Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Джеффи бес жаста" – американдық жазушы Харлан Эллисонның фантастикалық әңгімесі. Ол алғаш рет 1977 жылы «The Magazine of Fantasy & Science Fiction» журналында жарияланды, содан кейін 1978 жылы DAW баспасының «The 1978 Annual World's Best SF» жинағына, екі жыл өткен соң Эллисонның «Shatterday» әңгімелер жинағына енгізілді. Эллисонның сөзінше, бұл әңгімеге түрткі болған нәрсе – актер Уолтер Кенигтің үйіндегі кеште естіген әңгіменің бір бөлігі: «Джефф қалай?», «Джефф жақсы, ол әрқашан жақсы» деген сөздерді ол «Джефф бес жаста, ол әрқашан бес жаста» деп қате түсінген. Эллисон Джеффи кейіпкерін Уолтер Кенигтің ұлы Джошуа Эндрю Кенигтің бейнесінде жасаған. Ол былай деп мәлімдеді:
"Jeffty Is Five" is a fantasy short story by American author Harlan Ellison. It was first published in The Magazine of Fantasy & Science Fiction in 1977, then was included in DAW's The 1978 Annual World's Best SF in 1978 and Ellison's short story collection Shatterday two years later. According to Ellison, it was partially inspired by a fragment of conversation that he misheard at a party at the home of actor Walter Koenig: "How is Jeff?" "Jeff is fine. He's always fine," which he perceived as "Jeff is five, he's always five." Ellison based the character of Jeffty on Joshua Andrew Koenig, Walter's son. He declared:
Сюжет
Джеффи – физикалық және психикалық жағынан бес жастан аспайтын бала. Баяндаушы, Джеффидің бес жасынан бастап ересек шаққа дейінгі досы, Джеффидің баяндаушының жастық кезінен таныс болған мәдениеттің қазіргі нұсқаларына қол жеткізу қабілеті бар екенін жасайды. Оның радиосында ұзақ бұрын тоқтатылған, енді жоқ радиостанциялардан берілетін бағдарламалардың жаңа эпизодтары ойнайды. Ол "Көлбеу" (The Shadow) және "Док Савидж" (Doc Savage) сияқты ұзақ жылдар бойы шығарылмайтын журналдардың барлық жаңа нөмірлерін, сондай-ақ Стенли Г. Вайнбаум, Эдгар Райс Берроуз және Роберт Э. Говард сияқты қаза болған авторлардың жаңа әңгімелерін сатып ала алады. Джеффи тіпті Альфред Бестердің "Бұзған адам" (The Demolished Man) сияқты ескі ғылыми-фантастикалық романдардың бейімделген фильмдерін де көре алады. Джеффи сүйкімді, нағыз бес жасар баланың мейірімділігі мен қызық әңгімелеріне ие, бірақ оның ата-анасы одан қайғырып, қорқады. Баяндаушы Джеффиді сенбі күні жергілікті кинотеатрға апарып, оның теледидар дүкенінің клиенттерге толы екенін көреді. Ол баланы қысқа уақытқа кезекте қалдырып, көмектесуге кетеді. Джеффи кезекте тұрған жасөспірімдерден радио алып, өткен шақтың радио хабарын тыңдайды. Джеффи радионы бұрынғы күйіне келтіре алмағанда, жасөспірімдер оны қатты ұрып-соғады. Баяндаушы баланы үйге алып келеді, бірақ Джеффидің ата-анасы ешқандай әрекет жасамайды. Баяндаушы баланы анасына тапсырады, ол оны жараларын жуу үшін жоғары қабатқа алып кетеді. Ол Джеффиді күйеуімен бірге қалыпты өмірге оралу үшін өлтірген болуы мүмкін.
Jeffty is a boy who never grows past the age of five — physically or mentally. The narrator, Jeffty's friend from the age of five well into adulthood, discovers that Jeffty has the ability to access current versions of popular culture from the narrator's youth. His radio plays all new episodes of long canceled serial programs, broadcast by stations that no longer exist. He can buy all new issues of long discontinued pulp magazines such as The Shadow and Doc Savage, with all new stories by long dead authors such as Stanley G. Weinbaum, Edgar Rice Burroughs, and Robert E. Howard. Jeffty can even watch films that are adaptations of old science fiction novels such as Alfred Bester's The Demolished Man. While Jeffty is cute and has the sweetness and humor of an actual five year old, his parents are sad and scared of him. The narrator takes Jeffty to a local movie house on a Saturday afternoon, but finds his TV store is swamped with customers. He leaves the boy waiting in line for a few minutes to help out. Jeffty borrows a portable radio from some teens in line and tunes in a radio show from the past. When Jeffty is unable to return the radio to its normal setting, the teenagers beat him badly. The narrator takes the boy home, but Jeffty's parents are unwilling to act. The narrator gives the boy to his mother, who takes him upstairs to bathe his wounds. It is implied she kills Jeffty so that she and her husband can resume normal lives.
Қабылдау
"Jeffty Is Five" 1977 жылы ең үздік қысқа әңгіме үшін «Небула» сыйлығын, ал 1978 жылы ең үздік қысқа әңгіме үшін «Хьюго» сыйлығын жеңіп алды және 1978 жылы «World Fantasy Award» – Ұзақ емес әңгімелер номинациясына ұсынылды. 1999 жылы «Locus» оқырмандарының онлайн дауыс беруі нәтижесінде барлық уақыттағы ең жақсы әңгіме деп танылды. «Publishers Weekly» оны «қозғалтатын, бірақ қорқынышты» деп, ал «Tor.com» – «жүрекке тиетін» деп сипаттады. «SF Site» сайтында Пол Кинкейд оны «қазіргі заманға деген көңілсіздікпен үйлескен, тұрақты ностальгияның кереметі» деп атады, бірақ оның сөзіне göre, «бұл әңгіме тек соңының трагедиясының арқасында ғана толыққанды табысқа жетеді».
"Jeffty Is Five" won the 1977 Nebula Award for Best Short Story and the 1978 Hugo Award for Best Short Story, and was nominated for the 1978 World Fantasy Award—Short Fiction. It was also voted in a 1999 online poll of Locus readers as the best short story of all time. Publishers Weekly called it "touching but scary", and Tor. com called it "heartbreaking", while at the SF Site, Paul Kincaid described it as "a wonder of sustained nostalgia coupled with despair at the modern world", but noted that it "only really succeeds because of the tragedy of [its] ending."