Кіріспе

Құс түрлері

Сары мүңкідұмды тұғыр (Mycteria ibis), кейде ағаш тұғыры немесе ағаш мүңкідұмдысы деп те аталады, Ciconiidae тұқымдасына жататын үлкен африкалық суда жүретін тұғыр түрі. Ол Сахараның оңтүстігінде кеңінен таралған және Мадагаскарда да кездеседі.

Таксономия және эволюция

Сары мүңкідұмды торғай (Mycteria) тұқымдасының басқа үш түрімен тығыз байланысты: американдық ағаш торғай (Mycteria americana), сүтті торғай (Mycteria cinerea) және боялған торғай (Mycteria leucocephala). Ол осы үш түрмен бірге бір кладқа жатады, себебі олардың барлығы мінез-құлқы мен морфологиялық құрылысында айқын гомологияларды көрсетеді. Дегенмен, сары мүңкідұмды торғай бұрыннан-ақ нағыз торғай ретінде танылған және оны басқа үш туысқан торғай түрімен бірге ибис деп атау дұрыс емес. Ұрықтану маусымында түсі жарқырап көзге түседі. Жауыру кезеңінде қанаттарының үстіңгі және артқы бөліктері қызғылт түске боялады, бірақ ол Сенегал мен Сомалиден Оңтүстік Африкаға дейінгі аймақтарда кеңінен таралған. Кениядағы Тана өзеніндегі түрлердің аралас колониясын бақылау барысында, онда 2000 жеке дарақ есептелді, ол ең көп кездесетін түр болып табылды. Оңтүстік Африкадағы Зулуланд және Солтүстік Ботсвана да көбейту орындары болып табылады, бірақ Солтүстік Ботсвана мен Зимбабведен төменгі аймақтарда олар сирек кездеседі, онда су тамшысы да кездеседі.

Тамақ және азықтандыру

Бұл ақсақалдың тамақтануы негізінен 60-100 мм ұзындығындағы ұсақ тұщы су балықтарынан тұрады, оларды толығымен жұтады. Олар сонымен қатар бауырсақтармен, құрттармен, су жәндіктерімен, бақалармен және кейде ұсақ сүтқоректілермен және құстармен қоректенеді. Сары мүңқұрттың сәйкес рефлексі сандық түрде өлшенбегенімен, құс қажеттіліктерін алып, қайта демалуға кіріскенше тамақтану қысқа ғана уақытқа созылады. Бұл нәтижесінде Виктория көлінің жанындағы шалшықтардың суға толуына себеп болады. Алайда, жаңбыр басталғанда балықтар өзендерге қайта көтеріліп, шалшықтарға таралып көбейеді, осы кезде олар ақсақалдарға қолжетімді болады. Осы уақытта ұя салып, жаңбырдың мерзімінен бұрын аяқталмауын қамтамасыз ету арқылы ақсақалдар балаларына мол азық-түлікпен қамтамасыз етіледі. Бұл Батыс және Шығыс Кенияда да орын алады. Жаңбыр жергілікті су тасқынына және осылайша қоректенуге қолайлы жағдайларға әкелуі мүмкін. Орташа жұмыртқа саны 2,5 деп тіркелген. Жұмыртқалардың шығуы асинхронды (әдетте 1-2 күндік интервалмен), әсіресе ыстық күндері. Бұл жас ақсақалдардың (барлық ақсақал түрлеріне тән) терморегуляциялық стратегиясына көмектеседі, бірақ сары мүңқұрт кейде ұялау орнының жалғыз түрі болып табылады. Дегенмен, жалпы популяция қазіргі уақытта күрт төмендеу қаупі төнген деп есептелмейді. Жұмыртқалар Африкалық балық бүркіттерінің шабуылына да ұшырауы мүмкін. Кенияның Кисуму қаласындағы бір колонияда барлық ұялардағы есептелген жұмыртқалардың шамамен 61% шықты, ал 38% балық бүркіттерімен жойылды.

Мәртебе

Бұл түр бірнеше себепке байланысты ең аз қызығушылық тудыратын түр ретінде бағаланады. Біріншіден, популяцияның өсу динамикасы төмендеп бара жатыр көрінеді, бірақ бұл төмендеу популяция өсуінің критерийі бойынша Күрделі жағдайға жеткізетін шекті деңгейге жылдам жете қоймас деп саналады. Оның таралған аймағы да өте кең және таралған аймақ өлшемдерінің критерийі бойынша Күрделі жағдайға жақындамайды. Соңында, ресми түрде халық санының бағалаулары болмаса да, халықтың саны өте көп екені белгілі, сондықтан халық санының критерийі бойынша Күрделі жағдайға жақындамайды.