Кіріспе
Британдық азаматтықтың түрі
Британдық теңізден тыс аумақтар азаматы (БТА), бұрын британдық тәуелді аумақтар азаматы (БТТА) деп аталған, британдық азаматтықтың бір немесе бірнеше британдық теңізден тыс аумақтармен байланысы бар адамдарға берілетін санатына жататын мүшесі болып табылады. Бұл санат Ұлыбританиямен тығыз байланысы бар британдық азаматтарды, Гибралтар мен Фолкленд аралдарынан басқа, тек теңізден тыс аумақтармен байланысы бар адамдардан ажырату үшін құрылды. Бұл екі топ 1983 жылдың 1 қаңтарына дейін Ұлыбритания мен отарлардың (ҰКО) азаматтығын бөлісіп келді. 1968 және 1971 жылдардағы Парламент актілерімен Ұлыбританияда тұру құқығы, азаматтықтың негізгі құқығы, отарлық ҰКО азаматтарынан алынып тасталды, егер олар оны Ұлыбританиямен байланыс арқылы сақтап алмаса. 1981 жылғы Британдық азаматтық туралы заң, 1983 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Осы заңға сәйкес, Ұлыбританиямен байланысы жоқ отарлық ҰКО азаматтары (Гибралтар мен Фолкленд аралдарынан басқа) британдық тәуелді аумақтар азаматы болды (2002 жылы британдық теңізден тыс аумақтар азаматы деп қайта аталды). Бұл азаматтыққа олар туған аумақта тұру құқығы кірмейді. (Ұлыбританияда, Гибралтарда, Фолкленд аралдарында немесе Канал аралдары мен Мэн аралының Корольдік тәуелділіктерінде туған ҰКО азаматтары Ұлыбританияда тұру құқығымен британдық азаматтар болды.) Британдық теңізден тыс аумақтар азаматтығы барлар британдық азаматтар (британдық егемендікке бағынады), бірақ британдық азамат емес. (Британдық теңізден тыс аумақтар азаматтығы британдық азаматтықтың бір түрі болғанымен, ол аталатындығындай, британдық теңізден тыс аумақтың немесе британдық теңізден тыс аумақтардың жалпы азаматтығы емес.) Ұлыбритания одақтастық мемлекет болғандықтан, барлық британдық азаматтар, соның ішінде БТТА, одақтастық азаматтары болып қала берді, бірақ 1962 жылғы Одақтастық иммигранттар туралы заңмен басқа одақтастық елдердің азаматтарының Ұлыбританияға еркін кіруі тоқтатылды. (Британдық теңізден тыс аумақтар өздерінің құқықтарында одақтастыққа мүше емес, өйткені одақтастық – тәуелсіз мемлекеттердің қауымдастығы, ал территориялардың ешқайсысы тәуелсіз емес.) БТА мәртебесі иесіне Ұлыбританияда тұру құқығын бермейді, бірақ 2002 жылдан бері барлық БТА дерлік бір уақытта британдық азаматтығын иеленеді, тек Акротири мен Декелия аумағымен байланысы барлар мен сол күннен бастап БТА ретінде тіркелген немесе натурализацияланғандарды қоспағанда. Бұл санаттағы азаматтар толыққанды азаматтар емес, олар Ұлыбританияға кіргенде иммиграциялық бақылауға жатады. Шамамен 63 000 БТА осы мәртебеге ие британдық паспорттарын ұстап тұр және шетелге саяхаттағанда консулдық қорғаныс алады.
Аумақтар
Британдық теңізден тыс аумақтар – Ангилья, Бермуда, Британдық Антарктика аймағы, Британдық Ұлыбритания мұхиты аймағы, Британдық Виргин аралдары, Кайман аралдары, Фолкленд аралдары, Гибралтар, Монтсеррат, Питкэрн аралдары, Сент-Хелена, Ассенсион және Тристан-да-Кунья, Оңтүстік Грузия және Оңтүстік Сандвич аралдары, Акротири және Декелияның тәуелсіз аймақтары, және Түрк және Кайкос аралдары.
Өмірбаян
1981 жылғы Британдық азаматтық туралы заңға дейін Британ империясының колониялары Тәж колониялары деп аталды (ішкі өкілдік үкіметі барлар өзін-өзі басқарушы колониялар ретінде ерекшеленсе де), олардың саны көп болды. Көптеген колониялар жаңа мәртебе енгізілгенге дейін тәуелсіздік алды немесе басқа елдердің құрамына кірді. Бұрын Британ империясының кез келген бөлігінде еркін қозғалу құқығы барлық туғаннан британдық азаматтарға тиесілі болды. (Алғашқыда «субъект» мәртебесі тек Тәж алдында адалдық пен міндеттемелерді білдірді, ал азаматтық құқықтар болған жоқ. Бірақ акт қабылданған кезде бұл термин ұзақ уақыттан бері қолданылмайтын болды, себебі Англия Парламентінің құрылуымен Тәждің субъектілері азаматтық құқықтарды біртіндеп жинақтады.) 1981 жылға қарай «британдық субъект» мәртебесі «британдық азамат» және «британдық ұлттық» мәртебелерімен мағынасы жағынан айырмашылығы болмайтын болды. Империяның әртүрлі аймақтарына Лондоннан заң шығару өкілеттігі берілгенде, олар кіру және тұру құқығын реттейтін өз заңдарын қабылдады. Алайда, бұл жергілікті заңдар британдық азаматтардың Ұлыбританияның ішкі заңнамасы бойынша құқықтарына, әсіресе Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінде тұру құқығына әсер етпеді. Бұл құқық азаматтың туған жеріне немесе тұрған жеріне, сондай-ақ аймақтың жергілікті тәуелсіздік деңгейіне тәуелді болмады. Ең ірі өзін-өзі басқарушы колониялардың бірнешеуі Доминион мәртебесіне ие болды (1867 жылы Канада Конфедерациясынан бастап), бұл олардың үкіметтерін Біріккен Корольдік үкіметімен тең деңгейге қойды, бірақ байланысты сақтап қалды. (Доминиондар бірлесіп Британ империясы және Достастық деп аталатын Қауымдастықты құрады.) Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін барлық Доминиондар мен көптеген колониялар толыққанды саяси тәуелсіздікті таңдады. Ұлыбританиямен бірге (оның қалған колонияларын қоса алғанда) олар жаңа Ұлттар Достастығын құрды (көбінесе жай ғана «Достастық» деп қысқартылады). Әр Достастық мемлекеті өз азаматтарын анықтады, ал 1948 жылғы Британдық азаматтық туралы заң бойынша Ұлыбритания үкіметі Ұлыбританиядан және оның қалған теңіз арты аумақтарынан шыққан азаматтарды Ұлыбритания және отарлардың азаматтары (CUKC) деп санады. «Британдық субъект» мәртебесі барлық Достастық азаматтарын, CUKC-ді де қамтитын, жалпы ұлттық мәртебе ретінде сақталды, соның салдарынан бір аумаққа «жататын» адамдар екінші аумақта шетелдік деп есептелмеді. Тәуелсіз Доминионға айналмаған колониялар британдық егемендікте болса да, олар жергілікті иммиграциялық саясатты анықтау құқығына ие болды. Барлық CUKC бастапқыда Ұлыбританияға кіру және онда тұру құқығын сақтады. 1962 жылғы Иммигранттар туралы заңмен бұрынғы колониялардан иммиграция шектелді. Жаңа Достастық елдерінің азаматтары, егер олар Ұлыбританиямен байланысқа ие болса (Ұлыбританияда туған немесе Ұлыбританияда туған әкесі немесе атасы болса), CUKC мәртебесін сақтап, екі азаматтыққа ие болды. 1968 жылғы Иммигранттар туралы заң Ұлыбританияда тумаған немесе Ұлыбританиямен байланысы жоқ британдық азаматтардың Ұлыбританияға еркін кіру, жұмыс істеу және тұру құқығын жойды. Бұл тек Достастық елдерінің CUKC-леріне ғана емес, сонымен қатар қалған колониялардың Ұлыбритания және отарлар азаматтарына да қатысты. 1971 жылғы Иммиграциялық заң патриалиялық ұғымын енгізді, соның негізінде Британ аралдарымен жеткілікті байланысы бар британдық азаматтар (мысалы, CUKC және Достастық азаматтары) (мысалы, аралдарда туған немесе ата-анасы немесе ата-бабасы аралдарда туған) ғана тұру құқығына ие болды, яғни олар иммиграциялық бақылаудан босатылды және аралдарға кіруге, өмір сүруге және жұмыс істеуге құқығы болды. Осылайша, заң іс жүзінде екі түрлі CUKC-ті құрды: Ұлыбританияда тұру құқығы барлар және Ұлыбританияда тұру құқығы жоқтар (солардың Тәж колониясында немесе басқа елде тұру құқығы болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін). Иммиграциялық мәртебеде айырмашылықтар туындағанына қарамастан, азаматтық тұрғысынан екеуінің арасында ешқандай айырмашылық болған жоқ, өйткені 1948 жылғы заң әлі де Ұлыбритания мен оның отарлары бойынша азаматтықтың бір деңгейін белгіледі. Бұл 1983 жылы өзгерді, 1948 жылғы заң көп деңгейлі азаматтық жүйесімен ауыстырылды. 1983 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданыстағы негізгі британдық азаматтық заңы 1981 жылғы Британдық азаматтық туралы заң болып табылады, ол британдық азаматтықтың бірнеше санаттарының жүйесін құрды. Бүгінгі күнге дейін алты деңгей құрылды: британдық азаматтар, британдық теңізден тыс аумақтарының азаматтары, британдық теңізден тыс азаматтар, британдық ұлттықтар (теңізден тыс), британдық субъектілер және британдық қорғалған тұлғалар. Ұлыбританияда тұру құқығы тек британдық азаматтарға және белгілі бір Достастық азаматтарына ғана автоматты түрде беріледі, соңғылары 1983 жылға дейін болған құқықтарын сақтайды.
Азаматтық құқықтарының толықтығы туралы пікірталас
1983 жылы ұлттық белгісін қайта жіктеу кезінде ең көп саны (2,5 миллион адам) Гонконгпен байланысты BDTC азаматтары болды. 1997 жылы Гонконгтың егемендігі Қытайға берілгеннен кейін Ұлыбританияға жаппай көшіп кетуден қауіптенгендіктен, Ұлыбритания үкіметі Гонконг тұрғындарына толық азаматтық және көші-қон құқықтарын беруге құлықсыз болды.
Азаматтықты қалпына келтіру
Гонконг Қытайға өткеннен кейін шамамен бес жыл өткен соң, Парламент Ұлыбританияның барлық тәуелді аумақтарының азаматтарына толық британдық азаматтығын және Ұлыбританияда тұру құқығын қайтаруға шешім қабылдады. Бұл ережеден Акротири мен Декелияда тұратын адамдар ғана ерекшелікке ие болды, себебі олар Кипр құрылған кездегі шартта әскери база ретінде белгіленген. 2002 жылдың 21 мамырына дейін британдық тәуелді аумақтар азаматы (BDTC) болған әрбір адам сол күні автоматты түрде британдық азамат атанды, ал BDTC азаматтарынан кейін туған балалар да толық азаматтыққа автоматты түрде ие болады. Бұған қоса, заң бұл мәртебені «Британдық теңіз арты аумақтарының азаматтығы» деп атады, бұл аумақтардың өзінің атауларының өзгеруімен сәйкес келеді.
Сатып алу және жоғалту
Британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтығын алудың төрт жолы бар: тууы, асырап алу, тегі немесе натурализация арқылы. Аумақта туған адам, егер ата-анасының кем дегенде біреуі BOTC болса немесе оған мүшелік мәртебесі болса, автоматты түрде BOTC мәртебесін алады. Британдық азамат ата-анасының теңізден тыс аумақта тұрмаған балалары туғаннан бастап BOTC болып саналмайды. Ата-аналардың BOTC мәртебесін беру үшін міндетті түрде бірдей теңізден тыс аумақпен байланысы болуы шарт емес. Егер ата-анасының біреуі BOTC болса немесе туғаннан кейін кез келген теңізден тыс аумақта қоныстанса, теңізден тыс аумақта туған бала BOTC ретінде тіркелуі мүмкін. 10 жасқа дейін бір аумақта тұратын және бір жылда 90 күннен артық болмаған бала да BOTC ретінде тіркелуге құқылы. Сонымен қатар, асырап алынған бала асырап алу күні ата-анасының біреуі BOTC болса немесе оның мүшелік мәртебесі болса, ол автоматты түрде BOTC болады. Егер адам Британдық теңізден тыс аумақтардың аумағында туған немесе асырап алынған азамат болса, онда ол адам тегі бойынша емес, басқа жолмен BOTC болып табылады. Ұлыбритания үкіметі бұл кемсітушілікті азаматтығын алу үшін ретроспективті құқық беретін қосымша заңнама арқылы жоюды жоспарлап отыр. Сол хабарламада Патель үкімет 1981 жылдың 1 қаңтарына дейін шетелде туған балаларды BOTC аналарына қатысты кемсітушілікті жоюды көздейтінін айтты. 1981 жылғы Британдық азаматтық туралы заңға өзгерістер енгізілетін болады. 2014 жылы Ұлыбританиядағы аталары Ұлыбританиядан туған балаларға да осындай құқық берілді. BOTC ұрпақтары әдейі қалдырылды. Жаңа заң осы аномалияны түзетеді. Төменде түзету керек негізгі бағыттар келтірілген:
1. Children born before 1 January 1983 to BOTC mothers
Before 1 January 1983 women could not pass on British nationality to a child born outside the UK and Colonies. Provisions to allow for children born before 1983 to British citizen mothers to be registered as British citizens were introduced in the Nationality, Immigration, and Asylum Act 2002, but were not extended to BOTC mothers. This was because the registration provision was introduced to extend a concession announced in 1979 for the registration of children of UK born mothers. The aim in 2002 was to cover those who could have been registered as children on the basis of that concession but had not applied in time. The criteria introduced that the person would (if women could have passed on citizenship at that time) have become a citizen of the UK and Colonies and acquired a right of abode in the UK aimed to cover those who had a maternal connection with the UK. The registration criteria were extended in legislation in 2009, but as this was introduced as an unexpected Lord's amendment there was no time to consult with BOT governments about the implications of doing something for BOTCs, which could have an impact on territory migration. 2. Children born before 1 July 2006 to BOTC fathers
Similarly, children born to British unmarried fathers could not acquire British nationality through their father before 1 July 2006. Registration provisions were introduced for people born to unmarried British citizen fathers before 1 July 2006 to be registered as citizens by section 65 of the Immigration Act 2014. These provide for a person to register as a British citizen if they would have acquired that status automatically under the British Nationality Act 1981, had their father been married to their mother. Section 65 was introduced at a very late stage in the Bill debates: it was recognised that each overseas territory has its own immigration law, and to create a route for people to become British overseas territories citizens (which could give a right of abode in a territory) would require wider consultation with governors and territory governments, which was not possible prior to the introduction of that Act. Corresponding provisions were not therefore included for British overseas territories citizenship. 3. British Overseas Territories Act 2002
The British Overseas Territories Act 2002 provided that anyone who was a BOTC on 21 May 2002 automatically became a British citizen. Equally, it allowed for British citizenship to be acquired through birth in an overseas territory or to a relevant parent from an overseas territory. This means that people in the above groups have missed out on both BOTC and British citizenship. The British Nationality Act 1981, therefore, needs to be amended to allow them to acquire the statuses they would have had if the law had not been discriminatory. If a parent is a BOTC by descent, additional requirements apply to register children as BOTCs. Parents serving in Crown service who have children abroad are exempted from these circumstances, and their children would be BOTCs otherwise than by descent as if they had been born on their home territory. Since 2004, BOTC applicants aged 18 or older are required to take an oath of allegiance to the Sovereign and loyalty pledge to the relevant territory during their citizenship ceremonies. British Overseas Territories citizenship can be relinquished by a declaration made to the governor of the connected territory, provided that a person already possesses or intends to acquire another nationality. BOTC status can be deprived if it was fraudulently acquired or if an individual is solely connected with a territory that becomes independent and that person gains the new country's citizenship. The last territory to have done so is Saint Kitts and Nevis in 1983. BDTCs connected with Hong Kong also had their status removed at the transfer of sovereignty in 1997, but were able to register for British National (Overseas) status before the handover.
1. 1983 жылдың 1 қаңтарына дейін туған BOTC аналары
1983 жылдың 1 қаңтарына дейін әйелдер Ұлыбританиядан және отарлардан тыс жерде туған балаға британдық азаматтықты бере алмады. 1983 жылға дейін британдық азамат аналардан туған балаларды британдық азаматтар ретінде тіркеуге мүмкіндік беретін ережелер 2002 жылғы Ұлттық, көші-қон және баспана туралы заңда енгізілді, бірақ BOTC аналарына қолданылмады. Бұл тіркеу ережесі 1979 жылы Ұлыбританияда туған аналардың балаларын тіркеу туралы жарияланған жеңілдікті кеңейту үшін енгізілді. 2002 жылы бұл жеңілдікке сәйкес бала ретінде тіркелуі мүмкін, бірақ уақытылы өтініш бермегендерді қамту көзделді. Бұл критерийлер (егер әйелдер сол кезде азаматтығын алмастыра алса) Ұлыбритания мен отарлардың азаматы болуы және Ұлыбританияда тұру құқығын алуы керек деген талапты енгізді. Бұл критерийлер Ұлыбританиямен аналық байланысы бар адамдарды қамтуға бағытталған. Тіркеу критерийлері 2009 жылы заңнамада кеңейтілді, бірақ бұл күтпеген Лордтың түзетуі ретінде енгізілгендіктен, BOTC үшін бірдеңе жасаудың әсері туралы BOT үкіметтерімен кеңесуге уақыт болмады, бұл аумақтың көші-қонына әсер етуі мүмкін.
1. Children born before 1 January 1983 to BOTC mothers
Before 1 January 1983 women could not pass on British nationality to a child born outside the UK and Colonies. Provisions to allow for children born before 1983 to British citizen mothers to be registered as British citizens were introduced in the Nationality, Immigration, and Asylum Act 2002, but were not extended to BOTC mothers. This was because the registration provision was introduced to extend a concession announced in 1979 for the registration of children of UK born mothers. The aim in 2002 was to cover those who could have been registered as children on the basis of that concession but had not applied in time. The criteria introduced that the person would (if women could have passed on citizenship at that time) have become a citizen of the UK and Colonies and acquired a right of abode in the UK aimed to cover those who had a maternal connection with the UK. The registration criteria were extended in legislation in 2009, but as this was introduced as an unexpected Lord's amendment there was no time to consult with BOT governments about the implications of doing something for BOTCs, which could have an impact on territory migration. 2. Children born before 1 July 2006 to BOTC fathers
Similarly, children born to British unmarried fathers could not acquire British nationality through their father before 1 July 2006. Registration provisions were introduced for people born to unmarried British citizen fathers before 1 July 2006 to be registered as citizens by section 65 of the Immigration Act 2014. These provide for a person to register as a British citizen if they would have acquired that status automatically under the British Nationality Act 1981, had their father been married to their mother. Section 65 was introduced at a very late stage in the Bill debates: it was recognised that each overseas territory has its own immigration law, and to create a route for people to become British overseas territories citizens (which could give a right of abode in a territory) would require wider consultation with governors and territory governments, which was not possible prior to the introduction of that Act. Corresponding provisions were not therefore included for British overseas territories citizenship. 3. British Overseas Territories Act 2002
The British Overseas Territories Act 2002 provided that anyone who was a BOTC on 21 May 2002 automatically became a British citizen. Equally, it allowed for British citizenship to be acquired through birth in an overseas territory or to a relevant parent from an overseas territory. This means that people in the above groups have missed out on both BOTC and British citizenship. The British Nationality Act 1981, therefore, needs to be amended to allow them to acquire the statuses they would have had if the law had not been discriminatory. If a parent is a BOTC by descent, additional requirements apply to register children as BOTCs. Parents serving in Crown service who have children abroad are exempted from these circumstances, and their children would be BOTCs otherwise than by descent as if they had been born on their home territory. Since 2004, BOTC applicants aged 18 or older are required to take an oath of allegiance to the Sovereign and loyalty pledge to the relevant territory during their citizenship ceremonies. British Overseas Territories citizenship can be relinquished by a declaration made to the governor of the connected territory, provided that a person already possesses or intends to acquire another nationality. BOTC status can be deprived if it was fraudulently acquired or if an individual is solely connected with a territory that becomes independent and that person gains the new country's citizenship. The last territory to have done so is Saint Kitts and Nevis in 1983. BDTCs connected with Hong Kong also had their status removed at the transfer of sovereignty in 1997, but were able to register for British National (Overseas) status before the handover.
2. 1983 жылдың 1 қаңтарына дейін туған BOTC әкелері
Сол сияқты, британдық некеде тұрмаған әкелердің балалары 2006 жылдың 1 шілдесіне дейін британдық азаматтықты әке арқылы ала алмады. 2006 жылғы 1 шілдеге дейін некеде тұрмаған британдық азамат әкелерінен туған адамдарға 2014 жылғы Иммиграциялық заңның 65-бабы бойынша азамат ретінде тіркелу ережелері енгізілді. Бұл заңдарға сәйкес, егер адам 1981 жылғы Британдық азаматтық туралы заңға сәйкес, егер оның әкесі анасымен некеде болса, британдық азамат ретінде тіркелуі мүмкін. 65-бап заң жобасының талқылауында өте кеш кезеңінде енгізілді: әрбір теңізден тыс аумақтың өзінің иммиграциялық заңы бар екендігі танылды және адамдар үшін британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтары болу үшін жол жасау (бұл аумақта тұру құқығын бере алады) губернаторлармен және аумақ үкіметтерімен кеңірек консультацияларды қажет етеді, бұл осы Заң енгізілгенге дейін мүмкін емес еді. Осыған сәйкес, Британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтығына қатысты тиісті ережелер енгізілген жоқ.
1. Children born before 1 January 1983 to BOTC mothers
Before 1 January 1983 women could not pass on British nationality to a child born outside the UK and Colonies. Provisions to allow for children born before 1983 to British citizen mothers to be registered as British citizens were introduced in the Nationality, Immigration, and Asylum Act 2002, but were not extended to BOTC mothers. This was because the registration provision was introduced to extend a concession announced in 1979 for the registration of children of UK born mothers. The aim in 2002 was to cover those who could have been registered as children on the basis of that concession but had not applied in time. The criteria introduced that the person would (if women could have passed on citizenship at that time) have become a citizen of the UK and Colonies and acquired a right of abode in the UK aimed to cover those who had a maternal connection with the UK. The registration criteria were extended in legislation in 2009, but as this was introduced as an unexpected Lord's amendment there was no time to consult with BOT governments about the implications of doing something for BOTCs, which could have an impact on territory migration. 2. Children born before 1 July 2006 to BOTC fathers
Similarly, children born to British unmarried fathers could not acquire British nationality through their father before 1 July 2006. Registration provisions were introduced for people born to unmarried British citizen fathers before 1 July 2006 to be registered as citizens by section 65 of the Immigration Act 2014. These provide for a person to register as a British citizen if they would have acquired that status automatically under the British Nationality Act 1981, had their father been married to their mother. Section 65 was introduced at a very late stage in the Bill debates: it was recognised that each overseas territory has its own immigration law, and to create a route for people to become British overseas territories citizens (which could give a right of abode in a territory) would require wider consultation with governors and territory governments, which was not possible prior to the introduction of that Act. Corresponding provisions were not therefore included for British overseas territories citizenship. 3. British Overseas Territories Act 2002
The British Overseas Territories Act 2002 provided that anyone who was a BOTC on 21 May 2002 automatically became a British citizen. Equally, it allowed for British citizenship to be acquired through birth in an overseas territory or to a relevant parent from an overseas territory. This means that people in the above groups have missed out on both BOTC and British citizenship. The British Nationality Act 1981, therefore, needs to be amended to allow them to acquire the statuses they would have had if the law had not been discriminatory. If a parent is a BOTC by descent, additional requirements apply to register children as BOTCs. Parents serving in Crown service who have children abroad are exempted from these circumstances, and their children would be BOTCs otherwise than by descent as if they had been born on their home territory. Since 2004, BOTC applicants aged 18 or older are required to take an oath of allegiance to the Sovereign and loyalty pledge to the relevant territory during their citizenship ceremonies. British Overseas Territories citizenship can be relinquished by a declaration made to the governor of the connected territory, provided that a person already possesses or intends to acquire another nationality. BOTC status can be deprived if it was fraudulently acquired or if an individual is solely connected with a territory that becomes independent and that person gains the new country's citizenship. The last territory to have done so is Saint Kitts and Nevis in 1983. BDTCs connected with Hong Kong also had their status removed at the transfer of sovereignty in 1997, but were able to register for British National (Overseas) status before the handover.
3. Британдық теңізден тыс аумақтар туралы 2002 жылғы заң
Британдық теңізден тыс аумақтар туралы 2002 жылғы заң 2002 жылғы 21 мамырда BOTC болған кез келген адам автоматты түрде британдық азаматқа айналды. Сонымен қатар, ол британдық азаматтықты теңізден тыс аумақта тууы немесе теңізден тыс аумақтан келген ата-анасы арқылы алуға мүмкіндік берді. Бұл дегеніміз жоғарыда аталған топтарға жататын адамдар BOTC және британдық азаматтықты жоғалтты дегенді білдіреді. Сондықтан 1981 жылғы Британдық азаматтық туралы заңға өзгерістер енгізу қажет, олар заңның кемсітушіліксіз болуы жағдайында болатын мәртебеге ие бола алады. Егер ата-анасы BOTC болса, балаларды BOTC ретінде тіркеу үшін қосымша талаптар қолданылады. Шетелде балалы Корольдік қызметіндегі ата-аналар осы жағдайдан босатылады, ал олардың балалары туған жерінде туғандай, тегі бойынша емес BOTC болады. 2004 жылдан бері BOTC үміткерлері 18 жасқа толғаннан кейін азаматтық рәсімдері кезінде Егеменге адалдық серт беруге және тиісті аумаққа адалдық міндеттемесін қабылдауға міндетті. Британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтығы байланысты аумақтың губернаторына жасалған мәлімдеме арқылы бас тартуға болады, егер адам басқа ұлттықты иеленсе немесе алуға ниеттенсе. BOTC мәртебесі, егер ол алдап алынған болса немесе егер адам тек тәуелсіз болған аумақпен байланысты болса және ол жаңа елдің азаматтығын алса, жойылды. Соңғы тәуелсіздік алған аумақ – 1983 жылы Сент-Китс және Невис. Гонконгпен байланысты BDTC-лердің мәртебесі де 1997 жылы үкіметтің тапсырылуы кезінде алынып тасталды, бірақ тапсыру алдында Британдық Ұлттық (Теңізден тыс) мәртебесіне тіркелуге мүмкіндік алды.
1. Children born before 1 January 1983 to BOTC mothers
Before 1 January 1983 women could not pass on British nationality to a child born outside the UK and Colonies. Provisions to allow for children born before 1983 to British citizen mothers to be registered as British citizens were introduced in the Nationality, Immigration, and Asylum Act 2002, but were not extended to BOTC mothers. This was because the registration provision was introduced to extend a concession announced in 1979 for the registration of children of UK born mothers. The aim in 2002 was to cover those who could have been registered as children on the basis of that concession but had not applied in time. The criteria introduced that the person would (if women could have passed on citizenship at that time) have become a citizen of the UK and Colonies and acquired a right of abode in the UK aimed to cover those who had a maternal connection with the UK. The registration criteria were extended in legislation in 2009, but as this was introduced as an unexpected Lord's amendment there was no time to consult with BOT governments about the implications of doing something for BOTCs, which could have an impact on territory migration. 2. Children born before 1 July 2006 to BOTC fathers
Similarly, children born to British unmarried fathers could not acquire British nationality through their father before 1 July 2006. Registration provisions were introduced for people born to unmarried British citizen fathers before 1 July 2006 to be registered as citizens by section 65 of the Immigration Act 2014. These provide for a person to register as a British citizen if they would have acquired that status automatically under the British Nationality Act 1981, had their father been married to their mother. Section 65 was introduced at a very late stage in the Bill debates: it was recognised that each overseas territory has its own immigration law, and to create a route for people to become British overseas territories citizens (which could give a right of abode in a territory) would require wider consultation with governors and territory governments, which was not possible prior to the introduction of that Act. Corresponding provisions were not therefore included for British overseas territories citizenship. 3. British Overseas Territories Act 2002
The British Overseas Territories Act 2002 provided that anyone who was a BOTC on 21 May 2002 automatically became a British citizen. Equally, it allowed for British citizenship to be acquired through birth in an overseas territory or to a relevant parent from an overseas territory. This means that people in the above groups have missed out on both BOTC and British citizenship. The British Nationality Act 1981, therefore, needs to be amended to allow them to acquire the statuses they would have had if the law had not been discriminatory. If a parent is a BOTC by descent, additional requirements apply to register children as BOTCs. Parents serving in Crown service who have children abroad are exempted from these circumstances, and their children would be BOTCs otherwise than by descent as if they had been born on their home territory. Since 2004, BOTC applicants aged 18 or older are required to take an oath of allegiance to the Sovereign and loyalty pledge to the relevant territory during their citizenship ceremonies. British Overseas Territories citizenship can be relinquished by a declaration made to the governor of the connected territory, provided that a person already possesses or intends to acquire another nationality. BOTC status can be deprived if it was fraudulently acquired or if an individual is solely connected with a territory that becomes independent and that person gains the new country's citizenship. The last territory to have done so is Saint Kitts and Nevis in 1983. BDTCs connected with Hong Kong also had their status removed at the transfer of sovereignty in 1997, but were able to register for British National (Overseas) status before the handover.
Құқықтар мен артықшылықтар
Британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтары алты айдан кем уақытқа Ұлыбританияға келгенде виза немесе кіру рұқсаты алудан босатылады. Олар екі жылдық жұмыс саяхаты визасына үміткер бола алады және жылдық квоталар мен демеушілік талаптарына тап болмайды. Басқа елдерге саяхаттағанда олар британдық консулдық қорғанысын сұрай алады. Британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтары Ұлыбританияда тұрғанда шетелдік азаматтар деп есептелмейді және Комонвелт азаматтары ретінде белгілі бір құқықтарға ие. Оларға жергілікті полицияда тіркелуден босату, Ұлыбритания сайлауларында дауыс беруге құқылы болу және Ұлыбритания Қарулы күштеріне қатысу мүмкіндігі кіреді. Британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтары мемлекеттік қызметтегі резервтік емес лауазымдарда жұмыс істеуге, британдық наградалармен марапатталуға, пэрлік титулдарына ие болуға және Лордтар палатасында отыруға құқылы, сондай-ақ жергілікті басқару органдарында жұмыс істей алады. Акротири және Декелиямен байланысты азаматтардан басқа, барлық британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтары 2002 жылғы 21 мамырда британдық азаматтыққа ие болды, ал осы күннен бастап британдық азаматтардың шетелдегі белгілі бір аумақтарда туған балалары BOTC және британдық азаматтыққа туыстық байланыссыз ие болады. 2002 жылға дейін Гибралтар мен Фолкленд аралдарының BOTC-лары ғана азаматтыққа толыққанды қол жеткізе алды. Осы күннен кейін азаматтық алған BOTC-тер де Ішкі істер министрінің қалауы бойынша тіркеу арқылы британдық азаматтыққа ие болуы мүмкін. Британдық азаматтыққа ие болу BOTC мәртебесіне әсер етпейді; BOTC-тер бір уақытта британдық азаматтар да болуы мүмкін.
Британдық теңізден тыс аумақтар
Британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтығы белгілі бір аумақтармен тығыз байланысы бар адамдарға берілгенімен, әр аумақ жеке иммиграциялық саясатты және "жергілікті тұрғын" мәртебесін беру үшін әртүрлі талаптарды сақтайды. BOTC статусының өзі оның иелеріне кез келген аумақта тұруға немесе жұмыс істеуге құқық бермейді және BOTC паспортын алуға өтініш беру құқығынан басқа ешқандай құқықтарды қамтамасыз етпейді. Осының салдарынан, BOTC азаматтарының азаматтығын алған аумақта тұруға құқығы жоқ жағдайлар туындауы мүмкін. Бұған қоса, BOTC азаматтары да, толыққанды британдық азаматтар да, егер олар белгілі бір аумақтың "жергілікті тұрғыны" болмаса, сол аумақта сайлауға қатыса алмайды және мемлекеттік қызметке үміткер бола алмайды.
Ұлыбритания
Британдық теңізден тыс аумақтардың азаматтары иммиграциялық бақылауға жатады және Ұлыбританияда тұруға немесе жұмыс істеуге құқықтары жоқ. Сондай-ақ, олар көптеген әлеуметтік көмек бағдарламаларына қатыса алмайды. Дегенмен, 2002 жылдан бері, шамамен барлық теңізден тыс аумақтар азаматтары британдық азаматтар болып табылады және Ұлыбританияда тұруға құқықтары бар. Осы құқықты пайдаланып, егер алты айдан астам мерзімге Ұлыбританияға кірсе, олар британдық азаматтардың паспортымен немесе тұру құқығын растайтын арнайы куәлік енгізілген басқа да жарамды паспортпен жүруі керек.
Еуропалық Одақ
Ұлыбритания 2020 жылдың 31 қаңтарында Еуропалық Одақтан шығуға дейін, толыққанды британдық азаматтар Еуропалық Одақтың азаматтары болып есептелді. Британдық теңіз арты аумақтарының көпшілігі Еуропалық Одақтың азаматтары емес еді және басқа Еуропалық Одақ елдерінде еркін қозғалу құқығына ие болмады. Алайда, олар Шенген аймағына сапар жасағанда виза алудан босатылды және қазір де босатылуда.