Кіріспе
Мексикалық саясаткер Эстебан Моктезума Барраган (21 қазан 1954 жылы Мехико қаласында туған) – мексикалық дипломат және саясаткер, бұрын Институционалды-революциялық партияға (ИРП) қатысып, қазір MORENA мүшесі. Ол бұрынғы сенатор және президент Эрнесто Зедильо Понсе де Леон кабинетінде әлеуметтік даму және ішкі істер министрі қызметін атқарған. Осы лауазымда 1995 жылдың қаңтар айының басында ол Чьяпаста EZLN бүлікшілерімен бейбіт келіссөздер жүргізді; ақпан айында үкімет әскери араласу стратегиясын қолданды, одан кейін бүлікшілермен бейбіт келіссөздер қайта басталды. 2018 жылы президент Андрес Мануэль Лопес Обрадор оны білім министрі етіп тағайындады. 2020 жылдың 16 желтоқсанында Моктезума АҚШ-тағы Мексика елшісі болып тағайындалды және 2021 жылдың 16 қаңтарында Сенат оны бекітті.
Esteban Moctezuma Barragán (born 21 October 1954 in Mexico City) is a Mexican diplomat and politician, formerly affiliated with the Institutional Revolutionary Party (PRI) and is a member of MORENA. He is a former Senator and served as secretary of social development and secretary of the interior in the cabinet of President Ernesto Zedillo Ponce de León. From that position, early in January 1995, he pursued peace talks in Chiapas with the EZLN insurgents; in February the government pursued a strategy of military intervention, followed by a resumption of peace talks with the insurgents. In 2018, he was appointed by President Andrés Manuel López Obrador as secretary of education. On 16 December 2020, Moctezuma was nominated ambassador of Mexico to the United States and confirmed by the Senate on 16 January 2021.
1995 жылғы сапатистік дағдарыс
Президент Карлос Салинас де Гортаридің экономикалық және саяси реформалары мен Солтүстік Америка еркін сауда келісімі Мексиканы әлемдік экономикаға маңызды ойыншы ретінде жылжытты. Сапатистердің көтерілісі Мексикадағы шешілмеген этникалық мәселе күшейген кезде болды. Мексика үкіметі дереу бейбіт келіссөздер бастады. Жаңа үкімет басшылығының алғашқы күндері президент Зедильо бұрынғы басшылықтың келісімдерінен және өзінің бұрынғы жоспарланған іс-қимылдарынан толығымен бас тартып, бірқатар тұрақсыз шешімдер қабылдады. 1995 жылдың 5 қаңтарында Эстебан Моктесума ішкі істер министрі ретінде Чьяпас штатының Пантельхо муниципалитетіне қарасты Гуадалупе Тепеяк ауылында Субкоманданте Маркоспен "Бейбітшілікке қадамдар" деп аталған құпия кездесулер сериясын бастады. Екі тарап та келіскен маңызды нақты келісімдерге қол жеткізілді: Мексика армиясы Сан-Андрес Ларраинзар сияқты белгілі бір нүктелерден шығарылуға және Маркос бірнеше аптадан кейін басталатын ресми келіссөздерге азаматтар тобының қатысуына келісім берді. "Бейбітшілікке қадамдар" келіссөздерінің қарқынды дамуына және келісімге қол жеткізу мүмкіндігіне байланысты Маркос: «Мен жұмыссыздықпен қорқытылып отырмын», - деп жазды.
Мемлекеттік білім беру министрі
Эстебан Моктезума 2018 жылы президент Андрес Мануэль Лопес Обрадордың (AMLO) кезінде мемлекеттік білім беру министрі болды. Ол 2013 жылы президент Энрике Пенья Ньето енгізген даулы білім беру реформасын кері қайтаруды қолдады, қыздарға мектепке шалбар киюге рұқсат беретін «бейтарап форманы» енгізді және тегін географиялық оқулықты жариялауға демеушілік етті. 2020 жылы Мексикадағы COVID-19 пандемиясы кезінде Моктезума қашықтықтан оқытуды ұйымдастыруды бақылады. 2020 жылғы қазан айында Республика Сенатында сөйлеген сөзінде Моктезума Барраган, СЭП жүргізген сауалнама мемлекеттік білім беруге деген сенімді 2019 жылғы қаңтарда 0–10 шкаласы бойынша 5,8-ден 2020 жылғы тамызда 7,7-ге дейін арттырғанын мәлімдеді. Ол «Aprende en casa I» қашықтықтан оқыту бағдарламасы өз мақсатына жеткенін, атап айтқанда, үш ай үйде оқығандарына қарамастан, 2020 жылғы жоғары сынып оқушыларының емтихан нәтижелері бұрынғы жылдармен салыстырғанда жақсы болғанын куәландырды. Ол қашықтықтан оқыту онлайн сабақтар мен телеарна арқылы жүзеге асырылатынын, себебі Мексиканың 94% үй шаруашылығында теледидар бар екенін атап көрсетті. Хабарлар испан және 22 жергілікті тілде беріледі, ал СЭП 700 000 дәптер және басқа да оқу құралдарын таратып берді. СЭП 1 200 000 мұғалім мен ата-анаға онлайн сабақтардан оқытуды ұйымдастырды және 19 500 000 оқушыға электрондық пошта шоттарын ашты. 2020–2021 оқу жылындағы «Aprende en casa II» телесабақтары 30,4 миллион көрерменге жетті, ал тағы 1,2 миллион оқушы радиоарна арқылы сабақ алады. Моктезума сондай-ақ «Universidades para el Bienestar» (Дені сау университеттер) 140 кампусы 36 түрлі мамандық ұсынатынын және 32 000 студентке қызмет көрсететінін хабарлады. Ол «El Universal (Мексика)» және «El Economista (Мексика)» газеттерінде жазушы. Ол Теночтитланның 9-шы Тлатоани, Мексиканың 6-шы императоры, Ацтек империясының 9-шы императоры Моктезума II-нің тікелей ұрпағы.