Кіріспе

Мата түрі

Француз тоилі – жіңішке батистке ұқсас, мата тоқымасы. Негізгі материалдары – табиғи жібек немесе химиялық жіптер. "Тоиль" сөзі матаның өзін де, немесе каликодан тігілген сынақ киімді де білдіруі мүмкін. Французша "toile" термині ағылшын тіліне 12 ғасыр шамасында енген, орта ғасырларда қолданылып, кейіннен қолданыстан шығып кеткен.

Этимология

Орта ағылшын тіліндегі toile сөзі француз тіліндегі toile ("мақта мата"), көне француз тіліндегі teile, латын тіліндегі tela ("тоқыма") және прото-үнді-еуропа тіліндегі *(s)teg ("жабу") сөздерінен шыққан (Wiktionary-дегі прото-үнді-еуропа тілінің түбірлерінің тізілімін қараңыз). Австралия және британ терминологиясында toile – модельердің немесе киім тігушінің үлгіні сынау үшін жасаған киімнің алғашқы нұсқасы. Олар көбінесе каликодан тігіледі, себебі дизайнды жетілдіру барысында бірнеше toile жасалуы мүмкін. АҚШ-та toile-ді кейде муслин деп атайды, өйткені орта ғасырларда олар түрлі тығыздықпен арзан, ағартылмаған муслин матасынан тігілген.

Тоиль де Жуй

Французша "Toile de Jouy" ағылшын тілінде "Жуи матасы" дегенді білдіреді және мата басып шығарудың бір түрін сипаттайды. "Toile de Jouy", кейде жай ғана "toile" деп қысқартылады, ақ немесе сүттей ақ фонда қайталама үлгі түріндегі әшекейлеу дизайны болып табылады, ол көбінесе көл жанында пикник жасап отырған жұбайлар немесе гүлдердің композициясы сияқты күрделі көріністерді бейнелейді. Үлгінің бөлігі көбінесе қара, қою қызыл немесе көк түсті бір түстен тұрады. Жасыл, қоңыр және фуксия түсті "toile" үлгілері сирек кездеседі, бірақ мүлдем болмайды деуге келмейді. "Toile" көбінесе маталармен (әсіресе перделер мен қаптама, соның ішінде шенте) байланысты, бірақ "toile" обоилары да танымал. Сондай-ақ, "toile" шайдан жасалған ыдыстарға, төсек жинақтарына, киім-кешекке және т.б. қолданылуы мүмкін. Жоғары әлеуметтік топтарда (негізінен американдық, сондай-ақ Солтүстік Еуропалық) "toile" көбінесе елдік стильдегі бақша кештері немесе шай ішу кештері сияқты шараларда қолданылатын көйлектерде немесе алжапқыштарда кездеседі. "Toile" алғаш рет 18 ғасырдың ортасында Ирландияда өндірілді және көп ұзамай Ұлыбритания мен Францияда танымал болды. "Toile de Jouy" термині 18 ғасырдың соңында Францияда пайда болды. Француз тілінде бұл фраза сөзбе-сөз "Париждің оңтүстік-батыс маңындағы Жуи-ан-Жозас қаласынан келген мата" дегенді білдіреді. Ол содан бері үздіксіз өндіріліп келе жатқанмен, 2000 жылға қарай оның танымалдылығы айтарлықтай өсті. Бұрын тек әшекейлеу дизайны болған "toile" үлгісіндегі киім-кешектермен дизайнерлер соңғы кезде тәжірибе жасап жатыр, бірақ "toile" үлгісіндегі көйлектер 1970-ші жылдары кең таралған. "Toile" Америка Құрама Штаттарындағы отарлық дәуірде өте танымал болды және Колониалды Уильямсбург сияқты сақтаушы қалалармен және тарихи аймақтармен тығыз байланысты. Уильямсбург 1930 жылдары танымалдылығын қайта қалпына келтіргенде, "toile" де сол сияқты жағдайға түсті, сондай-ақ 1970 жылдары АҚШ-тың екі жүз жылдығын тойлау кезінде де.