасын қолдануы мүмкін, ал қалған екеуі дәстүрлі түрде қолданбайды, әр субжанрда бірден үшке дейін вокалист болады. Осы үш субжанр ранчера, корридо, кумбия, чаранга, баллада, болеро, соне, чилена, полька және вальс сияқты әндерді бірдей шығарады.